Trẻ sơ sinh

Thóp trẻ sơ sinh: thóp phồng, thóp lõm, khi nào đóng và khi nào đáng lo

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 tháng

Trả lời nhanh

Thóp là chỗ mềm trên đầu trẻ, nơi các xương sọ chưa liền. Thóp sau thường đóng khi con khoảng 1–2 tháng, thóp trước đóng trong khoảng 7 đến 19 tháng tuổi. Bình thường thóp phẳng hoặc hơi lõm nhẹ, có thể đập phập phồng theo nhịp tim, và phồng lên một chút khi con khóc. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu thóp phồng căng cả khi con nằm yên hoặc được bế thẳng, nhất là kèm sốt, nôn, li bì, co giật; hoặc thóp lõm sâu kèm môi khô, ít tã ướt.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Thóp phồng căng khi con đang nằm yên, ngủ hoặc được bế thẳng, không xẹp lại.
  • Thóp phồng kèm sốt, nôn nhiều, li bì, khóc thét the thé, co giật hoặc bỏ bú.
  • Thóp lõm sâu kèm môi miệng khô, khóc không có nước mắt, hơn 6 giờ không có tã ướt, hoặc con li bì.
  • Con bị ngã, va đập đầu hoặc bị lắc mạnh, sau đó thóp phồng, con nôn, li bì hay quấy khác thường.
  • Con dưới 3 tháng có nhiệt độ từ 38°C trở lên, hoặc người lạnh dưới 36°C.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Thóp hơi lõm khi con bú kém hơn, đang tiêu chảy hoặc nôn, dù con vẫn tỉnh: đi khám trong ngày.
  • Vòng đầu con to nhanh bất thường qua các lần đo, hoặc thóp ngày càng rộng, căng.
  • Thóp trước đã kín sớm khi con còn nhỏ, kèm đầu có hình dạng lạ: dài và hẹp, trán nhọn, một bên dẹt hoặc gồ lên, có gờ cứng dọc đường nối xương sọ.
  • Thóp trước vẫn còn rộng khi con đã khoảng 18 tháng đến 2 tuổi.
  • Thóp rộng kèm con chậm lớn, táo bón, vàng da kéo dài, lưỡi to, ít cử động, hoặc chậm đạt các mốc phát triển.

Thóp là gì, có mấy thóp

Hộp sọ của trẻ sơ sinh gồm nhiều mảnh xương chưa liền nhau. Nhờ vậy đầu con có thể thay đổi hình dạng một chút khi đi qua đường sinh, và não có chỗ lớn nhanh trong năm đầu. Chỗ các đường nối xương gặp nhau để lại những vùng mềm gọi là thóp, được che bởi một lớp màng dai.

Có hai thóp bố mẹ dễ sờ thấy. Thóp trước nằm trên đỉnh đầu, phía trước, hình quả trám, to nhất. Thóp sau nằm phía sau đầu, nhỏ, hình tam giác, nhiều khi khó sờ thấy. Thóp sau thường đóng khi con khoảng 1–2 tháng; thóp trước đóng trong khoảng 7 đến 19 tháng tuổi.

Thóp thế nào là bình thường

  • Khi con nằm yên hoặc được bế thẳng, thóp phẳng hoặc hơi lõm nhẹ, sờ thấy mềm nhưng chắc.
  • Thóp có thể đập phập phồng nhẹ theo nhịp tim. Đây là bình thường.
  • Khi con khóc, rặn, nôn hay nằm xuống, thóp có thể phồng lên một chút rồi trở lại bình thường khi con yên và được bế thẳng.
  • Kích thước thóp mỗi bé mỗi khác. Thóp hơi to hay hơi nhỏ mà vòng đầu con tăng đều, con phát triển tốt thường không đáng lo.

Thóp phồng

Thóp phồng thật là khi thóp căng, gồ lên cả lúc con nằm yên, ngủ hoặc được bế thẳng. Nó cho thấy áp lực trong đầu tăng, có thể do viêm màng não, viêm não, chảy máu trong sọ sau chấn thương, hoặc dịch trong não tích tụ (não úng thủy). Thóp phồng kèm sốt, nôn, li bì, co giật là cấp cứu, cần đến bệnh viện ngay.

Để kiểm tra, hãy chờ con nín, bế con thẳng người rồi nhẹ nhàng sờ thóp. Nếu thóp trở lại phẳng thì đó chỉ là phồng do khóc.

Thóp lõm

Thóp lõm sâu rõ rệt thường là dấu hiệu con bị thiếu nước, gặp khi con tiêu chảy, nôn, sốt, bú kém hoặc mẹ thiếu sữa. Đi kèm thường có môi miệng khô, khóc ít nước mắt, ít tã ướt, nước tiểu vàng sẫm, con mệt.

