Sơ cứu và an toàn

Trẻ bị dằm, gai đâm vào tay chân: cách lấy ra và khi nào đi khám

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi

Trả lời nhanh

Dằm nông, nhìn thấy đầu thì bố mẹ lấy được ở nhà: rửa tay, lau sạch kim và nhíp bằng cồn, dùng kim khều lộ đầu dằm rồi kẹp chắc bằng nhíp, kéo ra theo đúng hướng dằm đã đâm vào, sau đó rửa chỗ đó bằng xà phòng và nước. Gai nhỏ li ti thì áp băng dính lên rồi bóc ra; dằm rất nhỏ, không đau có thể để tự ra dần. Đi khám khi dằm cắm sâu, gãy trong da, nằm dưới móng, không lấy ra được, vết sưng đỏ lan rộng hoặc con sốt; đi cấp cứu ngay nếu vật dài như tăm, kim, que cắm sâu, hoặc lưỡi câu mắc vào da.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Vật dài như tăm, kim, que, mảnh kính cắm sâu vào da, nhất là ở bàn chân: không tự rút ra, giữ yên và đưa con đi cấp cứu.
  • Lưỡi câu mắc vào da: không giật ra, đưa con đến cơ sở y tế.
  • Dằm, gai hoặc mảnh vụn bắn vào mắt hay ở sát mắt.
  • Máu vẫn chảy nhiều sau 10 phút ấn chặt liên tục.
  • Trong những tuần sau khi bị đâm, con cứng hàm, khó há miệng, khó nuốt, co cứng cơ từng cơn: gọi 115 hoặc 113.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Bố mẹ đã thử mà không lấy được, dằm gãy lại trong da, hoặc dằm nằm dưới móng tay, móng chân.
  • Con đau nhiều, hoặc vẫn đau tăng sau khi đã lấy dằm ra.
  • Vết đâm sâu mà con chưa tiêm đủ các mũi có thành phần uốn ván, bố mẹ không nhớ, hoặc mũi gần nhất đã quá 5 năm.
  • Vài ngày sau chỗ dằm sưng, đỏ lan rộng, nóng, chảy mủ, có vệt đỏ chạy lên tay chân, hoặc con sốt.
  • Dằm là mảnh kính, mảnh kim loại hoặc dằm gỗ to mà bố mẹ không chắc đã lấy hết.

Lấy dằm ở nhà từng bước

  • Rửa tay bố mẹ bằng xà phòng. Chuẩn bị một chiếc nhíp có hai đầu khép khít, một chiếc kim khâu, đèn sáng; có kính lúp thì càng tốt.
  • Lau sạch nhíp và kim bằng cồn. Lau nhẹ vùng da quanh dằm, không chà mạnh và không nặn bóp, vì có thể đẩy dằm vào sâu hơn hoặc làm gãy dằm.
  • Cho con ngồi yên trong lòng người lớn. Dùng đầu kim khều nhẹ lớp da mỏng phủ trên để lộ hẳn đầu to của dằm.
  • Kẹp chắc đầu dằm bằng nhíp và kéo ra theo đúng góc nó đã đâm vào. Cố kẹp chắc ngay lần đầu, vì dằm gỗ dễ gãy.
  • Rửa chỗ đó bằng xà phòng và nước sạch, thấm khô. Che bằng băng dính y tế nếu con hay nghịch đất cát.
  • Nếu con giãy nhiều, khóc sợ, hoặc sau vài lần thử mà chưa lấy được, dừng lại và đưa con đi khám. Đừng cố làm con đau thêm.

Gai nhỏ li ti, dằm rất nhỏ

Gai xương rồng, lông gai của một số loại cây, hay sợi thủy tinh rất mảnh và dễ gãy khi kẹp bằng nhíp. Với loại này, áp nhẹ một miếng băng dính dính chắc lên chỗ có gai rồi bóc ra; gai thường dính theo băng dính.

Dằm rất nhỏ, nằm nông và không làm con đau có thể để yên. Chúng thường tự trồi ra theo lớp da bong, hoặc cơ thể đẩy ra bằng một nốt mủ nhỏ rồi tự vỡ. Giữ chỗ đó sạch và theo dõi.

Khi nào không nên tự lấy

  • Vật dài cắm sâu như tăm, kim, que tre, đinh: không rút ra, vì có thể gây chảy máu hoặc để sót phần gãy bên trong. Chèn gạc quanh vật đó để nó không lay động và đưa con đi cấp cứu.
  • Lưỡi câu có ngạnh, mảnh kính, mảnh kim loại: để bác sĩ lấy.
  • Dằm ở mắt, sát mắt, hoặc nằm sâu dưới móng.
  • Dằm lớn, sâu ở lòng bàn chân khiến con không đặt chân xuống được.

