Dinh dưỡng và chiều cao

Cho con ăn gì khi bị ốm: sốt, ho, tiêu chảy, đau họng và những điều không cần kiêng

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi

Trả lời nhanh

Khi con ốm, uống đủ quan trọng hơn ăn nhiều: cho con bú mẹ nhiều cữ hơn, uống thêm nước, sữa, canh, nước cháo; con tiêu chảy, nôn thì uống oresol pha đúng hướng dẫn. Vẫn cho con ăn món quen, mềm, chia nhiều bữa nhỏ, có cả cháo, thịt, cá, trứng, rau; không cần nhịn ăn hay kiêng tôm cá, sữa, rau. Không ép con ăn; khi khỏe lại con sẽ ăn bù. Nếu con không uống được, nôn tất cả, hơn 6 giờ không đi tiểu, li bì hoặc trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con không uống được hoặc bỏ bú hẳn, nôn tất cả mọi thứ.
  • Con hơn 6 giờ không đi tiểu, khóc không có nước mắt, mắt trũng, môi khô, hoặc thóp lõm ở trẻ nhỏ.
  • Con li bì, khó đánh thức, mềm nhũn, hoặc co giật.
  • Con thở nhanh, thở rít, rút lõm lồng ngực, môi hoặc da tím tái.
  • Con nôn ra dịch xanh hoặc máu, đi ngoài phân có máu, bụng chướng đau dữ dội.
  • Trẻ dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con ăn uống kém hơn hẳn quá 2–3 ngày, hoặc sụt cân trong đợt ốm.
  • Tiêu chảy quá 7 ngày, hoặc nôn kéo dài quá 2 ngày.
  • Sốt kéo dài quá 3 ngày, hoặc đã hạ rồi lại sốt lại.
  • Con đau họng, loét miệng nhiều đến mức không chịu uống.
  • Đã khỏi ốm hơn một tuần mà con vẫn biếng ăn, mệt, không lấy lại cân.

Uống trước, ăn sau

Khi sốt, tiêu chảy, nôn hay thở nhanh, cơ thể con mất nước nhiều hơn bình thường. Vì vậy việc đầu tiên là cho con uống đủ. Trẻ còn bú mẹ: cho bú thường xuyên hơn và lâu hơn mỗi cữ. Trẻ bú sữa công thức: cho thêm cữ, pha đúng tỷ lệ, không pha loãng hay pha đặc. Trẻ lớn hơn: nước lọc, sữa, canh, nước cháo, sữa chua uống.

Khi con tiêu chảy hoặc nôn, uống oresol pha cả gói với đúng lượng nước ghi trên gói, cho uống từng thìa hoặc từng ngụm. Con nôn thì chờ khoảng 10 phút rồi cho uống tiếp, chậm hơn. Con đã có dấu hiệu mất nước thì 4 giờ đầu chỉ uống oresol, vẫn bú mẹ, sau đó cho ăn lại. Không thay oresol bằng nước ngọt, nước ép, nước dừa hay đồ uống thể thao.

Vẫn cho con ăn, đừng nhịn

Nhịn ăn không giúp con nhanh khỏi. Con cần năng lượng và đạm để chống bệnh và hồi phục. Phần lớn trẻ ốm nhẹ, kể cả tiêu chảy nhẹ, có thể ăn lại các món quen thuộc của mình trong vòng một ngày, chỉ cần mềm hơn, ít dầu mỡ hơn và chia nhỏ.

Trẻ dưới 6 tháng chỉ cần sữa mẹ hoặc sữa công thức, bú nhiều hơn, không cho thêm nước lọc hay thức ăn khác khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ. Trẻ đã ăn dặm tiếp tục ăn cháo, bột với thịt, cá, trứng, rau như trước. Chế độ chỉ ăn cháo trắng, chuối, bánh mì khô không còn được khuyên vì thiếu đạm và chất béo con cần.