Thóp chỉ hơi lõm nhẹ ở một em bé vẫn bú tốt, đủ tã ướt thường là bình thường. Điều quan trọng là nhìn cả em bé: con có bú được, đi tiểu đều, tỉnh táo không. Khi con có dấu hiệu mất nước, đưa con đi khám ngay; trẻ còn bú thì cho bú nhiều hơn trên đường đi.

Thóp đóng sớm, đóng muộn

Thóp trước đóng trong một khoảng tuổi khá rộng. Thóp đóng sớm mà đầu con tròn đều, vòng đầu vẫn tăng thì thường bình thường. Đáng lo là khi các đường nối xương sọ liền quá sớm (dính khớp sọ): đầu con có hình dạng lạ như dài và hẹp, trán nhọn hình tam giác, một bên trán hay sau đầu dẹt, sờ thấy gờ cứng dọc đường nối. Bệnh này cần bác sĩ chuyên khoa khám, chụp phim và nhiều khi phải mổ.

Thóp to hoặc chậm đóng có thể gặp ở trẻ khỏe mạnh, nhưng cũng có thể do còi xương thiếu vitamin D, suy giáp bẩm sinh, hội chứng Down, não úng thủy hoặc một số bệnh xương. Bác sĩ sẽ đo vòng đầu, khám toàn thân, xem kết quả sàng lọc sơ sinh và quyết định có cần xét nghiệm hay không. Không tự cho con uống canxi hay vitamin D liều cao để thóp mau kín.

Chăm sóc con tại nhà

  • Bố mẹ cứ bế, xoa đầu, gội đầu cho con bình thường; thóp được che chắn bởi lớp màng dai, chạm nhẹ không hại gì.
  • Muốn xem thóp, chờ con yên, bế con thẳng người rồi sờ nhẹ bằng đầu ngón tay.
  • Cho con bú đủ, theo dõi tã ướt mỗi ngày; khi con tiêu chảy, nôn, sốt, để ý môi miệng, nước mắt, tã ướt và thóp.
  • Đưa con đi khám định kỳ để được đo vòng đầu; giữ sổ theo dõi sức khỏe để so sánh qua các lần.
  • Luôn đỡ đầu cổ con khi bế; không bao giờ lắc mạnh trẻ, kể cả khi con khóc nhiều.
  • Cho con uống vitamin D theo hướng dẫn của bác sĩ, không tự tăng liều.

Hiểu lầm thường gặp

Không được chạm vào thóp, gội đầu cho con phải tránh vùng thóp.
Thóp được một lớp màng dai bảo vệ, chịu được việc bế, xoa và gội đầu nhẹ nhàng hằng ngày. Tránh gội đầu làm vảy da và bụi bẩn tích lại.
Thóp rộng, chậm kín là do thiếu canxi, phải cho con uống canxi.
Thóp to hay chậm đóng có nhiều nguyên nhân, phần lớn là bình thường. Tự cho uống canxi, vitamin D liều cao có thể gây hại. Hãy để bác sĩ khám và quyết định.
Phải đội mũ kín đầu suốt ngày để gió không vào thóp.
Gió không đi vào qua thóp. Chỉ cần đội mũ khi trời lạnh hoặc ra ngoài, trong nhà mặc ấm vừa đủ để con không bị nóng.
Thóp đập phập phồng là con bị bệnh.
Thóp đập nhẹ theo nhịp tim là bình thường. Đáng lo là thóp căng phồng khi con nằm yên, hoặc lõm sâu kèm dấu hiệu mất nước.

Bố mẹ hay hỏi

+Thóp trẻ sơ sinh bao giờ thì đóng?

Thóp sau thường đóng khi con khoảng 1–2 tháng. Thóp trước đóng trong khoảng 7 đến 19 tháng tuổi, mỗi bé một khác.

+Thóp phồng khi con khóc có sao không?

Không sao nếu thóp trở lại phẳng khi con nín và được bế thẳng. Nếu thóp vẫn căng phồng lúc con yên, nhất là kèm sốt, nôn, li bì, hãy đưa con đi cấp cứu.

+Thóp lõm có phải con thiếu nước không?

Thóp lõm sâu kèm môi khô, ít nước mắt, ít tã ướt là dấu hiệu mất nước, cần đi khám ngay. Thóp hơi lõm nhẹ ở bé vẫn bú tốt, đủ tã ướt thường bình thường.

+Thóp đóng sớm có ảnh hưởng não không?

Nếu đầu con tròn đều và vòng đầu vẫn tăng đều thì thường không sao. Nếu đầu có hình dạng lạ hoặc vòng đầu không tăng, bác sĩ cần khám để loại trừ dính khớp sọ.

+Trẻ thóp rộng có phải bị còi xương không?

