Dùng thuốc cho con

Có nên cho trẻ uống thuốc cầm tiêu chảy: điều bố mẹ cần biết

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi

Trả lời nhanh

Không nên cho trẻ uống thuốc cầm tiêu chảy. Theo hướng dẫn của Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới, các thuốc này không giúp trẻ khỏi nhanh hơn, không chống được mất nước, và loại làm giảm nhu động ruột như loperamid có thể gây liệt ruột, li bì, nguy hiểm đến tính mạng. Trẻ bị tiêu chảy cần oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng, kẽm 10–14 ngày và tiếp tục ăn bú; cũng không dùng thuốc cam hay thuốc bột không rõ nguồn gốc, vì có thể có chì. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con li bì, không uống được, nôn tất cả, bụng chướng hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con li bì, gọi hỏi khó đánh thức, hoặc mềm nhũn.
  • Con không uống được, hoặc uống vào lại nôn ra hết.
  • Mắt trũng sâu, khóc không có nước mắt, môi lưỡi khô, véo da bụng rồi buông ra da trở về rất chậm.
  • Hơn 6 giờ không đi tiểu, hoặc tã khô suốt nhiều giờ.
  • Bụng chướng căng, nôn ra dịch xanh, không đi ngoài và không đánh hơi được, nhất là sau khi đã uống thuốc cầm tiêu chảy.
  • Con uống nhầm thuốc cầm tiêu chảy của người lớn hoặc uống nhiều viên: đến cấp cứu ngay, mang theo vỏ thuốc, kể cả khi con vẫn bình thường.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con dưới 6 tháng tuổi bị tiêu chảy.
  • Phân có máu hoặc nhầy máu.
  • Con đi ngoài rất nhiều lần phân lỏng, nôn nhiều lần, rất khát, hoặc ăn uống kém, bỏ bú.
  • Con sốt cao hơn, hoặc sau 2 ngày chăm ở nhà mà con không đỡ.
  • Tiêu chảy kéo dài quá 7 ngày.
  • Con đã dùng thuốc cam, thuốc bột, thuốc gia truyền nhiều lần và có da xanh, đau bụng, táo bón xen kẽ, chậm lớn: đi khám, mang theo thuốc.

Vì sao thuốc cầm tiêu chảy không dùng cho trẻ

Tiêu chảy ở trẻ phần lớn do virus và tự hết trong khoảng 5–7 ngày. Điều nguy hiểm là mất nước và muối, không phải số lần đi ngoài. Thuốc cầm tiêu chảy có thể làm con đi ngoài ít lần hơn, nhưng nước vẫn đọng lại trong ruột, nên con vẫn mất nước mà bố mẹ khó nhận ra.

Hướng dẫn xử trí tiêu chảy ở trẻ em của Bộ Y tế (Quyết định 4121/QĐ-BYT) và của Tổ chức Y tế Thế giới đều ghi rõ: các thuốc chống tiêu chảy không có lợi ích thật cho trẻ, một số loại còn nguy hiểm, nên không dùng trong điều trị tiêu chảy cấp ở trẻ em.

Những nhóm thuốc bố mẹ hay gặp

  • Thuốc giảm nhu động ruột (như loperamid, các thuốc có thuốc phiện, diphenoxylat): có thể gây liệt ruột, bụng chướng, làm vi khuẩn ở lại trong ruột lâu hơn, gây buồn ngủ, li bì, thậm chí tổn thương thần kinh. Không cho trẻ dùng. Loperamid chỉ dùng cho trẻ từ 11 tuổi trở xuống khi bác sĩ kê.
  • Thuốc hấp phụ, làm săn phân (như kaolin, attapulgit, smectit, than hoạt): chưa có bằng chứng giúp trẻ bị tiêu chảy cấp khỏi nhanh hơn hay đỡ mất nước. Không thay được oresol.
  • Thuốc phối hợp nhiều thành phần (hấp phụ, giảm nhu động, kháng sinh trong cùng một gói): không phù hợp cho trẻ, nhiều tác dụng phụ.
  • Bismut subsalicylat: có salicylat, không dùng cho trẻ dưới 12 tuổi.
  • Thuốc chống nôn gây buồn ngủ: làm trẻ uống oresol kém đi, không dùng cho trẻ bị tiêu chảy. Khi được bù đủ nước, trẻ thường tự hết nôn.
  • Kháng sinh: phần lớn tiêu chảy ở trẻ không cần. Bác sĩ chỉ dùng khi phân có máu, nghi tả có mất nước nặng hoặc có xét nghiệm xác định một số loại ký sinh trùng.

