Sơ cứu và an toàn

Côn trùng, dị vật chui vào tai trẻ: xử trí đúng và khi nào đi khám

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi

Trả lời nhanh

Khi con có dị vật trong tai, không dùng tăm bông, nhíp, kẹp tóc hay que để khều, vì dễ đẩy vật vào sâu và làm thủng màng nhĩ. Có thể nghiêng đầu con về bên tai đó để vật tự rơi ra; với côn trùng còn sống, cho bên tai đó hướng lên trên để côn trùng tự bò ra. Nếu con nhét pin cúc áo (pin đồng hồ, pin điều khiển) vào tai, phải đi cấp cứu ngay; các trường hợp còn lại không lấy ra được thì đưa con đi khám tai mũi họng trong ngày.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con nhét pin cúc áo vào tai, hoặc bố mẹ nghi như vậy vì thấy thiếu pin trong đồ chơi, điều khiển, kể cả pin đã hết.
  • Có vật nhọn, sắc đâm vào tai, tai chảy máu nhiều.
  • Sau khi bị vật đâm hoặc chọc vào tai, con chảy dịch trong như nước, chóng mặt, buồn nôn, nôn hoặc đột ngột nghe kém.
  • Con bị đánh, ngã đập đầu rồi chảy máu hoặc chảy dịch từ tai.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Dị vật vẫn còn trong tai sau khi đã nghiêng đầu cho rơi ra, hoặc bố mẹ không nhìn thấy dị vật nhưng con kêu có gì trong tai.
  • Côn trùng đã chui ra hoặc đã chết trong tai: vẫn nên cho con đi khám để lấy hết phần còn sót.
  • Con đau tai, nghe kém một bên, ù tai, hoặc tai chảy dịch, có mùi hôi.
  • Hạt đậu, hạt ngô, giấy, bông trong tai: những thứ này có thể trương lên khi gặp nước, nên đi khám sớm.

Vì sao trẻ hay có dị vật trong tai

Trẻ mầm non tò mò, hay nhét hạt cườm, hạt đậu, viên bi nhỏ, tẩy, giấy vo, đầu bông ngoáy tai vào tai mình hoặc tai bạn. Kiến, gián nhỏ, muỗi có thể bò vào tai khi con ngủ dưới sàn hoặc ngoài trời.

Ống tai của trẻ hẹp, phần trong cùng là xương được phủ bởi lớp da rất mỏng, nên bất cứ vật gì đè vào đều gây đau. Sâu bên trong là màng nhĩ, dễ bị thủng nếu bố mẹ dùng dụng cụ khều.

Dấu hiệu con có vật lạ trong tai

  • Con kêu đau tai, ngứa tai, có gì kêu lạo xạo hoặc vo ve trong tai.
  • Con hay gãi, ngoáy, dụi tai một bên, quấy khóc, khó ngủ.
  • Nghe kém một bên tai, ù tai.
  • Tai chảy dịch, chảy máu, có mùi hôi, có khi phát hiện muộn sau nhiều ngày.

Côn trùng chui vào tai

  • Giữ con bình tĩnh, không để con thò ngón tay vào tai vì côn trùng có thể đốt, cắn.
  • Cho con nằm hoặc nghiêng đầu để bên tai có côn trùng hướng lên trên, chờ vài phút xem côn trùng có tự bò, bay ra không.
  • Nếu chưa ra và tai con không chảy dịch, không chảy máu, không đau dữ dội, con không có ống thông nhĩ hay tiền sử thủng màng nhĩ: có thể nhỏ vài giọt dầu ăn hoặc dầu ô liu ở nhiệt độ phòng vào tai cho côn trùng chết và nổi ra. Với trẻ, kéo nhẹ vành tai ra sau và xuống dưới khi nhỏ.
  • Chỉ dùng dầu cho côn trùng, không dùng cho hạt đậu, hạt ngô, giấy hay các vật khác.
  • Kể cả khi côn trùng đã ra, nên cho con đi khám để bác sĩ kiểm tra phần chân, cánh còn sót lại.

