Dùng thuốc cho con

Cho trẻ dùng thuốc nhuận tràng, thụt hậu môn: khi nào cần, dùng sao cho đúng

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi

Trả lời nhanh

Thuốc nhuận tràng làm mềm phân an toàn cho trẻ và không làm ruột lười khi dùng theo hướng dẫn của bác sĩ, nhưng loại thuốc, liều và thời gian dùng do bác sĩ quyết định theo cân nặng và mức độ táo bón, thường kéo dài nhiều tuần. Thụt hoặc bơm thuốc vào hậu môn chỉ là cách xử lý một lần khi phân ứ lại, không dùng hằng ngày, và không tự dùng loại của người lớn cho trẻ. Không tự mua thuốc cho trẻ dưới 1 tuổi. Con nôn ra dịch xanh, bụng chướng căng, đau bụng dữ dội hoặc không đánh hơi được thì đi cấp cứu ngay.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con nôn ra dịch màu xanh lá hoặc vàng xanh.
  • Bụng chướng căng, cứng, con đau dữ dội hoặc khóc thét từng cơn không dỗ được.
  • Con không đi ngoài và không đánh hơi được, kèm nôn liên tục.
  • Chảy nhiều máu tươi từ hậu môn sau khi thụt hoặc đặt thuốc.
  • Con li bì, mệt lả, không uống được, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu sau khi dùng thuốc nhuận tràng và đi ngoài nhiều.
  • Con uống nhầm cả lọ thuốc nhuận tràng, thuốc thụt của người lớn: đến cấp cứu ngay, mang theo vỏ thuốc.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Trẻ sơ sinh chậm đi phân su quá 48 giờ sau sinh, hoặc táo bón ngay từ những tuần đầu.
  • Trẻ dưới 2 tháng tuổi táo bón thật sự, không chỉ rặn đỏ mặt rồi vẫn đi được phân mềm.
  • Đã thụt hoặc đặt thuốc mà con vẫn không đi được, hoặc lần nào cũng phải thụt mới đi được.
  • Con có vệt máu trong phân hoặc trên giấy vệ sinh, hậu môn nứt đau.
  • Con són phân ra quần, hoặc táo bón kèm sụt cân, chậm lớn, yếu chân.
  • Con đã dùng thuốc nhuận tràng mua ở hiệu thuốc mà chưa hỏi bác sĩ về liều và thời gian dùng.

Khi nào trẻ cần đến thuốc

Phần lớn táo bón ở trẻ cải thiện khi con uống đủ nước, ăn nhiều rau quả, và được tập đi vệ sinh đều đặn sau bữa ăn. Thuốc cần đến khi con đã thay đổi ăn uống mà vẫn đau khi đi, phân to cứng, nhịn đi vì sợ đau, hoặc phân ứ lại thành khối.

Táo bón lâu ngày tạo thành vòng luẩn quẩn: đi đau nên con nhịn, nhịn thì phân càng cứng. Thuốc làm mềm phân giúp con đi không đau để phá vòng này. Vì vậy bác sĩ thường cho dùng nhiều tuần, có khi vài tháng, và giảm dần khi con đã đi đều.

Các loại thuốc nhuận tràng hay dùng cho trẻ

  • Thuốc làm mềm phân theo cơ chế giữ nước trong lòng ruột (nhóm thẩm thấu), như macrogol (PEG) hay lactulose: hay được bác sĩ chọn cho trẻ, dùng hằng ngày, trẻ không bị lệ thuộc.
  • Thuốc kích thích ruột co bóp: tác dụng nhanh hơn, bác sĩ có thể thêm vào khi thuốc làm mềm phân chưa đủ.
  • Chất xơ bổ sung: chỉ có ích khi con uống đủ nước; uống chất xơ mà ít nước có thể làm táo bón nặng hơn.
  • Liều mỗi loại tính theo cân nặng và được điều chỉnh theo phân của con, nên cần bác sĩ hướng dẫn cụ thể. Hỏi bác sĩ viết ra liều, cách tăng giảm, và khi nào quay lại khám.