Thuốc cam, thuốc bột không rõ nguồn gốc

Nhiều gia đình vẫn cho trẻ uống hay rơ miệng bằng thuốc cam, thuốc bột, thuốc gia truyền khi con đi ngoài, biếng ăn, chậm lớn. Những thuốc không nhãn, không rõ thành phần này có thể chứa chì hoặc lẫn thuốc tây. Tổ chức Y tế Thế giới đã cảnh báo chì có trong một số thuốc dân gian, thuốc thảo dược, và ở Việt Nam đã có nhiều trẻ phải điều trị ngộ độc chì sau khi dùng thuốc cam.

Ngộ độc chì làm trẻ thiếu máu, đau bụng, táo bón, chán ăn, chậm phát triển trí tuệ và nhiều khi không có dấu hiệu rõ, chỉ biết được bằng xét nghiệm máu. Không cho con dùng thuốc không có nhãn, không rõ nguồn gốc.

Điều thật sự giúp con: oresol, kẽm và ăn uống

  • Oresol giảm áp lực thẩm thấu: pha cả gói với đúng lượng nước đun sôi để nguội ghi trên gói, không pha đặc hay loãng hơn, dùng trong 24 giờ.
  • Sau mỗi lần đi ngoài: trẻ dưới 2 tuổi uống khoảng 50–100 ml, trẻ 2–10 tuổi khoảng 100–200 ml, trẻ lớn hơn uống theo nhu cầu, từng thìa hoặc từng ngụm nhỏ. Con nôn thì chờ 5–10 phút rồi cho uống lại, chậm hơn.
  • Kẽm trong 10–14 ngày liên tục, kể cả khi đã hết tiêu chảy: trẻ dưới 6 tháng 10 mg mỗi ngày, trẻ từ 6 tháng 20 mg mỗi ngày.
  • Tiếp tục cho bú mẹ, bú nhiều hơn; trẻ đã ăn dặm thì ăn món mềm quen thuộc, chia nhiều bữa nhỏ. Không kiêng ăn.
  • Tránh nước ngọt có ga, nước ép đóng hộp, trà đường, vì nhiều đường làm tiêu chảy nặng hơn.
  • Men vi sinh chỉ dùng khi bác sĩ khuyên; men vi sinh không thay được oresol và kẽm.

Khi bác sĩ kê thuốc cho con

Có những trường hợp tiêu chảy cần thuốc đặc hiệu, như lỵ có máu, tả, hay một số bệnh nhiễm trùng khác kèm theo. Khi đó bác sĩ khám, có thể làm xét nghiệm, rồi mới quyết định thuốc và liều. Bố mẹ hỏi rõ thuốc dùng để làm gì, uống mấy ngày, và báo lại nếu con bụng chướng, nôn nhiều hay li bì.

Một số thuốc làm giảm tiết dịch ở ruột đôi khi được bác sĩ kê kèm oresol ở trẻ em. Đây vẫn là thuốc do bác sĩ quyết định, không phải thuốc bố mẹ tự mua cho con.

