Trẻ sơ sinh

Vệ sinh, tiệt trùng bình sữa: rửa thế nào, tiệt trùng bằng cách nào, đến khi nào

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 tháng

Trả lời nhanh

Rửa bình, núm và dụng cụ pha sữa ngay sau mỗi cữ bằng nước nóng và nước rửa, dùng cọ riêng, tráng sạch, rồi tiệt trùng trước khi dùng lại; làm như vậy cho đến khi con ít nhất 12 tháng, dù con bú sữa công thức hay sữa mẹ vắt ra. Có thể tiệt trùng bằng máy hơi nước, dung dịch tiệt trùng theo hướng dẫn, hoặc luộc ngập trong nồi nước sôi ít nhất 10 phút. Máy rửa bát làm sạch nhưng không tiệt trùng, và không chà núm bằng muối. Nếu con nôn nhiều, tiêu chảy kèm li bì, hoặc sau 48 giờ đầu hơn 6 giờ không có tã ướt, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con li bì, gọi khó tỉnh, bỏ bú, mềm nhũn.
  • Sau 48 giờ đầu, hơn 6 giờ không có tã ướt, môi khô, mắt hoặc thóp trũng.
  • Con nôn liên tục, tiêu chảy nhiều lần kèm không bú được, hoặc đi ngoài phân có máu.
  • Con dưới 3 tháng có nhiệt độ từ 38°C trở lên.
  • Con nuốt phải viên hoặc dung dịch tiệt trùng, nước rửa bình: đến cấp cứu ngay, mang theo vỏ hộp.
  • Con hoặc người lớn bị bỏng nước sôi, hơi nóng ở vùng da rộng, mặt, tay của trẻ.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con tiêu chảy, nôn sau các cữ bú, nhất là khi trời nóng hoặc vừa đi xa về.
  • Trong miệng con có mảng trắng như sữa đông bám vào lưỡi, má, lau không sạch (có thể là nấm miệng).
  • Con bú kém, chậm tăng cân, tiểu ít, nước tiểu sẫm màu.
  • Con sinh non, nhẹ cân, đang ốm hoặc vừa ra viện: hỏi bác sĩ về cách vệ sinh, tiệt trùng phù hợp.

Vì sao phải rửa và tiệt trùng

Sữa đọng lại trong bình, núm là nơi vi khuẩn sinh sôi rất nhanh, nhất là khi trời nóng ẩm. Trẻ nhỏ có sức đề kháng còn yếu, nên dụng cụ bẩn có thể làm con tiêu chảy, nôn, có khi nhiễm trùng nặng.

Rửa sạch là bước quan trọng nhất, vì tiệt trùng không có tác dụng với lớp sữa cũ còn bám. Tiệt trùng diệt nốt những vi khuẩn còn lại. Lời khuyên này áp dụng cho mọi dụng cụ: bình, núm, nắp, vòng vặn, thìa, cốc pha, và các bộ phận máy hút sữa chạm vào sữa.

Rửa ngay sau mỗi cữ

  • Rửa tay bằng xà phòng trước khi rửa dụng cụ.
  • Tháo rời toàn bộ bình: núm, vòng vặn, nắp, van chống sặc nếu có.
  • Tráng qua nước để trôi bớt sữa, rồi rửa bằng nước nóng và nước rửa bình. Dùng cọ riêng chỉ để rửa bình, cọ nhỏ cho bên trong núm; có thể lộn núm ra để rửa.
  • Không chà núm bằng muối: muối có thể còn sót lại và nguy hiểm cho con.
  • Tráng lại kỹ bằng nước sạch cho hết nước rửa.
  • Máy rửa bát làm sạch được nhưng không tiệt trùng; nếu dùng, úp bình, nắp, núm xuống. Núm nên rửa riêng bằng tay cho thật sạch.

Ba cách tiệt trùng

  • Máy tiệt trùng hơi nước (máy điện hoặc hộp dùng lò vi sóng): làm đúng theo hướng dẫn của hãng, vì mỗi loại một khác về lượng nước và thời gian.
  • Dung dịch hoặc viên tiệt trùng pha nước lạnh: pha đúng hướng dẫn, ngâm ngập dụng cụ ít nhất 30 phút, không để bọt khí kẹt trong bình hay núm, dùng nắp nổi hoặc vật đè để giữ dụng cụ chìm dưới mặt nước. Thay dung dịch mỗi 24 giờ.
  • Luộc: chỉ với dụng cụ chịu được nước sôi. Cho ngập hết vào nồi lớn, đun sôi ít nhất 10 phút, đậy nắp và không để cạn nước. Đặt hẹn giờ để khỏi quên tắt bếp. Núm luộc nhiều sẽ nhanh hỏng hơn.
  • Máy tiệt trùng có đèn UV hay chức năng sấy: vẫn phải rửa sạch trước, xếp dụng cụ theo đúng hướng dẫn của hãng, và hỏi nhân viên y tế nếu con sinh non, đang ốm.