Gợi ý món theo từng tình huống

  • Sốt, cảm cúm: cháo thịt bằm, cháo cá, súp gà, canh rau nấu thịt, trứng hấp; trái cây mềm như chuối, đu đủ, cam.
  • Ho, đau họng: món mềm, ấm hoặc mát tùy con thấy dễ chịu, như cháo, súp, sữa chua, trứng hấp. Trẻ từ 1 tuổi có thể dùng 2–5 ml mật ong khi ho để dịu họng; trẻ dưới 1 tuổi không dùng mật ong.
  • Tiêu chảy: tiếp tục ăn bú, cháo, cơm nát với thịt, cá, trứng, rau nấu mềm, sữa chua. Tránh nước ngọt, nước ép trái cây, đồ nhiều dầu mỡ, cay. Uống kẽm và oresol theo hướng dẫn.
  • Nôn: cho uống từng ngụm nhỏ oresol hoặc nước; khi đỡ nôn thì ăn lại từng ít một, món nhạt quen thuộc.
  • Loét miệng, tay chân miệng: đồ uống mát, sữa chua, cháo nguội, súp; tránh đồ nóng, mặn, cay và nước ép chua.

Khi con khỏi ốm

Trong lúc ốm con thường ăn ít, đó là bình thường. Khi khỏe lại, cảm giác thèm ăn quay về và con hay ăn nhiều hơn mọi ngày. Đây là lúc nên cho con ăn đủ bữa, thêm một bữa phụ như sữa, sữa chua, trái cây, khoai, trong khoảng một hai tuần để con lấy lại cân.

Nếu đã khỏi hơn một tuần mà con vẫn biếng ăn, mệt hoặc không lên cân lại, hãy đưa con đi khám để bác sĩ kiểm tra.

Chăm sóc con tại nhà

  • Đặt cốc nước, bình sữa ở gần con, mời con uống từng ngụm nhiều lần trong ngày.
  • Chia nhỏ bữa: 5–6 bữa nhỏ dễ ăn hơn 3 bữa lớn khi con mệt.
  • Hỏi con muốn ăn món gì trong những món lành mạnh; khi ốm, món quen thuộc dễ được nhận hơn món mới.
  • Không ép, không dọa; con quay đi thì dừng, lát sau mời lại.
  • Theo dõi số lần đi tiểu, số lần đi ngoài và nôn để báo bác sĩ khi cần.
  • Rửa tay trước khi chuẩn bị đồ ăn và sau khi thay tã, dọn chất nôn; mỗi người dùng cốc, thìa riêng.

Hiểu lầm thường gặp

Con bị ho, sốt phải kiêng tôm, cua, cá, thịt gà vì đồ tanh làm nặng thêm.
Không có lý do kiêng những món này nếu con không dị ứng với chúng. Đây là nguồn đạm con cần để hồi phục; kiêng lâu dễ làm con sụt cân.
Con bị tiêu chảy phải nhịn ăn, ngừng sữa cho ruột nghỉ.
Nhịn ăn không chữa được tiêu chảy. Trẻ vẫn bú mẹ, vẫn ăn; phần lớn trẻ uống sữa bình thường được, chỉ một số ít cần đổi sữa theo hướng dẫn của bác sĩ.
Con bị sởi, thủy đậu phải kiêng rau, kiêng nước, kiêng gió.
Kiêng rau và nước làm con thiếu chất, dễ mất nước. Con vẫn ăn uống bình thường, tắm nhanh bằng nước ấm, mặc thoáng.
Khi ốm nên cho con uống nước ngọt có ga cho đỡ mệt, dễ uống.
Nước ngọt nhiều đường có thể làm tiêu chảy nặng hơn và không bù được muối mất đi. Dùng oresol khi tiêu chảy, nôn; nước lọc, sữa, canh khi sốt.

Bố mẹ hay hỏi

+Con sốt bỏ ăn mấy ngày có sao không?

Con ăn ít trong 1–2 ngày sốt là thường gặp; quan trọng là con uống đủ và đi tiểu bình thường. Nếu con không uống được, hơn 6 giờ không đi tiểu hay li bì, hãy đi cấp cứu; ăn kém quá 2–3 ngày thì đi khám.

+Con bị tiêu chảy có nên uống sữa không?

Có. Trẻ bú mẹ tiếp tục bú; phần lớn trẻ uống sữa công thức hay sữa tươi vẫn uống được. Nếu con chướng bụng, đi ngoài nhiều hơn sau khi uống sữa, hãy hỏi bác sĩ.

+Con ốm có nên ăn cháo trắng không?

Cháo trắng dễ ăn nhưng ít chất. Nên nấu cháo với thịt, cá, trứng và rau, thêm chút dầu ăn để con đủ năng lượng và đạm.

+Con đau họng không chịu ăn thì cho ăn gì?

