Tiền tố khác

Tiền tố pre-, post-, ex-: nghĩa, quy tắc thêm và bài tập

pre- nghĩa là "trước", post- nghĩa là "sau", ex- (có gạch nối) nghĩa là "cũ, trước đây". Ba tiền tố này gắn trước danh từ, động từ hoặc tính từ và không đổi loại từ: school → preschool, war → postwar, wife → ex-wife. Đi thi em đoán nghĩa từ tiền tố, còn chọn đuôi vẫn phải nhìn vị trí trong câu.

Nghĩa · pre- thêm nghĩa "trước, sớm hơn": heat (làm nóng) → preheat (làm nóng trước), historic → prehistoric (thời tiền sử). post- thêm nghĩa "sau": graduate → postgraduate (sau đại học), war → postwar (sau chiến tranh). ex- thêm nghĩa "cũ, trước đây" cho danh từ chỉ người: ex-wife (vợ cũ), ex-president (cựu tổng thống).

Cách thêm pre-, post-, ex-

  1. 1

    pre- và post- gắn thẳng vào gốc, không đổi chữ nào của gốc và không đổi loại từ: gốc là động từ thì vẫn là động từ, tính từ vẫn là tính từ.

    • view → preview
    • heat → preheat
    • historic → prehistoric
    • graduate → postgraduate
  2. 2

    Thường viết liền, nhưng khi gốc bắt đầu bằng e hoặc là tên riêng thì dùng gạch nối. Một số từ viết được cả hai kiểu; tiếng Anh Anh hay viết pre-war, post-war, tiếng Anh Mỹ hay viết liền prewar, postwar.

    • existing → pre-existing
    • war → prewar
    • war → postwar
  3. 3

    ex- với nghĩa "cũ, trước đây" luôn có gạch nối và gắn vào danh từ chỉ người. Không gắn ex- vào động từ hay tính từ.

    • wife → ex-wife
    • boyfriend → ex-boyfriend
    • president → ex-president
    • champion → ex-champion
  4. 4

    Trong các từ như export, exhale, ex- là gốc Latinh nghĩa là "ra ngoài", viết liền, không có gạch nối và không tách ra được. Tương tự, nhiều từ bắt đầu bằng pre- như present, pretty, prepare không có nghĩa "trước".

    • export → xuất khẩu
    • exhale → thở ra
    • import → nhập khẩu
    • inhale → hít vào

Từ thường gặp

25 từ học sinh THPT hay gặp, kèm từ gốc.

  • preschool danh từtrường mầm non, mẫu giáo← school
  • preview danh từbuổi xem trước, bản xem trước← view
  • prehistoric tính từthuộc thời tiền sử← historic
  • prehistory danh từthời tiền sử← history
  • precaution danh từbiện pháp phòng ngừa, sự đề phòng← caution
  • premature tính từsớm, non (trước thời điểm bình thường)← mature
  • preheat động từlàm nóng trước← heat
  • prepay động từtrả trước← pay
  • prepayment danh từkhoản trả trước← payment
  • precondition danh từđiều kiện tiên quyết← condition
  • prewar tính từtrước chiến tranh← war
  • pre-existing tính từcó từ trước, có sẵn← existing
  • prejudge động từđánh giá trước, kết luận vội← judge
  • preseason danh từgiai đoạn trước mùa giải← season
  • preset động từcài đặt sẵn← set
  • predate động từcó trước, xảy ra sớm hơn← date
  • premarital tính từtrước hôn nhân← marital
  • preconception danh từđịnh kiến, ý nghĩ có sẵn← conception
  • prewash động từgiặt sơ trước← wash
  • postwar tính từsau chiến tranh, thời hậu chiến← war
  • postgraduate tính từsau đại học← graduate
  • postscript danh từtái bút (P.S.)← script
  • postnatal tính từsau sinh← natal
  • postoperative tính từsau phẫu thuật, hậu phẫu← operative
  • postseason danh từgiai đoạn sau mùa giải chính← season

Họ từ hay ra đề

Đề chọn dạng từ thường đưa cả họ từ làm 4 phương án.

history

graduate

  • graduatev/ntốt nghiệp; người tốt nghiệp
  • graduationdanh từlễ tốt nghiệp, sự tốt nghiệp
  • undergraduatedanh từsinh viên hệ cử nhân
  • postgraduateadj/nsau đại học; học viên sau đại học

caution

pay

Phân biệt

  • pre- hay post-

    pre- là trước, post- là sau. Đề hay cài hai từ cùng gốc, em đọc mốc thời gian trong câu (before/after, ago, ended) rồi mới chọn.