Hạt, viên bi, đồ vật nhỏ trong tai

Nghiêng đầu con về bên tai có dị vật, lắc nhẹ đầu về phía sàn để vật có thể tự rơi ra. Không vỗ, không đập vào đầu con. Nếu vật lòi hẳn ra ngoài ống tai, bố mẹ nhìn rõ và lấy được rất dễ bằng tay, có thể lấy ra rồi vẫn cho con đi khám.

Nếu không nhìn thấy, hoặc vật nằm sâu trong ống tai, đưa con đến bác sĩ tai mũi họng. Không dùng tăm bông, nhíp, kẹp tóc, que tăm hay bất kỳ dụng cụ nào để khều, không bơm nước vào tai.

Pin cúc áo trong tai là cấp cứu

Pin cúc áo, pin đồng hồ, pin điều khiển nằm trong tai vẫn sinh dòng điện và tạo chất ăn mòn, có thể làm bỏng ống tai, thủng màng nhĩ và gây nghe kém lâu dài. Pin trông như đã hết vẫn đủ sức gây tổn thương. Đưa con đi cấp cứu ngay, không nhỏ dầu hay nước vào tai.

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ tai mũi họng soi tai bằng đèn và dùng dụng cụ chuyên dụng như kẹp nhỏ, móc, ống hút để lấy dị vật. Trẻ không nằm yên được thì có khi cần cho con ngủ để lấy an toàn. Sau đó bác sĩ kiểm tra màng nhĩ và quyết định có cần thuốc nhỏ tai hay không.

Chăm sóc con tại nhà

  • Để pin cúc áo, nam châm, hạt cườm, đồ chơi có chi tiết nhỏ ngoài tầm với của trẻ; vặn chặt nắp pin của điều khiển và đồ chơi.
  • Dạy con không nhét gì vào tai, mũi của mình và của bạn.
  • Không ngoáy tai cho con bằng tăm bông; ráy tai tự đẩy ra ngoài, chỉ cần lau vành tai.
  • Cho con ngủ trên giường, mắc màn, giữ chỗ ngủ sạch để hạn chế côn trùng.
  • Sau khi lấy dị vật, nếu con đau tai, sốt, chảy dịch tai, đưa con đi khám lại.

Hiểu lầm thường gặp

Lấy tăm bông hoặc kẹp tóc khều là ra ngay.
Dụng cụ thường đẩy vật vào sâu hơn, làm xước ống tai hoặc thủng màng nhĩ. Bác sĩ có dụng cụ và đèn soi để lấy an toàn.
Đổ nước vào tai cho dị vật trôi ra.
Hạt đậu, hạt ngô, giấy gặp nước sẽ trương to và kẹt chặt hơn. Pin gặp nước còn gây bỏng nặng hơn. Chỉ dùng vài giọt dầu cho côn trùng khi tai không đau dữ dội, không chảy dịch.
Côn trùng ra rồi là xong, không cần đi khám.
Chân, cánh côn trùng có thể còn sót lại, gây viêm ống tai. Nên cho bác sĩ soi lại tai.

Bố mẹ hay hỏi

+Kiến chui vào tai trẻ phải làm sao?

Cho bên tai đó hướng lên trên và chờ vài phút. Nếu kiến chưa ra, tai không chảy dịch và con không đau dữ dội, nhỏ vài giọt dầu ăn ở nhiệt độ phòng rồi nghiêng tai xuống cho dầu chảy ra, sau đó cho con đi khám.

+Có nên soi đèn pin vào tai để côn trùng bò ra không?

Một số người làm vậy nhưng không có bằng chứng chắc chắn. Cách an toàn là cho bên tai đó hướng lên, giữ con yên và nhỏ dầu nếu tai không có vết thương.

+Con nhét hạt đậu vào tai, để mai đi khám có được không?

Nên đi khám trong ngày. Hạt đậu có thể trương lên vì ẩm, khó lấy hơn và gây viêm. Nếu đó là pin cúc áo thì phải đi cấp cứu ngay.