Món mềm, dễ nuốt như cháo, súp, sữa chua, trứng hấp; đồ uống mát hoặc ấm tùy con thấy dễ chịu. Con không chịu uống, đi tiểu ít thì đưa đi khám.

+Có cần cho con uống vitamin, siro bổ khi ốm?

Không cần với phần lớn trẻ. Kẽm dùng khi tiêu chảy theo hướng dẫn; các loại siro bổ, tăng đề kháng không giúp con nhanh khỏi hơn.

Nguồn tham khảo

  1. Integrated Management of Childhood Illness: Chart booklet (distance learning course) — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
  2. Diarrhea in Children — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Diarrhoea and vomiting — NHS (Anh)
  4. Hand, foot and mouth disease — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Con bị sốt

    Trẻ được coi là sốt khi nhiệt độ từ 38°C trở lên. Phần lớn cơn sốt ở trẻ do virus và tự hết sau 2–3 ngày; điều quan trọng là theo dõi xem con có tỉnh táo, ăn uống và đi tiểu được không, chứ không chỉ nhìn con số trên nhiệt kế. Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, hoặc trẻ ở bất kỳ tuổi nào sốt kèm li bì, khó thở, co giật hay nổi chấm đỏ trên da, cần đi khám ngay.

  • Trẻ bị tiêu chảy

    Trẻ bị tiêu chảy khi đi ngoài phân lỏng hoặc toàn nước từ 3 lần trở lên trong một ngày. Phần lớn do virus và tự hết trong 5–7 ngày; việc quan trọng nhất là bù đủ nước bằng oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng hướng dẫn, cho con uống kẽm và vẫn cho con ăn bú bình thường. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con li bì, không uống được, nôn tất cả, mắt trũng, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

  • Pha oresol cho trẻ

    Pha cả gói oresol với đúng lượng nước đun sôi để nguội ghi trên gói (có gói 200 ml, có gói 1 lít), đong bằng dụng cụ có vạch, không chia nhỏ gói, không thêm đường, sữa hay nước ngọt, và chỉ dùng trong 24 giờ. Sau mỗi lần đi ngoài lỏng, trẻ dưới 2 tuổi uống khoảng 50–100 ml, trẻ 2–10 tuổi khoảng 100–200 ml, trẻ lớn hơn uống theo nhu cầu, từng thìa hoặc từng ngụm nhỏ. Pha đặc hơn hướng dẫn có thể gây co giật, tổn thương não. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con li bì, không uống được, nôn tất cả, mắt trũng hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

  • Trẻ mất nước

    Trẻ nhỏ mất nước nhanh khi nôn, tiêu chảy, sốt hoặc không chịu bú, uống. Dấu hiệu sớm là đi tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, khát, uống háo hức, môi khô, quấy hơn bình thường; khi đó cho con uống oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng hướng dẫn, trẻ bú mẹ thì cho bú nhiều hơn. Đưa con đi cấp cứu ngay khi con li bì, khó đánh thức, mắt trũng sâu, khóc không có nước mắt, thóp lõm, véo da bụng về rất chậm, tay chân lạnh, không uống được, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

  • Trẻ hay ốm vặt

    Trẻ nhỏ khỏe mạnh có thể bị cảm lạnh 6–8 lần mỗi năm, nhiều hơn trong năm đầu đi nhà trẻ, mẫu giáo; mỗi đợt kéo dài khoảng 7–10 ngày nên bố mẹ dễ thấy con ốm liên miên. Phần lớn là do virus, con lớn lên và có miễn dịch dần thì ốm ít đi; thuốc bổ, siro tăng đề kháng hay kháng sinh không giúp con ít ốm hơn. Nên đưa con đi khám kỹ khi con chậm tăng cân, bị viêm phổi nhiều lần, nhiễm trùng nặng phải nằm viện, hoặc mỗi đợt ốm ngày càng nặng và lâu khỏi.

  • Tay chân miệng

    Tay chân miệng do virus đường ruột gây ra, hay gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, với sốt, loét miệng và phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông, gối. Phần lớn trẻ tự khỏi sau 7–10 ngày, nhưng một số trẻ chuyển nặng rất nhanh, thường trong 3–5 ngày đầu. Đưa con đi viện ngay nếu con giật mình chới với, sốt cao từ 39°C khó hạ hoặc sốt quá 2 ngày, nôn nhiều, li bì, quấy khóc liên tục, đi loạng choạng, run chân tay hay thở bất thường.

Chủ đề khác