Tiêm chủng

Trẻ nổi hạch nách sau tiêm lao: khi nào bình thường, khi nào đi khám

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 tháng

Trả lời nhanh

Sau tiêm lao (BCG) ở cánh tay trái, một số ít trẻ nổi hạch ở nách trái, đôi khi ở trên xương đòn hoặc cổ cùng bên, thường vài tuần đến vài tháng sau tiêm. Hạch nhỏ, mềm, con vẫn bú, chơi, tăng cân bình thường thì phần lớn tự nhỏ lại; kể cả hạch có mủ, đa số trẻ khỏi sau 4–6 tháng mà không để lại hậu quả. Đưa con đi khám khi hạch to dần, đỏ, mềm lùng nhùng, sắp vỡ hoặc đã vỡ chảy mủ, hoặc con sốt, chậm tăng cân. Không tự chích, nặn, đắp lá hay cho con uống thuốc.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C trở lên.
  • Con li bì, khó đánh thức, bỏ bú hoàn toàn hoặc co giật.
  • Con thở nhanh, thở rít, rút lõm lồng ngực, môi tím tái.
  • Vùng quanh hạch hoặc cả cánh tay sưng đỏ lan nhanh, nóng, con sốt cao và quấy khóc dữ dội.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Hạch to dần qua từng tuần, da trên hạch đỏ hoặc tím, sờ mềm lùng nhùng như có mủ bên trong.
  • Hạch đã vỡ, chảy mủ hoặc dịch kéo dài thành lỗ rò.
  • Nổi hạch ở nhiều nơi, không chỉ bên tay tiêm, hoặc kèm sốt kéo dài, ho, chậm tăng cân, sụt cân.
  • Hạch xuất hiện ở trẻ có mẹ hoặc người nhà nhiễm HIV, hoặc trẻ hay ốm, nhiễm trùng nặng nhiều lần.
  • Trong nhà có người bị lao hoặc ho kéo dài trên 2 tuần.
  • Hạch sau vài tháng vẫn không nhỏ đi, hoặc bố mẹ không chắc hạch có liên quan đến mũi tiêm.

Vì sao con nổi hạch sau tiêm lao

Vắc xin lao làm từ vi khuẩn lao đã được làm yếu, tiêm trong da ở cánh tay trái. Cơ thể phản ứng với vắc xin ở chỗ tiêm, và hạch bạch huyết gần nhất, tức hạch nách trái, có thể sưng lên. Đôi khi hạch nổi ở trên xương đòn hoặc ở cổ bên trái.

Hạch to rõ sau tiêm lao không phổ biến. Trong một nghiên cứu lớn ở Đan Mạch, khoảng 6 trên 1 000 trẻ được tiêm bị viêm hạch vùng. Tỷ lệ này thay đổi theo lô vắc xin và theo kỹ thuật tiêm; vắc xin vào quá sâu dưới da dễ gây áp xe hoặc hạch có mủ hơn.

Hạch thường xuất hiện vài tuần đến vài tháng sau tiêm, cùng lúc hoặc sau khi nốt tiêm ở tay đã mưng mủ, đóng vảy.

Hạch bình thường và hạch cần đi khám

  • Thường không đáng lo: hạch nhỏ ở nách trái, mềm, di động khi sờ, da bên trên bình thường, con vẫn bú, chơi, tăng cân. Bố mẹ theo dõi và kể với bác sĩ ở lần tiêm hoặc khám tiếp theo.
  • Cần đi khám sớm: hạch to dần, da đỏ hoặc tím, sờ mềm lùng nhùng, hoặc đã vỡ chảy mủ. Đây là viêm hạch có mủ, phần lớn vẫn khỏi, nhưng bác sĩ cần theo dõi và quyết định có cần chọc hút hay không.
  • Cần khám kỹ: hạch nhiều nơi, con sốt kéo dài, gầy sút, gan lách to, ho kéo dài, hoặc con có bệnh suy giảm miễn dịch. Rất hiếm khi vi khuẩn vắc xin lan rộng ra cơ thể, chủ yếu ở trẻ suy giảm miễn dịch hoặc nhiễm HIV, và cần được điều trị sớm.

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ khám hạch, nốt tiêm ở tay, hỏi ngày tiêm và tình trạng của con. Có khi bác sĩ cho siêu âm hạch, xét nghiệm hoặc hỏi về người bị lao trong nhà để phân biệt phản ứng sau tiêm với bệnh lao hạch thật hay nhiễm trùng khác.

Phần lớn hạch sau tiêm lao chỉ cần theo dõi. Khi hạch có mủ sắp vỡ, bác sĩ có thể chọc hút mủ; mổ chỉ cần trong một số ít trường hợp. Có dùng thuốc hay không do bác sĩ quyết định sau khi khám; bố mẹ không tự mua kháng sinh hay thuốc lao cho con.

