Trẻ ăn phải nấm độc, lá cây lạ: dấu hiệu và cần làm gì ngay
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi
Trả lời nhanh
Không có cách nào nhìn, ngửi hay thử ở nhà để biết nấm mọc hoang có độc hay không, và nấu chín cũng không làm mất độc. Khi con ăn phải nấm hái ngoài tự nhiên hay lá, quả, hạt cây lạ, đưa con đến cơ sở y tế ngay, kể cả khi con vẫn chơi bình thường, và mang theo mẫu nấm, cây còn lại hoặc ảnh chụp. Những loại nấm độc nhất thường chỉ gây nôn, đau bụng sau 6–24 giờ, rồi có thể gây suy gan. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con nôn, tiêu chảy nhiều, li bì, co giật hoặc khó thở.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con khó thở, thở chậm hoặc thở yếu, môi tím tái.
- Con co giật, li bì, lơ mơ, khó đánh thức, hoặc bất tỉnh.
- Con nôn liên tục, tiêu chảy nhiều, không uống được, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
- Con nhìn mờ, lú lẫn, kích động, nói lảm nhảm hoặc run giật sau khi ăn.
- Con đã ăn nấm mọc hoang hay rau, lá, củ hái trong rừng mà vài giờ sau nôn, đau bụng, kể cả khi sau đó con có vẻ đỡ.
- Con vàng da, vàng mắt, đi tiểu rất ít hoặc tiểu ra máu trong vài ngày sau khi ăn nấm.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con đã ăn, hoặc có thể đã ăn, bất kỳ loại nấm mọc ngoài vườn, bãi cỏ, trong rừng, dù chỉ một miếng nhỏ và con vẫn bình thường: đưa con đi khám ngay trong ngày, không chờ triệu chứng.
- Con nhai lá, quả, hạt cây cảnh hay cây dại mà bố mẹ không biết rõ là cây gì.
- Miệng, môi, lưỡi con rát, sưng, chảy dãi sau khi nhai lá hay thân cây.
- Nhiều người cùng ăn một món nấm, rau rừng mà một người đã có triệu chứng: những người còn lại, kể cả trẻ, cũng đi khám.
Vì sao nấm mọc hoang nguy hiểm
Nhiều loại nấm độc trông rất giống nấm ăn được, kể cả nấm màu trắng. Không có dấu hiệu nào về hình dáng, màu sắc, mùi vị giúp phân biệt chắc chắn. Nấu, luộc, phơi khô, ngâm hay bóc vỏ đều không làm mất độc tố.
Ở Việt Nam, các vụ ngộ độc nấm xảy ra hằng năm, hay gặp ở các tỉnh miền núi phía Bắc, khi cả nhà hái nấm trong rừng, ven đồi về nấu ăn. Cục An toàn thực phẩm khuyến cáo tuyệt đối không hái, không chế biến, không ăn nấm mọc hoang, nấm lạ, nấm không rõ nguồn gốc, dù chỉ một lần. Trẻ nhỏ còn có thể tự nhặt nấm mọc ngoài vườn, bãi cỏ sau mưa cho vào miệng.
Triệu chứng có thể đến muộn
Có loại nấm gây nôn, đau bụng, tiêu chảy chỉ sau nửa giờ đến vài giờ. Nhưng những loại nấm độc nhất, như nhóm nấm tán trắng (Amanita), thường chỉ gây triệu chứng sau 6–24 giờ. Sau đợt nôn, tiêu chảy, người bệnh có thể thấy đỡ trong một hai ngày trong khi gan, thận vẫn đang bị tổn thương.
Vì vậy bố mẹ không chờ xem con có sao không. Đưa con đi ngay khi biết con đã ăn nấm lạ, và không xin về nhà sớm khi con vừa đỡ nôn; với loại nấm gây triệu chứng muộn, bác sĩ thường cần theo dõi con ít nhất 1–2 ngày.
Lá, quả, hạt cây độc
Trẻ nhỏ hay nhai lá, quả, hạt cây cảnh trong nhà, ngoài vườn, hoặc cây dại ven đường. Có cây chỉ làm rát, sưng miệng; có cây gây nôn, rối loạn nhịp tim, co giật. Ở vùng núi, lá ngón rất độc và đã gây nhiều ca tử vong khi bị hái nhầm như rau rừng. Hình dáng, màu sắc hay mùi vị của cây không cho biết cây có độc hay không.