    • prewar · trước chiến tranh
    • postwar · sau chiến tranh
    • prenatal · trước sinh
    • postnatal · sau sinh
  • ex- hay former

    ex- gắn liền vào danh từ có gạch nối, hay dùng cho quan hệ cá nhân (ex-wife, ex-boyfriend). former là tính từ đứng riêng, trang trọng hơn, hay dùng cho chức vụ (the former president).

    • ex-boyfriend · bạn trai cũ
    • former · cũ, trước đây
  • pre- hay fore-

    Cả hai đều có nghĩa "trước". fore- hay gặp trong foresee, forecast; pre- gặp trong nhiều từ hơn. Hai tiền tố không thay cho nhau được.

    • foresee · thấy trước
    • forecast · dự báo
    • predict · dự đoán

Bẫy đề thi

Lỗi học sinh hay mắc, và chỗ đề hay cài phương án nhiễu.

  1. 1

    The prehistory paintings in this cave are very old.

    The prehistoric paintings in this cave are very old.

    Trước danh từ paintings cần tính từ: prehistoric. prehistory là danh từ.

  2. 2

    My exwife lives in Đà Nẵng.

    My ex-wife lives in Đà Nẵng.

    ex- nghĩa "cũ" luôn có gạch nối: ex-wife, ex-boyfriend.

  3. 3

    The country grew quickly in the prewar years, after 1975.

    The country grew quickly in the postwar years, after 1975.

    Mốc after 1975 là sau chiến tranh, nên dùng postwar. prewar là trước chiến tranh.

  4. 4

    We should take some precaution before the storm.

    We should take some precautions before the storm.

    precaution là danh từ đếm được, cụm quen thuộc là take precautions (số nhiều).

  5. 5

    president = pre- + sident (người đứng trước)

    president là một từ nguyên khối

    Không phải cứ bắt đầu bằng pre- là có tiền tố pre-. present, pretty, president, prepare không tách ra được.

Ôn thi tốt nghiệp THPT

pre-, post-, ex- trong đề thi

Thử 7 câu kiểu đề thi

Athena

Thử xem, mình đợi em.

Câu 1These stone tools are ______. People made them long before writing existed.

Câu 2Lan has just got her bachelor's degree. Next year she will start a ______ course in Australia to get her master's.

Câu 3The country's ______ economy grew quickly in the 1950s, a few years after the war ended.

Câu 4Tìm lỗi sai: (A) The (B) prehistory paintings (C) in this cave are (D) over 10,000 years old.

Câu 5Tìm lỗi sai: (A) In the (B) postwar years, the country (C) rebuilt its roads, schools and (D) economic.

Câu 6Before a long trip, check the weather, pack some basic medicine and save the local emergency number. These simple ______ can keep you safe.

Câu 7Having a baby is hard work. Many hospitals now give ______ care to mothers in the first weeks after they give birth.

Hỏi đáp

Tiền tố pre- nghĩa là gì?
pre- nghĩa là "trước": preschool (mầm non, trước tuổi đi học), preheat (làm nóng trước), prehistoric (thời tiền sử). Tiền tố không đổi loại từ.
Ex- nghĩa là gì?
ex- có gạch nối nghĩa là "cũ, trước đây": ex-wife (vợ cũ), ex-president (cựu tổng thống). Còn ex- viết liền trong export, exhale là gốc Latinh nghĩa "ra ngoài".
Prewar hay pre-war mới đúng?
Cả hai đều đúng. Tiếng Anh Anh hay viết có gạch nối (pre-war, post-war), tiếng Anh Mỹ hay viết liền (prewar, postwar). Đi thi em dùng kiểu nào cũng được.