Uốn ván: khi nào con cần tiêm thêm

Dằm, gai mang đất cát vào da, nhất là khi đâm sâu, có thể gây uốn ván dù vật đâm có gỉ hay không. Trẻ tiêm đủ lịch Tiêm chủng mở rộng đã có các mũi có thành phần uốn ván lúc 2, 3, 4 tháng, 18 tháng và mũi nhắc lúc 7 tuổi.

Với vết đâm sâu hoặc bẩn, con cần đi khám trong ngày nếu chưa tiêm đủ, bố mẹ không nhớ, hoặc mũi gần nhất đã quá 5 năm; với vết nông, sạch là quá 10 năm. Mang theo sổ tiêm chủng, bác sĩ sẽ quyết định con cần tiêm gì.

Theo dõi sau khi lấy dằm

Chỗ dằm thường hơi đỏ, hơi đau một hai ngày rồi đỡ dần. Dằm gỗ, gai cây nếu để lâu trong da dễ gây nhiễm trùng hơn dằm kim loại hay thủy tinh, nên lấy ra sớm.

Đưa con đi khám khi vùng đỏ lan rộng ra, nóng, sưng, chảy mủ, có vệt đỏ chạy dọc tay chân, đau tăng thay vì giảm, hoặc con sốt.

Chăm sóc con tại nhà

  • Rửa tay và lau nhíp, kim bằng cồn trước khi lấy dằm.
  • Kéo dằm ra theo đúng góc nó đã đâm vào; rửa lại bằng xà phòng và nước.
  • Gai nhỏ li ti thì dùng băng dính áp lên rồi bóc ra.
  • Giữ chỗ dằm sạch, khô; che băng nếu con hay chơi đất cát.
  • Nếu con đau, có thể cho paracetamol theo cân nặng, 10–15 mg/kg mỗi lần, cách ít nhất 4–6 giờ.
  • Cho con đi dép khi chơi ở sân vườn, sàn gỗ cũ; mài nhẵn hoặc sơn lại đồ gỗ thô ráp con hay chạm vào.

Hiểu lầm thường gặp

Nặn thật mạnh cho dằm tự trồi ra.
Nặn bóp có thể đẩy dằm vào sâu hơn hoặc làm gãy dằm. Hãy khều lộ đầu dằm rồi kẹp ra bằng nhíp.
Đắp cơm nóng, lá cây hay nhựa cây lên chỗ dằm cho nó tự ra.
Những thứ này không vô trùng, có thể làm bẩn vết thương, gây kích ứng hoặc bỏng da. Lấy dằm bằng dụng cụ sạch, hoặc để bác sĩ lấy.
Dằm nhỏ thì kệ, không bao giờ cần đi khám.
Phần lớn dằm nhỏ không sao, nhưng dằm sâu, dằm dưới móng, hoặc chỗ dằm sưng đỏ lan rộng, chảy mủ thì cần bác sĩ. Vết đâm sâu ở trẻ chưa tiêm đủ uốn ván cũng cần đi khám.

Bố mẹ hay hỏi

+Dằm không lấy ra có sao không?

Dằm rất nhỏ, nông, không đau thường tự trồi ra theo lớp da bong. Dằm to, sâu, dằm gỗ hoặc gai cây thì nên lấy ra vì dễ gây nhiễm trùng.

+Có nên ngâm nước ấm cho dằm mềm ra không?

Với dằm gỗ, không cần ngâm lâu vì gỗ ngấm nước có thể nở ra, khó lấy hơn. Chỉ rửa sạch quanh chỗ dằm rồi lấy.

+Dằm đâm vào móng tay thì làm sao?

Nếu nhìn thấy đầu dằm thò ra, có thể kẹp kéo ra. Dằm nằm sâu dưới móng thì đưa con đi khám, bác sĩ có thể cần cắt bớt một phần móng để lấy.

+Bị gai đâm có phải tiêm uốn ván không?

Tùy vết đâm và sổ tiêm của con. Vết sâu hoặc bẩn mà con chưa tiêm đủ, bố mẹ không nhớ, hoặc mũi gần nhất quá 5 năm thì đưa con đi khám trong ngày để bác sĩ quyết định.

+Lấy dằm xong có cần bôi thuốc không?