Biết tên cây quanh nhà giúp bác sĩ xử trí nhanh hơn. Khi không chắc, coi như cây có thể độc và đưa con đi khám.
Cần làm gì ngay khi con ăn phải nấm hay lá cây lạ
- Lấy phần còn lại ra khỏi miệng con, cho con nhổ hết và lau miệng.
- Không tự gây nôn bằng móc họng, nước muối hay cách nào khác; không cho con uống sữa, nước chanh, dầu ăn để giải độc; không tự cho uống than hoạt.
- Giữ lại phần nấm, cây còn lại, món ăn đã nấu, hoặc chụp ảnh rõ cả cây hay cả cây nấm. Nếu con nôn, giữ một ít chất nôn trong túi hoặc hộp sạch.
- Đưa con đến cơ sở y tế gần nhất ngay. Gọi 115 hoặc 113 nếu con khó thở, co giật, li bì hoặc nôn nhiều.
- Báo cho mọi người đã ăn cùng món đó đi khám, kể cả người chưa có triệu chứng.
- Nếu con bất tỉnh mà vẫn thở, đặt con nằm nghiêng an toàn; nếu con không thở, gọi 115 hoặc 113 và bắt đầu cấp cứu ngừng tuần hoàn.
Bác sĩ sẽ làm gì
Bác sĩ hỏi con ăn gì, ăn lúc nào, bao nhiêu, và xem mẫu nấm, cây hay ảnh chụp. Tùy thời gian và loại nấm, bác sĩ có thể cho dùng than hoạt, truyền dịch, làm xét nghiệm gan, thận và theo dõi con trong viện. Một số loại nấm có thuốc điều trị riêng, nên mẫu nấm mang theo rất có ích.
Ngộ độc nấm gây độc gan cần được điều trị ở nơi có hồi sức tốt. Nếu bác sĩ chuyển con lên tuyến trên, hãy đi ngay, kể cả khi con đang có vẻ đỡ.
Chăm sóc con tại nhà
- Không hái, không mua, không nấu nấm mọc hoang hay nấm không rõ nguồn gốc cho cả nhà; chỉ dùng nấm trồng, mua ở nơi có nguồn gốc rõ ràng.
- Không hái rau, lá, củ trong rừng mà mình không biết chắc; người lớn biết rõ cũng có thể nhầm lá ngón với rau rừng.
- Sau mưa, đi một vòng sân vườn, bãi chơi của con, nhổ bỏ nấm mới mọc trước khi cho trẻ nhỏ ra chơi.
- Biết tên các cây cảnh trong nhà; để cây có quả, hạt hoặc nhựa lạ ngoài tầm với của trẻ nhỏ.
- Dạy con không cho vào miệng nấm, lá, quả, hạt nhặt được, và kể với bố mẹ ngay nếu lỡ ăn.
- Lưu số 115 hoặc 113 trong điện thoại, nhất là khi cả nhà đi rừng, đi cắm trại.
Hiểu lầm thường gặp
- Nấm độc thì có màu sặc sỡ, nấm màu trắng thì ăn được.
- Một số nấm độc chết người có màu trắng hoặc nâu nhạt, trông như nấm ăn. Không thể biết nấm có độc hay không bằng mắt thường.
- Nấu nấm với tỏi, gạo hay thìa bạc mà không đổi màu thì nấm không độc.
- Những cách thử này không chính xác. Không có cách thử nào ở nhà, và nấu chín cũng không làm mất độc tố của nấm.
- Ăn nấm xong vài tiếng vẫn khỏe là yên tâm.
- Loại nấm độc nhất thường gây triệu chứng sau 6–24 giờ. Đưa con đi khám ngay khi biết con đã ăn nấm lạ, không chờ triệu chứng.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ ăn phải nấm mọc ngoài vườn phải làm sao?
Lấy phần còn trong miệng ra, giữ lại mẫu nấm hoặc chụp ảnh, rồi đưa con đến cơ sở y tế ngay, kể cả khi con vẫn bình thường. Không tự gây nôn.
+Ngộ độc nấm bao lâu thì có triệu chứng?
Có thể từ nửa giờ đến 24 giờ. Loại nấm gây độc gan nguy hiểm nhất thường có triệu chứng muộn, sau 6–24 giờ, nên không chờ xem con có sao không.
