Sốt và bệnh truyền nhiễm

Bệnh tinh hồng nhiệt ở trẻ: dấu hiệu, điều trị và khi nào đi học lại

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi

Trả lời nhanh

Tinh hồng nhiệt (sốt tinh hồng nhiệt) là bệnh do vi khuẩn liên cầu nhóm A, hay gặp ở trẻ mẫu giáo và tiểu học. Con thường sốt, đau họng, sưng hạch cổ, rồi 12–48 giờ sau nổi ban đỏ li ti sờ ráp như giấy nhám, lưỡi đỏ sần như quả dâu. Bệnh cần bác sĩ khám và kê kháng sinh, uống đủ ngày; con nghỉ học đến khi đã dùng kháng sinh đủ 24 giờ và hết sốt. Đi cấp cứu ngay nếu con khó thở, li bì, không nuốt được, hoặc nổi chấm đỏ tím không mất màu khi ấn cốc thủy tinh lên.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con khó thở, thở nhanh, thở rít, rút lõm lồng ngực.
  • Con li bì, gọi hỏi khó đánh thức, mềm nhũn, hoặc lơ mơ, nói lẫn.
  • Con đau họng đến mức không nuốt được nước bọt, chảy dãi, khó há miệng, hoặc sưng một bên cổ to nhanh.
  • Trên da có chấm hoặc mảng đỏ tím không mất màu khi ấn cạnh cốc thủy tinh lên.
  • Tay chân lạnh, da tái hoặc nổi vân tím, con mệt lả.
  • Con đau đầu dữ dội, cổ cứng, co giật.
  • Con nôn tất cả, không uống được, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con sốt, đau họng kèm ban đỏ ráp như giấy nhám hoặc lưỡi đỏ sần: đưa con đi khám ngay trong ngày.
  • Đã uống kháng sinh 2–3 ngày mà con vẫn sốt hoặc đau họng không đỡ.
  • Con bị tinh hồng nhiệt cùng lúc với thủy đậu, hoặc có vết thương, vết thủy đậu sưng đỏ, đau nhiều.
  • Một đến vài tuần sau khi khỏi, con đau sưng khớp, sốt lại, mệt, khó thở khi gắng sức.
  • Một đến vài tuần sau khi khỏi, nước tiểu của con màu đỏ, nâu như nước chè, hoặc mí mắt, mặt sưng phù.
  • Anh chị em hoặc bạn cùng lớp sốt, đau họng sau khi tiếp xúc với con.

Tinh hồng nhiệt là gì

Đây là bệnh do cùng loại vi khuẩn gây viêm họng liên cầu, tức liên cầu khuẩn nhóm A. Khi vi khuẩn tiết ra một loại độc tố, con nổi ban đỏ khắp người, nên bệnh có tên là tinh hồng nhiệt.

Vi khuẩn lây qua giọt bắn khi ho, hắt hơi, qua tay bẩn và đồ dùng chung. Bệnh hay gặp ở trẻ nhỏ, nhất là tuổi mẫu giáo và tiểu học, và dễ lây trong lớp học. Người lớn cũng có thể mắc nhưng ít hơn.

Dấu hiệu nhận biết

  • Lúc đầu giống cảm cúm: sốt, đau họng, đau đầu, sưng hạch ở hai bên cổ; có khi đau bụng, buồn nôn.
  • Sau 12–48 giờ, nổi ban đỏ li ti, hơi gồ, sờ ráp như giấy nhám, thường bắt đầu ở ngực, bụng rồi lan ra. Ở trẻ da sẫm, ban khó thấy màu nhưng vẫn sờ thấy ráp.
  • Hai má đỏ, quanh miệng nhợt hơn. Ban không mọc trên mặt.
  • Lưỡi lúc đầu phủ lớp trắng, sau bong ra để lại lưỡi đỏ, sưng, sần sùi như quả dâu.
  • Khi ban nhạt dần sau vài ngày, da ở cổ, nách, bẹn, đầu ngón tay, ngón chân có thể bong như bị cháy nắng. Đây là diễn tiến bình thường.

Phân biệt với các bệnh có ban khác

Sởi thường ho nhiều, chảy nước mũi, mắt đỏ, ban mọc từ mặt xuống. Sốt phát ban do virus hay nổi ban sau khi hạ sốt, con ít đau họng. Bệnh Kawasaki cũng gây sốt, môi đỏ, lưỡi đỏ, bong da đầu ngón, nhưng sốt kéo dài nhiều ngày kèm mắt đỏ, sưng tay chân.