Rửa sạch bằng xà phòng và nước, giữ khô sạch là đủ cho phần lớn trường hợp. Nếu thấy dấu hiệu nhiễm trùng, đưa con đi khám thay vì tự bôi thuốc.

Nguồn tham khảo

  1. Sliver or Splinter (KidsDoc Symptom Checker) — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  2. Tetanus — NHS (Anh)
  3. Cuts and grazes — NHS (Anh)
  4. Thông tư 52/2025/TT-BYT: danh mục bệnh và lịch tiêm chủng trong Tiêm chủng mở rộng — Bộ Y tế

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ giẫm phải đinh, vật nhọn

    Khi con giẫm phải đinh hay vật nhọn, rửa sạch bàn chân bằng xà phòng và nước, ngâm vết đâm trong nước ấm pha xà phòng khoảng 15 phút, rồi che bằng băng sạch. Vết đâm sâu là vết thương có nguy cơ uốn ván, dù đinh gỉ hay không: mở sổ tiêm của con, và đưa con đi khám trong ngày nếu con chưa tiêm đủ, bố mẹ không nhớ, mũi có thành phần uốn ván gần nhất đã quá 5 năm, vết thương bẩn hoặc rửa không sạch. Đi cấp cứu ngay khi vật nhọn còn cắm sâu hoặc gãy trong chân, máu chảy không cầm sau 10 phút ấn chặt, hay vết đâm sâu ở đầu, cổ, ngực, bụng.

  • Vết đứt tay, trầy xước

    Với vết đứt hay trầy xước nhỏ: lấy gạc hoặc khăn sạch ấn chặt liên tục khoảng 10 phút, không mở ra xem giữa chừng; khi máu cầm thì rửa bằng nước sạch, xà phòng quanh vết thương, rồi che bằng băng gạc sạch. Đưa con đi khám trong ngày nếu vết rách toác miệng, sâu, dài hơn khoảng 1 cm, ở mặt hoặc lòng bàn tay, bẩn đất cát, do đinh gỉ hay súc vật cắn, hoặc con chưa tiêm đủ mũi uốn ván. Gọi 115 hoặc 113 khi máu phun thành tia hoặc vẫn chảy sau 10 phút ấn chặt.

  • Uốn ván

    Vi khuẩn uốn ván sống trong đất, bụi, phân súc vật và vào cơ thể qua vết thương, nhất là vết đâm sâu, vết thương bẩn, vết cắn, vết bỏng. Khi con bị thương, rửa sạch vết thương rồi xem sổ tiêm: con chưa tiêm đủ mũi có thành phần uốn ván, bố mẹ không nhớ, hoặc vết thương bẩn mà mũi gần nhất đã quá 5 năm (vết sạch là quá 10 năm), thì đưa con đi khám trong ngày để bác sĩ quyết định tiêm vắc xin hay huyết thanh. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con cứng hàm, khó há miệng, khó nuốt, co cứng cơ, khó thở hoặc co giật.

  • Bị kim tiêm đâm

    Khi con bị kim tiêm vứt bỏ đâm vào da, rửa ngay chỗ bị đâm dưới vòi nước chảy với xà phòng, không nặn, không chà, không mút, rồi băng lại và đưa con đến cơ sở y tế ngay trong ngày. Bác sĩ sẽ đánh giá nguy cơ HIV, viêm gan B, viêm gan C, uốn ván và quyết định có cần thuốc dự phòng hay tiêm phòng không. Thuốc dự phòng HIV có hiệu quả nhất khi bắt đầu càng sớm càng tốt, lý tưởng trong 24 giờ và không muộn hơn 72 giờ, nên đừng chờ xem có triệu chứng gì không. Nguy cơ lây bệnh từ kim vứt bỏ nhìn chung thấp, nhưng con vẫn cần được khám và xét nghiệm theo dõi.

  • Tủ thuốc gia đình có con nhỏ

    Tủ thuốc cho nhà có con nhỏ chỉ cần vài thứ dùng đúng: nhiệt kế điện tử, paracetamol dạng phù hợp với cân nặng của con kèm xi lanh đong, oresol giảm áp lực thẩm thấu, nước muối sinh lý 0,9%, đồ sơ cứu vết thương và túi chườm lạnh. Không cần thuốc cầm tiêu chảy, thuốc ho, kháng sinh dự trữ hay aspirin cho trẻ. Quan trọng nhất là cất mọi thuốc trên cao, có khóa, ngoài tầm với của trẻ; nếu con uống nhầm thuốc, đưa con đến cấp cứu ngay, mang theo vỏ thuốc.

Chủ đề khác