Thụt, bơm thuốc vào hậu môn: chỉ khi cần

  • Thuốc bơm hậu môn và thuốc thụt giúp tống phân ứ ra một lần, khi con đau, rặn mãi không ra. Không dùng thay cho việc chữa táo bón hằng ngày.
  • Chỉ dùng loại dành cho trẻ em, đúng tuổi, đúng lượng ghi trên vỏ hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ. Không dùng loại thụt của người lớn cho trẻ, và không dùng cho trẻ dưới 1 tuổi khi chưa có bác sĩ hướng dẫn.
  • Không tự thụt tháo bằng nước xà phòng, không nhét que, mùi tàu, xà phòng vào hậu môn con. Những cách này làm trầy xước, đau, và khiến con càng sợ đi ngoài.
  • Nếu con cần thụt hoặc bơm thuốc nhiều lần mới đi được, hoặc thụt rồi vẫn không đi, hãy đưa con đi khám.

Khi nào không phải táo bón

Trẻ bú mẹ trên 1 tháng tuổi có thể vài ngày, có khi 4–7 ngày mới đi một lần mà phân vẫn mềm, con không đau: đó là bình thường, không cần thuốc. Trẻ nhỏ rặn đỏ mặt, co chân khi đi ngoài nhưng vẫn ra phân mềm cũng là bình thường.

Trẻ bú mẹ dưới 1 tháng tuổi đi ngoài ít có thể là dấu hiệu con bú chưa đủ, cần đi khám để kiểm tra cân nặng, không tự dùng thuốc.

Thuốc nhuận tràng có làm ruột lười không

Bằng chứng hiện nay cho thấy trẻ không bị lệ thuộc vào thuốc làm mềm phân, kể cả khi dùng lâu theo hướng dẫn. Ngừng thuốc quá sớm khi con vừa đỡ là lý do hay gặp khiến táo bón quay lại.

Điều cần tránh là tự mua thuốc dùng kéo dài mà không có bác sĩ theo dõi, hoặc dùng quá liều đến mức con tiêu chảy, mất nước, đau bụng.

Chăm sóc con tại nhà

  • Cho con uống đủ nước, ăn rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt mỗi ngày.
  • Cho con ngồi bô hoặc bồn cầu 5–10 phút sau bữa ăn, có ghế kê chân để đầu gối cao hơn hông.
  • Dùng thuốc đúng loại, đúng liều bác sĩ dặn mỗi ngày; ghi lại số lần đi và tính chất phân để báo bác sĩ.
  • Không tự ngừng thuốc khi con vừa đỡ; hỏi bác sĩ cách giảm dần.
  • Không nhét que, xà phòng, mùi tàu vào hậu môn con.
  • Khen con khi con chịu ngồi bô, không la mắng khi con són phân.

Hiểu lầm thường gặp

Dùng thuốc nhuận tràng lâu thì ruột lười, sau này không tự đi được.
Thuốc làm mềm phân dùng theo hướng dẫn của bác sĩ không làm trẻ lệ thuộc. Ngừng quá sớm mới hay làm táo bón quay lại.
Nhét mùi tàu, que xà phòng vào hậu môn là cách nhanh và lành.
Những cách này làm trầy xước niêm mạc, đau, có thể gây nhiễm trùng và khiến con sợ đi ngoài hơn.
Con táo bón thì cứ thụt là xong.
Thụt chỉ tống phân ra một lần, không chữa nguyên nhân. Thụt thường xuyên làm con đau, sợ và không thay cho việc làm mềm phân hằng ngày.
Trẻ bú mẹ 4–5 ngày chưa đi ngoài là táo bón, phải bơm thuốc.
Trẻ bú mẹ trên 1 tháng có thể vài ngày mới đi một lần mà phân vẫn mềm. Đó không phải táo bón, không cần thuốc.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ dưới 1 tuổi có dùng thuốc nhuận tràng được không?

Có thể, nhưng chỉ khi bác sĩ khám và kê loại, liều phù hợp. Không tự mua thuốc hay bơm hậu môn cho bé dưới 1 tuổi.

+Bơm thuốc hậu môn cho trẻ có hại không?

Dùng thỉnh thoảng đúng loại cho trẻ em thường an toàn. Nếu con lần nào cũng phải bơm mới đi được, hãy đưa con đi khám để bác sĩ chữa táo bón đúng cách.

+Uống thuốc làm mềm phân bao lâu thì ngừng?

Thường nhiều tuần đến vài tháng, đến khi con đi đều, không đau một thời gian. Bác sĩ sẽ hướng dẫn giảm dần.

+Con dùng thuốc nhuận tràng bị tiêu chảy thì làm sao?

Liều có thể đang cao. Cho con uống đủ nước và hỏi bác sĩ cách giảm liều; con mệt lả, ít đi tiểu thì đi khám ngay.

+Có nên cho con uống nước ép trái cây khi táo bón không?