+Lấy dị vật trong tai cho trẻ có đau không?

Phần lớn bác sĩ lấy được nhanh khi con nằm yên. Với trẻ quá sợ hoặc vật nằm sâu, bác sĩ có thể cho con ngủ để lấy an toàn, không làm tổn thương tai.

Nguồn tham khảo

  1. Ear emergencies — MedlinePlus, Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ
  2. Button Battery Injuries in Children: A Growing Risk — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Baby and toddler safety — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Dị vật trong mũi

    Khi con nhét hạt, viên bi, giấy vào mũi, không dùng tăm bông, nhíp hay ngón tay để móc, vì dễ đẩy vật vào sâu và làm con hít vào đường thở. Với trẻ biết làm theo, bịt bên mũi không có dị vật và bảo con xì mạnh một lần; nếu không ra thì đưa con đi khám tai mũi họng trong ngày. Pin cúc áo, nam châm trong mũi, hoặc con khó thở, phải đi cấp cứu ngay.

  • Viêm tai ngoài sau đi bơi

    Viêm tai ngoài là viêm da ống tai, hay gặp sau khi con bơi nhiều hoặc hay ngoáy tai. Con thấy ngứa tai, rồi đau tai, đau tăng khi kéo vành tai hoặc ấn vào mấu nhỏ phía trước lỗ tai, tai bị ù, có thể chảy dịch; thường không kèm sổ mũi hay sốt. Bác sĩ thường cho thuốc nhỏ tai, con đỡ sau khoảng 3 ngày và khỏi trong khoảng 7 ngày; ở nhà giảm đau bằng paracetamol, giữ tai khô, tạm nghỉ bơi, không ngoáy và không tự nhỏ gì vào tai. Vành tai và vùng quanh tai sưng đỏ lan ra, sưng sau tai, sốt cao hay con mệt lả thì đi khám ngay.

  • Trẻ bị côn trùng đốt

    Phần lớn vết muỗi, kiến, bọ đốt chỉ sưng đỏ, ngứa vài ngày và chăm được ở nhà: rửa bằng xà phòng, chườm lạnh, cắt ngắn móng tay để con không gãi. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu sau khi bị đốt con sưng môi, mặt, lưỡi, khó thở, khò khè, nôn nhiều, choáng hoặc lả đi, hoặc con bị ong vò vẽ, ong bắp cày đốt nhiều nốt hay đốt vào miệng, họng. Với kiến ba khoang, không đập hay miết lên da; gạt nhẹ con kiến đi rồi rửa ngay bằng xà phòng và nhiều nước.

  • Hóc dị vật

    Nếu con còn ho được, khóc được, nói được, hãy để con tự ho và ở sát bên con; không vỗ, không móc họng. Nếu con không ho ra tiếng, không khóc, không thở được: trẻ dưới 1 tuổi thì vỗ lưng 5 lần rồi ấn ngực 5 lần; trẻ từ 1 tuổi thì vỗ lưng 5 lần rồi ấn bụng (thủ thuật Heimlich) 5 lần, lặp lại đến khi dị vật ra. Gọi 115 hoặc 113 ngay, và nếu con lả đi, bất tỉnh thì bắt đầu ép tim thổi ngạt.

  • Phòng tai nạn trong nhà

    Phần lớn tai nạn của trẻ dưới 5 tuổi xảy ra ngay trong nhà và có thể phòng được: ngã từ giường, cầu thang, ban công; đuối nước trong chậu, xô; bỏng nước sôi; ngộ độc thuốc, hóa chất; hóc dị vật và ngạt. Những việc quan trọng nhất là luôn có người lớn trông, cất thuốc, hóa chất, pin cúc áo lên cao và khóa lại, đổ hết nước trong chậu xô, chặn cầu thang và cửa sổ, để đồ nóng xa tầm tay con. Nếu con bất tỉnh, khó thở, co giật hay nuốt phải pin, hóa chất, gọi 115 hoặc 113 ngay.

Chủ đề khác