Trẻ sơ sinh

Đầu trẻ sơ sinh có cục u mềm: bướu huyết thanh, bướu máu và khi nào đi khám

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 tháng

Trả lời nhanh

Cục sưng mềm trên đầu trẻ mới sinh thường do đầu bị ép khi đi qua đường sinh, và phần lớn vô hại. Bướu huyết thanh là vùng phù mềm, có từ lúc sinh, ấn có thể lõm, thường tự hết sau vài ngày. Bướu máu (tụ máu dưới màng xương) căng hơn, nảy lại khi ấn, thường ở một hay hai bên đỉnh đầu và mất khoảng 6–10 tuần mới tan; nó có thể làm con vàng da nhiều hơn. Không xoa, nắn, chọc hay đắp lá lên cục sưng. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu vùng sưng lan nhanh ra khắp đầu, con tái nhợt, bú kém, li bì, thóp phồng căng hoặc co giật.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Vùng sưng mềm lan nhanh trong vài giờ, ra khắp đầu, xuống trán, quanh tai hoặc gáy, nhất là sau sinh có giác hút hoặc kẹp forceps.
  • Con da tái nhợt, thở nhanh, tay chân lạnh, bú kém, li bì hoặc khó đánh thức.
  • Thóp phồng căng khi con nằm yên, kèm nôn vọt, khóc thét, co giật.
  • Vàng da xuất hiện trong 24 giờ đầu sau sinh, vàng lan xuống chân, lòng bàn tay, lòng bàn chân hoặc đậm lên rất nhanh.
  • Con chảy máu ở rốn, chỗ tiêm, trong miệng mũi, đi ngoài phân đen hoặc có máu.
  • Con dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C trở lên.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Cục sưng to thêm sau vài ngày đầu thay vì nhỏ dần.
  • Cục sưng đỏ, nóng, đau khi chạm, chảy dịch, hoặc con sốt.
  • Vàng da lan xuống bụng, hoặc còn vàng da sau 2 tuần ở trẻ đủ tháng.
  • Bướu máu sau khoảng 3 tháng vẫn chưa nhỏ đi rõ, hoặc thành một cục cứng như xương.
  • Đầu con méo lệch, có gờ cứng dọc đường nối xương sọ, hoặc thóp kín sớm.
  • Bố mẹ không chắc cục sưng là loại nào, hoặc con chưa được tiêm vitamin K sau sinh.

Vì sao đầu con có cục sưng

Khi sinh thường, đầu con bị ép mạnh qua cổ tử cung và âm đạo trong nhiều giờ. Xương sọ trẻ sơ sinh còn mềm và có thể chồng lên nhau, nên nhiều bé sinh ra có đầu dài, nhọn như hình nón, sờ thấy gờ ở chỗ các xương chồng lên. Kiểu đầu này tròn lại dần trong vài tuần đầu.

Áp lực khi sinh cũng có thể làm nước hoặc máu đọng lại dưới da đầu, tạo thành cục sưng. Chuyển dạ kéo dài, vỡ ối sớm, sinh có giác hút hay kẹp forceps làm điều này dễ xảy ra hơn. Có hai loại hay gặp: bướu huyết thanh và bướu máu.

Bướu huyết thanh và bướu máu khác nhau thế nào

  • Bướu huyết thanh: là phù nề dưới da đầu, thường ở phần đầu ra trước, hay gặp ở đỉnh sau. Có ngay lúc sinh, mềm, ấn có thể để lại vết lõm, có thể lan qua cả hai bên đầu, đôi khi hơi bầm. Thường tự hết sau vài ngày, không cần điều trị.
  • Bướu máu (tụ máu dưới màng xương): là máu đọng giữa xương sọ và lớp màng bọc xương, ở bên ngoài xương, không phải trong não. Căng hơn, ấn thấy nảy lại, thường ở một hoặc hai bên đỉnh đầu và có giới hạn rõ. Có khi chỉ rõ sau vài giờ hoặc vài ngày đầu. Thường mất khoảng 6–10 tuần mới tan; trong lúc tan có thể cứng lại ở rìa rồi phẳng dần.
  • Chảy máu dưới cân sọ: hiếm gặp nhưng nguy hiểm. Máu đọng ở lớp sâu dưới da đầu, sưng mềm lan rộng khắp đầu, có thể xuống trán, quanh tai, và con mất nhiều máu nhanh. Hay gặp hơn sau sinh có giác hút. Đây là cấp cứu.