Với trẻ trên 1 tháng, một ít nước ép lê, táo hoặc mận có thể giúp phân mềm hơn. Hãy hỏi bác sĩ về lượng phù hợp với tuổi của con.

Nguồn tham khảo

  1. Constipation in Children — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  2. Constipation — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Laxatives — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bị táo bón

    Trẻ bị táo bón khi đi ngoài ít hơn 3 lần một tuần, phân cứng, to, khó đi hoặc đau khi đi. Phần lớn táo bón ở trẻ không do bệnh, mà do uống ít nước, ăn ít rau quả, hoặc con nhịn đi vệ sinh vì sợ đau, và cải thiện khi điều chỉnh ăn uống, thói quen đi vệ sinh. Cần đưa con đi khám ngay nếu con nôn ra dịch xanh, bụng chướng căng, đau bụng dữ dội, hoặc trẻ sơ sinh táo bón ngay từ những ngày đầu sau sinh.

  • Trẻ bú mẹ lâu ngày không đi ngoài

    Trẻ bú mẹ hoàn toàn trên khoảng 6 tuần tuổi có thể vài ngày, có khi cả tuần mới đi ngoài một lần mà vẫn bình thường, nếu phân vẫn mềm, con bú tốt, tăng cân đều, bụng mềm và không nôn. Trẻ dưới 1 tháng tuổi đi ngoài ít hơn 1 lần mỗi ngày có thể là con bú chưa đủ, nên đi khám để kiểm tra cân nặng và cách bú. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con nôn ra dịch xanh, bụng chướng căng, bỏ bú, li bì, hoặc chưa đi phân su trong 48 giờ đầu sau sinh thì báo bác sĩ.

  • Trẻ đau bụng

    Phần lớn trẻ đau bụng là do táo bón, rối loạn tiêu hóa do virus, ăn uống hoặc căng thẳng, và đỡ trong vài giờ đến vài ngày. Hai bệnh cần nhận ra sớm là viêm ruột thừa (đau quanh rốn rồi dồn xuống bụng dưới bên phải, đau tăng khi đi lại, kèm nôn, sốt nhẹ) và lồng ruột ở trẻ nhỏ (khóc thét từng cơn, co chân, giữa cơn lả đi, có thể đi ngoài phân nhầy máu). Đưa con đi cấp cứu ngay khi đau dữ dội, đau liên tục tăng dần, nôn dịch xanh, bụng cứng hoặc con li bì.

  • Trẻ đi ngoài ra máu

    Phần lớn trẻ đi ngoài thấy vài vệt máu đỏ tươi trên mặt phân hoặc trên giấy lau là do nứt kẽ hậu môn khi đi phân to, cứng; con vẫn cần được bác sĩ xem trong vòng một ngày. Tiêu chảy lẫn máu thường do nhiễm khuẩn và cần đi khám trong ngày. Đi cấp cứu ngay nếu ra nhiều máu, phân đen như hắc ín, nôn ra máu, con lả đi, hoặc trẻ nhỏ khóc thét từng cơn kèm phân nhầy máu.

  • Cho trẻ uống thuốc

    Cho con ngồi thẳng hoặc bế con ở tư thế nửa ngồi, dùng xi lanh uống thuốc đặt vào phía trong má, bơm từng ít một và chờ con nuốt rồi mới bơm tiếp. Không bơm mạnh vào cuống họng, không đổ thuốc khi con nằm ngửa hay đang khóc thét, không bóp mũi để ép uống, vì con dễ bị sặc thuốc vào đường thở. Thuốc đắng có thể trộn với một thìa nhỏ đồ ngọt con thích, nhưng không trộn vào cả bình sữa hay cốc nước. Nếu con sặc rồi ho không dứt, thở rít, tím tái, hãy sơ cứu và gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Tập cho con bỏ bỉm

    Phần lớn trẻ có thể bắt đầu tập bỏ bỉm ban ngày trong khoảng 18 tháng đến 3 tuổi, khi con giữ khô được khoảng 2 giờ, biết ra hiệu lúc buồn đi, làm theo lời dặn đơn giản và tự kéo quần lên xuống được. Hãy chọn lúc nhà yên ổn, cho con mặc quần lót ban ngày, nhắc con ngồi bô theo giờ cố định, khen khi con cố gắng và không mắng khi con tè dầm. Khô đêm thường đến muộn hơn, tè dầm đêm dưới 5 tuổi là bình thường. Trước khi tập, xem con có táo bón không; nếu phân cứng hay con sợ đau khi đi ngoài, hãy chữa táo bón trước.

Chủ đề khác