Chăm sóc con tại nhà

  • Bắt đầu cho uống oresol ngay từ lần đi ngoài lỏng đầu tiên, không chờ con mệt mới cho uống.
  • Cho con uống kẽm mỗi ngày, đủ 10–14 ngày.
  • Cho bú mẹ nhiều lần hơn; cho trẻ đã ăn dặm ăn món mềm, chia bữa nhỏ.
  • Đếm số lần đi ngoài, số lần đi tiểu và lượng nước con uống được mỗi ngày.
  • Rửa tay bằng xà phòng sau khi thay tã, đi vệ sinh và trước khi chuẩn bị đồ ăn cho con.
  • Không cho con uống thuốc cầm tiêu chảy, thuốc chống nôn, thuốc cam hay thuốc không rõ nguồn gốc.

Hiểu lầm thường gặp

Con đi ngoài nhiều thì phải cầm lại ngay, không là kiệt sức.
Con mệt vì mất nước, không phải vì số lần đi ngoài. Bù đủ nước bằng oresol mới giữ được sức cho con; cầm tiêu chảy chỉ che mất dấu hiệu.
Thuốc cầm tiêu chảy của người lớn chia nhỏ cho trẻ uống là được.
Loperamid và các thuốc giảm nhu động có thể gây liệt ruột, li bì ở trẻ nhỏ. Không cho trẻ dùng, kể cả nửa viên.
Thuốc cam là thuốc nam, thuốc gia truyền nên lành.
Thuốc không rõ nguồn gốc có thể chứa chì hoặc lẫn thuốc tây. Đã có nhiều trẻ ngộ độc chì vì thuốc cam.
Bột làm săn phân giúp con khỏi nhanh và an toàn hơn thuốc khác.
Phân có thể đặc hơn nhưng con không khỏi nhanh hơn và không đỡ mất nước. Hướng dẫn của Bộ Y tế không khuyên dùng thường quy cho trẻ bị tiêu chảy cấp.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ mấy tuổi thì được uống thuốc cầm tiêu chảy?

Hướng dẫn của Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới không dùng thuốc cầm tiêu chảy cho trẻ em bị tiêu chảy cấp. Với loperamid, trẻ từ 11 tuổi trở xuống chỉ dùng khi bác sĩ kê.

+Con đã lỡ uống thuốc cầm tiêu chảy thì làm sao?

Ngừng thuốc, cho con uống oresol và theo dõi sát. Nếu con bụng chướng, nôn, li bì hoặc không đi ngoài, không đánh hơi được, đưa con đi cấp cứu ngay. Nếu con uống nhiều viên, đi cấp cứu dù con vẫn bình thường.

+Trẻ tiêu chảy có nên uống bột làm săn phân không?

Không cần. Thuốc chưa được chứng minh giúp trẻ khỏi nhanh hơn hay đỡ mất nước. Oresol, kẽm và tiếp tục ăn uống mới là điều trị chính.

+Trẻ bị tiêu chảy có cần kháng sinh không?

Phần lớn không cần. Bác sĩ chỉ dùng khi phân có máu hoặc nghi do vi khuẩn sau khi khám.

+Có nên cho trẻ uống men vi sinh khi tiêu chảy?

Một số loại men vi sinh có thể giúp một chút, nên dùng khi bác sĩ khuyên. Men vi sinh không thay được oresol và kẽm.

Nguồn tham khảo

  1. The treatment of diarrhoea: a manual for physicians and other senior health workers — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
  2. Diarrhoea and vomiting — NHS (Anh)
  3. Who can and cannot take loperamide — NHS (Anh)
  4. Childhood lead poisoning — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bị tiêu chảy

    Trẻ bị tiêu chảy khi đi ngoài phân lỏng hoặc toàn nước từ 3 lần trở lên trong một ngày. Phần lớn do virus và tự hết trong 5–7 ngày; việc quan trọng nhất là bù đủ nước bằng oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng hướng dẫn, cho con uống kẽm và vẫn cho con ăn bú bình thường. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con li bì, không uống được, nôn tất cả, mắt trũng, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