Sau khi tiệt trùng

Tốt nhất là để bình, núm trong máy hoặc trong nồi đến khi cần dùng. Nếu lấy ra trước, lắp ngay núm và nắp vào bình để bên trong bình và núm không bị bẩn lại.

Rửa tay và lau khô trước khi cầm dụng cụ đã tiệt trùng, tốt hơn nữa là dùng kẹp gắp đã tiệt trùng. Lắp bình trên mặt bàn sạch hoặc trên nắp lật ngửa của máy tiệt trùng. Không lau bình bằng khăn dùng chung.

Kiểm tra và thay dụng cụ

Thường xuyên xem bình, núm có nứt, rách, biến dạng, đổi màu, dính hay có mùi lạ không. Núm rách có thể làm con sặc hoặc cắn đứt một miếng nhỏ và hóc, nên thay ngay khi thấy hỏng.

Bình nhựa nên chọn loại ghi rõ dành cho trẻ em, không chứa BPA; không dùng bình nhựa đã trầy xước nhiều. Bình thủy tinh dễ vỡ, cẩn thận khi luộc và khi con tự cầm.

Chăm sóc con tại nhà

  • Chuẩn bị đủ bình và núm cho một ngày để luôn có bộ sạch khi con đói, nhất là ban đêm.
  • Đặt một chỗ riêng, sạch để rửa và để dụng cụ của con, tách khỏi bát đĩa của người lớn.
  • Rửa bình ngay sau cữ bú thay vì ngâm cả ngày, sữa khô bám chặt rất khó rửa sạch.
  • Giữ cọ rửa bình sạch, phơi khô, thay khi lông cọ bẹp hoặc bẩn.
  • Dặn ông bà, người giúp việc, nhà trẻ cùng rửa và tiệt trùng theo cùng một cách.
  • Khi đi xa, mang theo bình đã tiệt trùng lắp sẵn núm và nắp, hoặc viên tiệt trùng dùng với nước lạnh.

Hiểu lầm thường gặp

Tráng bình bằng nước sôi là đủ, không cần rửa với nước rửa.
Tráng nước sôi không làm trôi lớp sữa bám trong bình và núm. Phải rửa bằng nước nóng, nước rửa và cọ trước, rồi mới tiệt trùng.
Chà núm bằng muối cho sạch và khử khuẩn.
Muối không cần thiết và có thể còn sót trên núm, nguy hiểm cho con. Dùng cọ nhỏ và nước rửa, rồi tiệt trùng.
Con bú sữa mẹ vắt ra thì không cần tiệt trùng bình.
Sữa mẹ đọng lại trong bình cũng là nơi vi khuẩn sinh sôi. Dụng cụ cho con bú sữa mẹ vắt ra cũng cần rửa và tiệt trùng như với sữa công thức.
Con lớn hơn 6 tháng, đã ăn dặm thì thôi tiệt trùng.
Nên tiếp tục tiệt trùng bình, núm và dụng cụ pha sữa đến khi con ít nhất 12 tháng.

Bố mẹ hay hỏi

+Tiệt trùng bình sữa đến bao nhiêu tháng?

Đến khi con ít nhất 12 tháng tuổi. Sau đó vẫn rửa sạch bằng nước nóng và nước rửa sau mỗi lần dùng.

+Luộc bình sữa bao nhiêu phút?

Đun sôi ngập dụng cụ ít nhất 10 phút, đậy nắp, không để cạn nước. Chỉ luộc dụng cụ chịu được nước sôi.

+Có cần tiệt trùng bình sữa sau mỗi lần bú không?

Có. Rửa sạch ngay sau mỗi cữ, rồi tiệt trùng trước khi dùng lại.

+Rửa bình sữa bằng máy rửa bát có được không?

Được để làm sạch, nhưng máy rửa bát không tiệt trùng. Sau đó vẫn cần tiệt trùng trước khi pha sữa.

+Ngâm dung dịch tiệt trùng bao lâu?

Ít nhất 30 phút, ngập hoàn toàn, không có bọt khí trong bình và núm, và thay dung dịch mới mỗi 24 giờ.