Hạch sau tiêm lao có phải con bị lao không

Phần lớn là phản ứng với vắc xin, không phải con mắc lao. Hạch ở đúng bên tay tiêm, xuất hiện trong vài tháng sau tiêm, ở một đứa trẻ khỏe mạnh thì gợi ý phản ứng vắc xin.

Nếu trong nhà có người bị lao hoặc ho kéo dài, hoặc con có hạch ở nơi khác, sốt, ho, chậm lớn, hãy kể với bác sĩ để con được kiểm tra lao.

Mũi tiêm tiếp theo

Hạch sau tiêm lao không phải lý do bỏ các mũi vắc xin khác. Con không cần tiêm lại vắc xin lao.

Trong 3 tháng sau tiêm lao, không tiêm mũi khác vào cánh tay trái, vì có thể làm hạch nách sưng thêm. Khi đi tiêm, báo nhân viên y tế rằng con đang có hạch sau tiêm lao.

Chăm sóc con tại nhà

  • Để vùng nách và nốt tiêm khô, thoáng; mặc áo rộng tay, mềm.
  • Vẫn tắm cho con bình thường; thấm khô nhẹ, không chà xát vùng hạch.
  • Không nặn, chích, ấn bóp hạch; không đắp lá, bôi dầu, cao dán hay rượu thuốc lên hạch.
  • Nếu hạch vỡ chảy dịch, che bằng gạc khô sạch, thay khi ướt, rửa tay trước và sau khi thay, rồi đưa con đi khám.
  • Ghi lại ngày thấy hạch, kích thước ước chừng (bằng hạt đậu, hạt lạc hay đầu ngón tay) và chụp ảnh mỗi tuần để báo bác sĩ.
  • Theo dõi cân nặng, bú ăn và nhiệt độ của con.

Hiểu lầm thường gặp

Nổi hạch sau tiêm lao là con bị lao.
Phần lớn là phản ứng với vắc xin ở hạch gần chỗ tiêm. Chỉ khi có thêm sốt, ho, chậm lớn hay người bệnh lao trong nhà thì bác sĩ mới cần kiểm tra lao.
Phải chích hoặc nặn cho mủ ra hết thì hạch mới khỏi.
Tự chích, nặn dễ gây nhiễm trùng, rò kéo dài và sẹo xấu. Nhiều hạch có mủ vẫn tự khỏi; khi cần, bác sĩ sẽ chọc hút đúng cách.
Đắp lá, cao dán hay bôi rượu thuốc giúp tan hạch.
Không có tác dụng và có thể làm da bị kích ứng, nhiễm trùng. Để hạch khô thoáng và cho bác sĩ khám khi hạch to dần.
Cho con uống kháng sinh để hạch nhanh xẹp.
Phần lớn hạch sau tiêm lao khỏi chỉ với theo dõi, không cần thuốc. Tự cho uống kháng sinh không giúp gì mà còn có hại; dùng thuốc gì do bác sĩ quyết định sau khi khám.

Bố mẹ hay hỏi

+Hạch sau tiêm lao bao lâu thì hết?

Hạch nhỏ thường tự nhỏ lại sau vài tuần đến vài tháng. Kể cả hạch có mủ, đa số trẻ khỏi sau 4–6 tháng mà không để lại hậu quả.

+Hạch nách sau tiêm lao có nguy hiểm không?

Thường không nguy hiểm. Cần đi khám khi hạch to dần, đỏ, mềm như có mủ, vỡ chảy dịch, hoặc con sốt, chậm tăng cân.

+Hạch sau tiêm lao có mủ thì làm sao?

Đưa con đi khám để bác sĩ theo dõi và quyết định có cần chọc hút hay không. Không tự chích, nặn hay đắp thuốc.

+Trẻ nổi hạch sau tiêm lao có tiêm phòng tiếp được không?

Được. Con vẫn tiêm các mũi khác theo lịch, chỉ tránh tiêm vào cánh tay trái trong 3 tháng sau tiêm lao và báo nhân viên y tế về hạch.

+Hạch sau tiêm lao có cần uống thuốc lao không?

Phần lớn không cần. Bác sĩ chỉ dùng thuốc khi khám thấy cần, nhất là khi nghi vi khuẩn lan rộng ở trẻ suy giảm miễn dịch.