+Có nên cho con nôn ra khi ăn phải nấm độc không?
Không tự gây nôn ở nhà vì con dễ sặc. Đưa con đi cấp cứu ngay để bác sĩ quyết định cách loại bỏ chất độc.
+Con nhai lá cây cảnh trong nhà có sao không?
Tùy cây. Lấy lá ra khỏi miệng con, lau miệng, chụp ảnh cây và đưa con đi khám, nhất là khi không biết rõ tên cây hoặc con có rát miệng, nôn, mệt.
+Nấm hái trong rừng nấu kỹ có ăn được không?
Không nên. Nấu chín, phơi khô hay ngâm không làm mất độc tố, và không có cách nào chắc chắn để nhận biết nấm độc.
Nguồn tham khảo
- Poisoning — NHS (Anh)
- Phòng chống ngộ độc do ăn nấm độc tự nhiên (Cục An toàn thực phẩm) — Báo Điện tử Chính phủ
- Cách nhận biết nấm độc thường gặp ở Việt Nam — Báo Điện tử Chính phủ
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Ngộ độc thực phẩm ở trẻ
Ngộ độc thực phẩm thường bắt đầu vài giờ đến vài ngày sau bữa ăn, với nôn, đau bụng quặn, tiêu chảy, có khi sốt; phần lớn trẻ đỡ trong vài ngày, hầu hết khỏi trong vòng một tuần nếu được bù đủ nước bằng oresol pha đúng hướng dẫn. Không gây nôn, không cho uống thuốc cầm tiêu chảy. Đưa con đi cấp cứu ngay khi con li bì, nôn tất cả, hơn 6 giờ không đi tiểu, đi ngoài ra máu, hoặc sụp mí, nhìn mờ, khó nuốt, yếu tay chân sau khi ăn đồ hộp, giò chả, pate, và khi nghi con ăn phải nấm lạ, cóc, cá nóc.
- Trẻ uống nhầm thuốc, hóa chất
Khi nghi con uống nhầm thuốc hay hóa chất, lấy phần còn lại ra khỏi miệng con, giữ lại chai lọ, vỏ thuốc và đưa con đến cấp cứu ngay hoặc gọi 115 hoặc 113, kể cả khi con vẫn chơi bình thường, vì nhiều chất gây hại sau vài giờ. Không gây nôn, không cho uống sữa, nước chanh, giấm hay dầu ăn để giải độc. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con khó thở, co giật, li bì, hoặc đã nuốt chất tẩy rửa, xăng dầu, thuốc trừ sâu, thuốc diệt chuột, pin cúc áo.
- Trẻ bị nôn
Phần lớn trẻ nôn là do viêm dạ dày ruột do virus, thường đỡ sau 1–2 ngày; việc cần làm là cho con uống oresol từng ít một để không bị mất nước. Nôn nguy hiểm khi con nôn ra dịch màu xanh lá, nôn ra máu, nôn kèm li bì, đau bụng dữ dội, đau đầu cổ cứng, hoặc nôn sau khi ngã đập đầu. Trẻ sơ sinh nôn vọt mạnh sau mỗi cữ bú cũng cần đi khám ngay.
- Trẻ bị tiêu chảy
Trẻ bị tiêu chảy khi đi ngoài phân lỏng hoặc toàn nước từ 3 lần trở lên trong một ngày. Phần lớn do virus và tự hết trong 5–7 ngày; việc quan trọng nhất là bù đủ nước bằng oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng hướng dẫn, cho con uống kẽm và vẫn cho con ăn bú bình thường. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con li bì, không uống được, nôn tất cả, mắt trũng, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
- Ngộ độc rượu ở học sinh, sinh viên
Ngộ độc rượu xảy ra khi uống nhiều rượu bia trong thời gian ngắn, nhất là khi uống thi, uống dồn trong một buổi. Người bị ngộ độc có thể lơ mơ, nôn, thở chậm hoặc không đều, da tái lạnh, môi tím, co giật hoặc gọi không tỉnh. Khi đó gọi 115 hoặc 113 ngay và ở cạnh người say: tỉnh thì đỡ ngồi dậy, đã thiếp đi thì đặt nằm nghiêng an toàn và theo dõi nhịp thở. Không để người say ngủ một mình, không cho uống cà phê, không tắm nước lạnh, không móc họng cho nôn.
Chủ đề khác