Nguồn tham khảo

  1. Sterilising baby bottles — NHS (Anh)
  2. Safe preparation, storage and handling of powdered infant formula: guidelines — WHO
  3. How to make up baby formula — NHS (Anh)
  4. How to Sterilize and Warm Baby Bottles Safely — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Cách pha sữa công thức

    Bột sữa công thức không vô trùng, nên WHO khuyên pha bằng nước đã đun sôi và để nguội không quá 30 phút, khi nước còn từ 70°C trở lên, để diệt vi khuẩn. Rót nước vào bình trước, rồi cho đúng số thìa bột gạt ngang bằng thìa đi kèm hộp, không pha đặc hay loãng hơn. Làm nguội rồi thử trên cổ tay trước khi cho bú; pha cữ nào dùng cữ đó, sữa con bú dở thì đổ đi. Nếu con nôn nhiều, tiêu chảy kèm li bì, hoặc sau 48 giờ đầu hơn 6 giờ không có tã ướt, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Bảo quản sữa mẹ vắt ra

    Sữa mẹ mới vắt để ở nhiệt độ phòng không quá 25°C nên dùng trong 4 giờ; phòng nóng hơn thì cho vào tủ lạnh hoặc túi giữ lạnh ngay. Ở ngăn mát từ 4°C trở xuống, dùng tốt nhất trong 4 ngày; ngăn đá nằm trong tủ lạnh dùng trong khoảng 2 tuần; tủ đông hoặc ngăn đá có cửa riêng từ −18°C trở xuống dùng tốt nhất trong 6 tháng. Sữa rã đông trong ngăn mát dùng trong 24 giờ, rã bằng nước ấm thì dùng ngay, và không cấp đông lại. Sữa con đã bú dở dùng trong 1 giờ rồi đổ đi; không hâm sữa bằng lò vi sóng hay đun trên bếp.

  • Chọn sữa công thức

    Sữa mẹ vẫn là tốt nhất; khi con cần sữa công thức, phần lớn trẻ chỉ cần một loại sữa công thức thông thường dành cho trẻ dưới 12 tháng, làm từ sữa bò, có bổ sung sắt, và có thể dùng suốt năm đầu. Các loại sữa công thức đều phải đạt cùng tiêu chuẩn, giá cao không có nghĩa là tốt hơn. Sữa không lactose, sữa chống trào ngược, sữa thủy phân hay sữa đậu nành chỉ dùng khi bác sĩ chỉ định. Nếu sau khi bú con khó thở, sưng môi mặt, nổi mẩn khắp người hay li bì, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Trẻ bị tiêu chảy

    Trẻ bị tiêu chảy khi đi ngoài phân lỏng hoặc toàn nước từ 3 lần trở lên trong một ngày. Phần lớn do virus và tự hết trong 5–7 ngày; việc quan trọng nhất là bù đủ nước bằng oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng hướng dẫn, cho con uống kẽm và vẫn cho con ăn bú bình thường. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con li bì, không uống được, nôn tất cả, mắt trũng, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

  • Nấm miệng, tưa lưỡi

    Nấm miệng (tưa lưỡi) do nấm Candida, hay gặp ở trẻ trong những tháng đầu: mảng trắng như váng sữa đông bám ở lưỡi, má trong, môi trong, lau không đi, lau mạnh để lại nền đỏ có thể rớm máu. Lưỡi chỉ phủ một lớp trắng mỏng đều, lau nhẹ là đi, còn má và môi trong vẫn hồng thường là cặn sữa, không phải nấm. Nấm miệng thường nhẹ nhưng nên cho con đi khám để bác sĩ kê thuốc chống nấm hợp tuổi; trẻ dưới 4 tháng không tự mua thuốc bôi. Đưa con đi khám ngay nếu con bỏ bú, bú ít hẳn, sốt, hoặc sau 48 giờ đầu mà hơn 6 giờ không có tã ướt.

  • Cho trẻ ngậm ti giả

    Cho trẻ ngậm ti giả (núm vú giả) lúc ngủ trưa và ngủ đêm có thể giúp giảm nguy cơ đột tử ở trẻ sơ sinh, nên đây là lựa chọn bố mẹ có thể cân nhắc, không bắt buộc. Nếu con bú mẹ, hãy đợi đến khi việc bú mẹ đã ổn định, con ngậm bắt vú tốt và tăng cân đều, thường khoảng 3–4 tuần tuổi, rồi mới cho ngậm. Chỉ đưa ti giả khi chắc con không đói; không bao giờ nhúng ti vào mật ong, đường hay sữa đặc, không buộc ti vào cổ, tay hay áo con lúc ngủ. Từ sau 6 tháng nên giảm dần, và bỏ hẳn trước khoảng 2–4 tuổi để tránh ảnh hưởng răng.

Chủ đề khác