Có thể, nhưng nhiều trẻ thóp rộng hoàn toàn khỏe mạnh. Bác sĩ sẽ khám và xét nghiệm nếu cần; không tự cho con uống canxi hay vitamin D liều cao.

Nguồn tham khảo

  1. Fontanelles - bulging — MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ)
  2. Fontanelles - sunken — MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ)
  3. Your Baby's Head — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  4. Craniosynostosis — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Bẹp đầu, méo đầu

    Bẹp đầu (dẹt một bên hoặc dẹt phía sau) rất hay gặp ở trẻ dưới 6 tháng, thường do con nằm lâu một tư thế. Tình trạng này không ảnh hưởng đến não hay trí tuệ, và phần lớn tròn dần khi con lớn và ít nằm hơn. Vẫn luôn đặt con nằm ngửa khi ngủ; đổi hướng đầu, cho con nằm sấp chơi có người trông khi thức, bế con nhiều hơn. Không dùng gối chống bẹp đầu. Đưa con đi khám nếu đầu con có hình dạng lạ (dài hẹp, trán nhọn), con luôn nghiêng hoặc khó quay đầu về một bên, hoặc đầu méo nặng lên dù đã đổi tư thế.

  • Trẻ mất nước

    Trẻ nhỏ mất nước nhanh khi nôn, tiêu chảy, sốt hoặc không chịu bú, uống. Dấu hiệu sớm là đi tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, khát, uống háo hức, môi khô, quấy hơn bình thường; khi đó cho con uống oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng hướng dẫn, trẻ bú mẹ thì cho bú nhiều hơn. Đưa con đi cấp cứu ngay khi con li bì, khó đánh thức, mắt trũng sâu, khóc không có nước mắt, thóp lõm, véo da bụng về rất chậm, tay chân lạnh, không uống được, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

  • Lịch khám trẻ sơ sinh

    Ngoài lần khám trước khi ra viện, trẻ sơ sinh nên được khám lại trong vòng 2–3 ngày sau khi ra viện (nhất là khi ra viện trước 72 giờ tuổi), rồi khoảng 1–2 tuần, 1 tháng và 6 tuần tuổi; sau đó khám theo các mốc tiêm chủng và lúc 6, 9, 12, 18, 24 tháng. Lịch cụ thể theo hẹn của nơi sinh và trạm y tế. Không chờ đến lịch hẹn nếu con dưới 3 tháng mà sốt từ 38°C hoặc người lạnh dưới 36°C, bú kém hay bỏ bú, li bì, thở nhanh, tím tái, co giật, hoặc vàng da lan xuống lòng bàn tay, bàn chân: đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Trẻ ngã đập đầu

    Phần lớn trẻ ngã đập đầu chỉ bị u, bầm ngoài da và khóc ngay sau ngã, rồi chơi lại bình thường. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con ngất dù chỉ vài giây, co giật, nôn nhiều lần, li bì khó đánh thức, lẫn lộn, đi lại loạng choạng, chảy máu hoặc dịch trong từ tai, mũi, hoặc ngã từ trên cao. Nếu con vẫn bình thường, chườm lạnh chỗ u và theo dõi sát con trong 24–48 giờ đầu.

  • Viêm màng não

    Viêm màng não là tình trạng nhiễm trùng lớp màng bọc não và tủy sống, do virus hoặc vi khuẩn. Dấu hiệu hay gặp là sốt, đau đầu dữ dội, nôn, cổ cứng, sợ ánh sáng, li bì khó đánh thức; trẻ nhỏ thường chỉ bỏ bú, quấy khóc thét, thóp phồng hoặc mềm nhũn. Nếu con có những dấu hiệu này, hoặc nổi chấm đỏ tím không mất màu khi ấn cốc thủy tinh lên, gọi 115 hoặc 113 hay đưa con đi cấp cứu ngay, không chờ đủ mọi triệu chứng. Viêm màng não do vi khuẩn có thể nặng lên trong vài giờ.

  • Vòng đầu to hoặc nhỏ bất thường

    Việt Nam dùng chuẩn tăng trưởng của Tổ chức Y tế Thế giới cho cả vòng đầu. Lúc mới sinh, vòng đầu trung bình khoảng 34,5 cm ở bé trai và 33,9 cm ở bé gái; nằm trong khoảng từ −2 đến +2 độ lệch chuẩn là bình thường, và điều quan trọng hơn một lần đo là đầu con lớn đều theo đường của mình. Nên đưa con đi khám khi vòng đầu dưới −2 hoặc trên +2, hay tăng vọt hoặc chững lại so với các lần đo trước. Đi cấp cứu ngay nếu đầu to nhanh kèm thóp phồng căng, nôn, bú kém, li bì, mắt nhìn xuống dưới hoặc co giật.

Chủ đề khác