Bướu máu và vàng da

Khi khối máu tụ tan dần, cơ thể phải xử lý lượng hồng cầu bị vỡ, làm bilirubin tăng. Vì vậy trẻ có bướu máu dễ bị vàng da hơn và có thể vàng lâu hơn. Nhìn màu da con mỗi ngày dưới ánh sáng tự nhiên, ấn nhẹ lên da trán, ngực để xem màu vàng. Nếu vàng lan xuống bụng, chân, hoặc con bú kém, li bì, hãy đưa con đi khám để đo bilirubin.

Bướu máu lớn đôi khi làm con hơi thiếu máu. Bác sĩ sẽ xem con có cần xét nghiệm máu hay không.

Bác sĩ sẽ làm gì

Phần lớn trường hợp, bác sĩ chỉ cần nhìn và sờ để biết là loại nào, rồi hẹn theo dõi. Con thường không cần thuốc hay thủ thuật gì. Bác sĩ có thể đo vòng đầu, kiểm tra vàng da và hỏi con đã được tiêm vitamin K sau sinh chưa, vì vitamin K giúp máu đông và phòng chảy máu ở trẻ sơ sinh.

Không chọc hút bướu máu, vì dễ gây nhiễm trùng. Chỉ khi nghi nhiễm trùng, chảy máu nhiều, hoặc vỡ xương sọ, bác sĩ mới cho siêu âm, chụp chiếu hoặc xét nghiệm thêm.

Chăm sóc con tại nhà

  • Để yên cục sưng: không xoa, nắn, ấn cho xẹp, không chọc kim, không đắp lá, dầu hay chườm nóng.
  • Bế con nhẹ nhàng, đỡ đầu và cổ; tránh đội mũ chật đè lên chỗ sưng.
  • Khi ngủ, cho con nằm ngửa trên mặt phẳng; có thể đổi hướng đầu con mỗi ngày để đầu tròn đều.
  • Theo dõi màu da con mỗi ngày và số tã ướt; ghi lại để báo bác sĩ khi tái khám.
  • Chụp ảnh cục sưng mỗi vài ngày để thấy nó nhỏ đi hay to thêm.
  • Cho con bú đủ, ít nhất 8 cữ trong 24 giờ; đánh thức con dậy bú nếu con ngủ quá 4 giờ.

Hiểu lầm thường gặp

Phải xoa bóp, nắn đầu cho bướu tan nhanh và đầu tròn lại.
Xoa nắn không làm bướu tan nhanh hơn, còn có thể làm đau và chảy máu thêm. Bướu tự tan; đầu tròn dần khi con lớn.
Cục sưng trên đầu là con bị chấn thương não.
Bướu huyết thanh và bướu máu nằm bên ngoài xương sọ, không phải trong não. Con cần được khám khi có dấu hiệu nặng như li bì, co giật, thóp phồng.
Đắp lá trầu, lá ngải hay lòng trắng trứng cho bướu tan.
Những cách này không giúp bướu tan và có thể gây kích ứng, nhiễm trùng da đầu non của con.
Bướu máu sẽ làm con chậm phát triển.
Bướu máu đơn thuần không ảnh hưởng đến phát triển trí não. Điều cần theo dõi là vàng da và các dấu hiệu bất thường khác.

Bố mẹ hay hỏi

+Bướu huyết thanh ở trẻ sơ sinh bao lâu thì hết?

Thường tự hết sau vài ngày. Bướu máu thì lâu hơn, khoảng 6–10 tuần.

+Bướu máu trên đầu trẻ có nguy hiểm không?

Phần lớn không nguy hiểm và tự tan. Điều cần để ý là vàng da, và khối sưng lan rộng nhanh hay con tái nhợt, li bì, khi đó phải đi cấp cứu.

+Sau 3 tháng bướu máu vẫn còn cứng thì sao?

Đôi khi khối máu tụ cứng lại như xương trước khi phẳng dần. Hãy cho bác sĩ khám để theo dõi; số ít trường hợp cần chụp chiếu thêm.

+Có cần kiêng gội đầu cho bé khi có bướu không?

Không cần kiêng. Gội nhẹ bằng nước ấm, không chà xát mạnh lên chỗ sưng và lau khô ngay.

+Đầu bé méo sau sinh có tròn lại không?

Đầu dài, nhọn do bị ép khi sinh thường tròn lại trong vài tuần. Nếu đầu bẹp một bên do nằm một tư thế, xem bài về đầu bẹp; nếu có gờ cứng hoặc thóp kín sớm, cần đi khám.