Vì các bệnh này chữa khác nhau, bố mẹ không tự đoán ở nhà mà đưa con đi khám. Bác sĩ thường nhận ra tinh hồng nhiệt qua họng, lưỡi và ban, có khi lấy dịch họng làm test tìm liên cầu.

Điều trị và vì sao phải uống đủ kháng sinh

Bác sĩ sẽ kê kháng sinh, thường thuộc nhóm penicillin; loại thuốc, liều và số ngày do bác sĩ quyết định. Phần lớn trẻ hết sốt, đỡ đau họng trong khoảng 1–2 ngày sau khi bắt đầu thuốc, còn ban thường bay sau vài ngày. Cả đợt bệnh thường khoảng một tuần.

Con cần uống hết đợt kháng sinh dù đã khỏe. Dừng sớm có thể khiến bệnh quay lại và làm tăng nguy cơ biến chứng. Không điều trị, vi khuẩn có thể gây viêm tai, viêm xoang, áp xe quanh amidan, viêm phổi, hiếm hơn là viêm màng não, thấp tim (tổn thương khớp và van tim) hoặc viêm cầu thận.

Phòng lây trong nhà và ở lớp

  • Không điều trị, con có thể lây trong 2–3 tuần. Sau 24 giờ dùng kháng sinh, con gần như không còn lây.
  • Cho con nghỉ học đến khi đã dùng kháng sinh đủ 24 giờ và hết sốt; báo cho cô giáo để các gia đình khác để ý con mình.
  • Rửa tay bằng xà phòng thường xuyên, nhất là trước khi ăn và sau khi ho, hắt hơi.
  • Không dùng chung cốc, thìa, khăn mặt, bàn chải đánh răng, chăn gối.
  • Người trong nhà sốt hoặc đau họng thì cũng nên đi khám.

Chăm sóc con tại nhà

  • Cho con uống kháng sinh đúng giờ, đúng liều bác sĩ kê, và uống hết đợt dù con đã khỏe.
  • Hạ sốt, giảm đau họng bằng paracetamol 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ. Không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.
  • Cho con uống nhiều nước mát, ăn đồ mềm, nguội như cháo, súp, sữa chua, chia nhiều bữa nhỏ.
  • Ban ngứa thì mặc đồ cotton mềm, cắt ngắn móng tay để con không gãi trầy da; hỏi bác sĩ nếu con ngứa nhiều.
  • Cho con ở nhà đến khi đã dùng kháng sinh đủ 24 giờ và hết sốt.
  • Để ý nước tiểu, khớp và sức khỏe của con trong vài tuần sau khi khỏi.

Hiểu lầm thường gặp

Con đã hết sốt, hết ban thì dừng kháng sinh cho đỡ hại.
Dừng sớm có thể làm bệnh quay lại và tăng nguy cơ thấp tim, viêm cầu thận. Hãy cho con uống hết đợt bác sĩ kê.
Bị ban phải kiêng tắm, kiêng gió.
Tắm nước ấm giúp con dễ chịu, giữ da sạch, bớt ngứa. Lau khô và mặc đồ thoáng ngay sau khi tắm.
Bong da tay chân là bệnh nặng thêm.
Bong da khi ban nhạt dần là diễn tiến thường gặp của bệnh. Không bóc da, để da tự bong.
Tinh hồng nhiệt là bệnh của thời xưa, bây giờ không còn.
Bệnh vẫn gặp, có năm còn tăng lên. Nhờ kháng sinh, bệnh dễ chữa hơn trước nếu được khám sớm.

Bố mẹ hay hỏi

+Tinh hồng nhiệt có lây không?

Có, bệnh lây rất dễ qua ho, hắt hơi, tay bẩn và đồ dùng chung. Sau 24 giờ dùng kháng sinh, con gần như không còn lây.

+Trẻ bị tinh hồng nhiệt bao lâu thì đi học lại?

Khi con đã dùng kháng sinh đủ 24 giờ và hết sốt. Nếu không được điều trị, con có thể lây trong 2–3 tuần.

+Tinh hồng nhiệt có tự khỏi không?

Có thể đỡ dần, nhưng không điều trị thì dễ biến chứng như thấp tim, viêm cầu thận. Con cần bác sĩ khám và kê kháng sinh.

+Trẻ bị tinh hồng nhiệt nên ăn gì?

Đồ mềm, nguội, dễ nuốt như cháo, súp, sữa, sữa chua, hoa quả mềm. Quan trọng nhất là con uống đủ nước.

+Đã bị tinh hồng nhiệt rồi, lần sau con sốt đau họng có cần đi khám không?