Nguồn tham khảo

  1. BCG vaccines: WHO position paper, February 2018 — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
  2. BCG vaccine for tuberculosis (TB) — NHS (Anh)
  3. Immunization in practice: a guide for health workers — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
  4. Thông tư 52/2025/TT-BYT: danh mục bệnh, đối tượng và lịch tiêm chủng trong Chương trình tiêm chủng mở rộng — Bộ Y tế – Tiêm chủng mở rộng

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Tiêm lao BCG

    Vắc xin lao (BCG) được tiêm miễn phí một lần cho trẻ trong vòng 1 tháng sau sinh, theo lịch tiêm chủng mở rộng; nếu lỡ, tiêm ngay khi có thể trước khi con đủ 12 tháng. Vắc xin bảo vệ tốt nhất trước các thể lao nặng ở trẻ nhỏ như lao màng não. Sau tiêm vài tuần, chỗ tiêm thường nổi một nốt đỏ, có thể thành mụn mủ nhỏ, loét nhẹ rồi đóng vảy và lành sau 2 đến 5 tháng, để lại sẹo nhỏ; đó là diễn tiến bình thường, cứ để khô thoáng, không nặn, không bôi đắp gì. Không có sẹo không có nghĩa là vắc xin không có tác dụng, và không cần tiêm lại.

  • Trẻ nổi hạch cổ

    Hạch ở cổ, sau tai, dưới cằm rất hay gặp ở trẻ và phần lớn là hạch phản ứng khi con bị viêm họng, cảm, sâu răng hay viêm da đầu. Hạch nhỏ dưới khoảng 1 cm, mềm, di động, hơi đau thường nhỏ lại sau 2–4 tuần khi hết bệnh. Đi khám khi hạch to từ 2,5 cm, to nhanh, cứng, dính, kéo dài quá 1 tháng, hoặc kèm sốt kéo dài, sụt cân, đổ mồ hôi đêm. Hạch cổ làm con khó thở, khó nuốt, hoặc con li bì thì đi cấp cứu ngay.

  • Chăm sóc sau tiêm

    Sau tiêm, ở lại điểm tiêm ít nhất 30 phút, rồi về nhà để ý con thêm 24–48 giờ. Sưng, đỏ, đau chỗ tiêm và sốt nhẹ là phản ứng thường gặp, hay bắt đầu trong ngày đầu và tự hết sau vài ngày; chỉ cần chườm mát, cho con bú, uống nhiều hơn và dùng paracetamol theo cân nặng khi con sốt từ 38,5°C hoặc khó chịu. Gọi 115 hoặc 113 nếu con khó thở, sưng môi mặt, nổi mề đay khắp người, li bì hoặc co giật. Con dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C thì vẫn đưa đi khám ngay, kể cả khi vừa tiêm.

  • Lịch tiêm chủng

    Trẻ ở Việt Nam được tiêm miễn phí các vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng tại trạm y tế, bắt đầu từ mũi viêm gan B trong 24 giờ đầu sau sinh, tiếp theo là các mũi lúc 2, 3, 4, 5 tháng, 9 tháng, 12 tháng và 18 tháng; chương trình nay có cả vắc xin rota, còn phế cầu và HPV đang được triển khai dần theo từng địa phương. Bố mẹ có thể tiêm thêm các vắc xin dịch vụ như cúm, thủy đậu, viêm gan A, não mô cầu, sởi-quai bị-rubella. Lịch cụ thể của con hãy theo sổ tiêm chủng hoặc ứng dụng tiêm chủng và lịch hẹn của trạm y tế. Lỡ mũi nào thì đi tiêm bù càng sớm càng tốt, không cần tiêm lại từ đầu.

  • Lao ở trẻ em

    Trẻ thường bị lây lao từ một người lớn trong nhà đang ho kéo dài. Dấu hiệu cần nghĩ đến lao là ho quá 2 tuần không đỡ, sốt kéo dài quá 2 tuần, sụt cân hoặc không tăng cân, mệt, ít chơi, ra mồ hôi đêm, nổi hạch cổ; khi đó đưa con đi khám để được làm xét nghiệm lao. Trẻ sống chung với người đang bị lao cần được khám dù khỏe, nhất là trẻ dưới 5 tuổi. Lao chữa khỏi được nếu uống thuốc đủ và đều theo chỉ định, thường ít nhất 4–6 tháng. Đi cấp cứu ngay nếu con đau đầu dữ dội, cổ cứng, co giật, li bì hoặc khó thở.

  • Sốt sau tiêm

    Sốt nhẹ, quấy khóc, sưng đỏ chỗ tiêm là phản ứng thường gặp sau tiêm, hay xuất hiện trong 24 giờ đầu và tự hết sau 1–2 ngày. Riêng vắc xin sởi hoặc sởi-quai bị-rubella có thể gây sốt, nổi ban nhẹ khoảng 7–11 ngày sau tiêm. Có thể cho con dùng paracetamol theo cân nặng khi con sốt và khó chịu. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con khó thở, sưng môi mặt, nổi mề đay khắp người, tím tái, li bì hoặc co giật; đưa con đi khám nếu sốt từ 39°C hoặc sốt quá 48 giờ.

Chủ đề khác