Nguồn tham khảo

  1. How Your Newborn Looks — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  2. Your Baby's Head — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Caput succedaneum — MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ)
  4. Vitamin K deficiency bleeding of the newborn — MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Vàng da sơ sinh

    Rất nhiều trẻ sơ sinh bị vàng da trong tuần đầu. Vàng da sinh lý thường xuất hiện sau 24 giờ tuổi, rõ nhất vào ngày 3–5, chủ yếu ở mặt và ngực, con vẫn bú tốt, và hết trong khoảng 2 tuần. Đưa con đi khám ngay khi vàng da xuất hiện trong 24 giờ đầu sau sinh, vàng lan xuống bụng, chân hay lòng bàn tay bàn chân, con bú kém, li bì, hoặc phân bạc màu như phấn, như đất sét. Không phơi nắng để chữa vàng da.

  • Thóp của trẻ

    Thóp là chỗ mềm trên đầu trẻ, nơi các xương sọ chưa liền. Thóp sau thường đóng khi con khoảng 1–2 tháng, thóp trước đóng trong khoảng 7 đến 19 tháng tuổi. Bình thường thóp phẳng hoặc hơi lõm nhẹ, có thể đập phập phồng theo nhịp tim, và phồng lên một chút khi con khóc. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu thóp phồng căng cả khi con nằm yên hoặc được bế thẳng, nhất là kèm sốt, nôn, li bì, co giật; hoặc thóp lõm sâu kèm môi khô, ít tã ướt.

  • Bẹp đầu, méo đầu

    Bẹp đầu (dẹt một bên hoặc dẹt phía sau) rất hay gặp ở trẻ dưới 6 tháng, thường do con nằm lâu một tư thế. Tình trạng này không ảnh hưởng đến não hay trí tuệ, và phần lớn tròn dần khi con lớn và ít nằm hơn. Vẫn luôn đặt con nằm ngửa khi ngủ; đổi hướng đầu, cho con nằm sấp chơi có người trông khi thức, bế con nhiều hơn. Không dùng gối chống bẹp đầu. Đưa con đi khám nếu đầu con có hình dạng lạ (dài hẹp, trán nhọn), con luôn nghiêng hoặc khó quay đầu về một bên, hoặc đầu méo nặng lên dù đã đổi tư thế.

  • Lịch khám trẻ sơ sinh

    Ngoài lần khám trước khi ra viện, trẻ sơ sinh nên được khám lại trong vòng 2–3 ngày sau khi ra viện (nhất là khi ra viện trước 72 giờ tuổi), rồi khoảng 1–2 tuần, 1 tháng và 6 tuần tuổi; sau đó khám theo các mốc tiêm chủng và lúc 6, 9, 12, 18, 24 tháng. Lịch cụ thể theo hẹn của nơi sinh và trạm y tế. Không chờ đến lịch hẹn nếu con dưới 3 tháng mà sốt từ 38°C hoặc người lạnh dưới 36°C, bú kém hay bỏ bú, li bì, thở nhanh, tím tái, co giật, hoặc vàng da lan xuống lòng bàn tay, bàn chân: đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Trẻ bị u máu

    U máu ở trẻ nhỏ (u máu trẻ nhũ nhi, bớt dâu tây) là một khối mạch máu lành tính, gặp ở khoảng 4–5 trong 100 trẻ. U thường nổi lên trong vài tuần đầu sau sinh, lớn nhanh nhất trong 1–3 tháng đầu, phần lớn ngừng lớn khi con khoảng 5 tháng, rồi nhạt và xẹp dần trong nhiều năm. Đa số không cần điều trị, nhưng nên cho bác sĩ xem ngay khi thấy, tốt nhất quanh 1 tháng tuổi, vì u gần mắt, mũi, môi, tai, ở vùng tã, u lớn, hoặc có từ 5 u trở lên có thể cần điều trị sớm. Đi cấp cứu ngay nếu con có u máu ở cằm, cổ, quanh miệng mà thở rít, khàn tiếng, khó thở, hoặc u chảy máu ấn chặt 10 phút không cầm.

  • Ngủ an toàn, phòng đột tử ở trẻ sơ sinh

    Để giảm nguy cơ đột tử khi ngủ, luôn đặt bé nằm ngửa cho mọi giấc ngủ đến 1 tuổi, trên nôi hoặc cũi riêng có mặt nệm phẳng, chắc, đặt trong phòng bố mẹ ít nhất 6 tháng đầu. Trong chỗ ngủ không có gì mềm: không gối, chăn, thú bông, gối chặn, quây đệm. Không ngủ chung giường với bé, không để bé ngủ trên ghế sofa, ghế bành hay võng, không ủ bé quá ấm và không hút thuốc gần bé. Nếu bé ngừng thở, tím tái hoặc mềm nhũn, gọi 115 hoặc 113 ngay và bắt đầu cấp cứu.

Chủ đề khác