Có. Mỗi lần con sốt, đau họng hay nổi ban tương tự, hãy đưa con đi khám để bác sĩ kiểm tra lại, đừng nghĩ đã mắc một lần là không cần lo.

Nguồn tham khảo

  1. Scarlet fever — NHS (Anh)
  2. Scarlet Fever in Children — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. When to Keep Your Child Home From Child Care — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Viêm họng liên cầu

    Viêm họng do liên cầu khuẩn nhóm A hay gặp ở trẻ 5–15 tuổi: con sốt, đau họng, nuốt đau, hạch cổ sưng, thường không ho và không sổ mũi. Bác sĩ cần quệt họng làm xét nghiệm để biết chắc; nếu dương tính, con uống kháng sinh đủ đợt bác sĩ kê, kể cả khi đã hết sốt, để giảm nguy cơ thấp tim. Đến cấp cứu ngay nếu con khó thở, chảy nước dãi vì không nuốt được, không há được miệng, cổ sưng một bên, hoặc li bì, da tái lạnh.

  • Trẻ bị viêm họng

    Phần lớn viêm họng ở trẻ do virus, thường đi kèm sổ mũi, ho, và tự đỡ sau khoảng một tuần mà không cần kháng sinh. Một phần nhỏ do liên cầu khuẩn nhóm A, hay gặp ở trẻ 5–15 tuổi: sốt cao, đau họng nhiều, không ho, hạch cổ sưng đau; trường hợp này cần bác sĩ khám, xét nghiệm và uống kháng sinh đủ ngày để phòng thấp tim. Con khó thở, chảy nước dãi vì không nuốt được, không há được miệng hoặc cổ sưng một bên thì đến cấp cứu ngay.

  • Thấp tim ở trẻ

    Thấp tim (sốt thấp khớp cấp) là phản ứng miễn dịch xảy ra khoảng 1–5 tuần sau một đợt viêm họng do liên cầu khuẩn nhóm A không được điều trị đủ, hay gặp ở trẻ 5–15 tuổi. Bệnh gây sốt, sưng đau các khớp lớn và có thể làm tổn thương van tim lâu dài. Cách phòng tốt nhất là đưa con đi khám khi viêm họng có sốt mà không ho, và uống kháng sinh đủ ngày theo đơn. Trẻ đã bị thấp tim cần tiêm kháng sinh phòng thấp định kỳ trong nhiều năm, đúng lịch bác sĩ hẹn. Nếu con khó thở, đau ngực, phù hoặc ngất, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Viêm cầu thận cấp ở trẻ

    Viêm cầu thận cấp là khi bộ lọc của thận bị viêm, ở trẻ hay gặp nhất sau nhiễm liên cầu: khoảng 1–2 tuần sau viêm họng hoặc 3–4 tuần sau chốc lở, thường ở tuổi 6–10. Con có nước tiểu đỏ hoặc nâu sẫm như nước trà, phù mi mắt, mặt, tiểu ít, và thường kèm huyết áp cao; khi thấy những dấu hiệu này cần đưa con đi khám trong ngày. Phần lớn trẻ hồi phục sau vài tuần đến vài tháng khi được theo dõi đúng. Gọi 115 hoặc 113 hoặc đến cấp cứu ngay nếu con khó thở, đau đầu dữ dội kèm nôn, nhìn mờ, co giật, li bì, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

  • Trẻ sốt phát ban

    Sốt phát ban hay gặp ở trẻ 6 tháng đến 2 tuổi, thường do virus herpes 6 hoặc 7: con sốt cao đột ngột, thường 3–5 ngày, nhưng vẫn khá tỉnh, rồi khi hết sốt thì nổi ban hồng nhỏ ở ngực, lưng, bụng, không ngứa, tự bay sau 1–2 ngày. Bệnh tự khỏi, chỉ cần hạ sốt bằng paracetamol và cho uống đủ nước. Trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C, trẻ co giật, li bì, hoặc có ban tím đỏ ấn không mất màu cần đi cấp cứu ngay; ban kèm sốt mà chưa được khám nên đi khám trong ngày để loại trừ sởi và sốt xuất huyết.

  • Con bị sốt

    Trẻ được coi là sốt khi nhiệt độ từ 38°C trở lên. Phần lớn cơn sốt ở trẻ do virus và tự hết sau 2–3 ngày; điều quan trọng là theo dõi xem con có tỉnh táo, ăn uống và đi tiểu được không, chứ không chỉ nhìn con số trên nhiệt kế. Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, hoặc trẻ ở bất kỳ tuổi nào sốt kèm li bì, khó thở, co giật hay nổi chấm đỏ trên da, cần đi khám ngay.

Chủ đề khác