  • Pha oresol cho trẻ

    Pha cả gói oresol với đúng lượng nước đun sôi để nguội ghi trên gói (có gói 200 ml, có gói 1 lít), đong bằng dụng cụ có vạch, không chia nhỏ gói, không thêm đường, sữa hay nước ngọt, và chỉ dùng trong 24 giờ. Sau mỗi lần đi ngoài lỏng, trẻ dưới 2 tuổi uống khoảng 50–100 ml, trẻ 2–10 tuổi khoảng 100–200 ml, trẻ lớn hơn uống theo nhu cầu, từng thìa hoặc từng ngụm nhỏ. Pha đặc hơn hướng dẫn có thể gây co giật, tổn thương não. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con li bì, không uống được, nôn tất cả, mắt trũng hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

  • Trẻ mất nước

    Trẻ nhỏ mất nước nhanh khi nôn, tiêu chảy, sốt hoặc không chịu bú, uống. Dấu hiệu sớm là đi tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, khát, uống háo hức, môi khô, quấy hơn bình thường; khi đó cho con uống oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng hướng dẫn, trẻ bú mẹ thì cho bú nhiều hơn. Đưa con đi cấp cứu ngay khi con li bì, khó đánh thức, mắt trũng sâu, khóc không có nước mắt, thóp lõm, véo da bụng về rất chậm, tay chân lạnh, không uống được, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

  • Thuốc không tự cho trẻ dùng

    Không tự cho trẻ dùng aspirin và thuốc có salicylat khi con dưới 16 tuổi, thuốc có codein hoặc tramadol khi con dưới 12 tuổi, thuốc ho, thuốc cảm bán sẵn và thuốc nhỏ, xịt mũi co mạch khi con dưới 6 tuổi, và thuốc cầm tiêu chảy, thuốc chống nôn cho trẻ bị tiêu chảy. Kháng sinh, corticoid, thuốc an thần, thuốc của người lớn và thuốc cam, thuốc không rõ nguồn gốc chỉ dùng khi bác sĩ kê. Ibuprofen chỉ dùng từ 6 tháng tuổi và không dùng khi có thể là sốt xuất huyết. Nếu con li bì, thở chậm, co giật hay khó thở sau khi uống thuốc, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Mẹo dân gian nên tránh

    Không nên cạo gió, đánh cảm, chích lể cho trẻ. Những cách này không hạ sốt, không chữa được nguyên nhân, dễ làm trầy da, nhiễm trùng, và khi con bị sốt xuất huyết có thể làm chảy máu dưới da nhiều hơn, che lấp dấu hiệu bác sĩ cần nhìn. Các mẹo khác cũng nên tránh là ủ ấm cho ra mồ hôi, lau cồn hay nước đá, xông lá, bôi dầu gió lên mũi trẻ nhỏ, cho trẻ dưới 1 tuổi ăn mật ong, nhét vật vào miệng khi co giật. Con sốt, mệt thì hạ sốt bằng paracetamol theo cân nặng, cho uống đủ nước, mặc thoáng, và đi khám khi có dấu hiệu nặng.

  • Men vi sinh cho trẻ

    Trẻ khỏe, ăn uống đa dạng không cần uống men vi sinh hằng ngày. Một số loại men vi sinh có thể giúp giảm tiêu chảy khi con đang dùng kháng sinh, hoặc rút ngắn một đợt tiêu chảy một chút, nhưng không thay được oresol, kẽm và việc cho con ăn uống đủ. Men vi sinh không chữa biếng ăn, táo bón hay nóng trong như quảng cáo, và không nên tự dùng cho trẻ sinh non, trẻ đang điều trị ung thư hoặc có bệnh làm suy giảm miễn dịch. Khi con tiêu chảy mà li bì, nôn hết, đi ngoài ra máu hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu, hãy đưa con đi khám ngay, đừng chờ men vi sinh có tác dụng.

Chủ đề khác