Cách thêm pre-, post-, ex-
- 1
pre- và post- gắn thẳng vào gốc, không đổi chữ nào của gốc và không đổi loại từ: gốc là động từ thì vẫn là động từ, tính từ vẫn là tính từ.
- view → preview
- heat → preheat
- historic → prehistoric
- graduate → postgraduate
- 2
Thường viết liền, nhưng khi gốc bắt đầu bằng e hoặc là tên riêng thì dùng gạch nối. Một số từ viết được cả hai kiểu; tiếng Anh Anh hay viết pre-war, post-war, tiếng Anh Mỹ hay viết liền prewar, postwar.
- existing → pre-existing
- war → prewar
- war → postwar
- 3
ex- với nghĩa "cũ, trước đây" luôn có gạch nối và gắn vào danh từ chỉ người. Không gắn ex- vào động từ hay tính từ.
- wife → ex-wife
- boyfriend → ex-boyfriend
- president → ex-president
- champion → ex-champion
- 4
Trong các từ như export, exhale, ex- là gốc Latinh nghĩa là "ra ngoài", viết liền, không có gạch nối và không tách ra được. Tương tự, nhiều từ bắt đầu bằng pre- như present, pretty, prepare không có nghĩa "trước".
- export → xuất khẩu
- exhale → thở ra
- import → nhập khẩu
- inhale → hít vào
Từ thường gặp
25 từ học sinh THPT hay gặp, kèm từ gốc.
- preschool danh từtrường mầm non, mẫu giáo← school
- preview danh từbuổi xem trước, bản xem trước← view
- prehistoric tính từthuộc thời tiền sử← historic
- prehistory danh từthời tiền sử← history
- precaution danh từbiện pháp phòng ngừa, sự đề phòng← caution
- premature tính từsớm, non (trước thời điểm bình thường)← mature
- preheat động từlàm nóng trước← heat
- prepay động từtrả trước← pay
- prepayment danh từkhoản trả trước← payment
- precondition danh từđiều kiện tiên quyết← condition
- prewar tính từtrước chiến tranh← war
- pre-existing tính từcó từ trước, có sẵn← existing
- prejudge động từđánh giá trước, kết luận vội← judge
- preseason danh từgiai đoạn trước mùa giải← season
- preset động từcài đặt sẵn← set
- predate động từcó trước, xảy ra sớm hơn← date
- premarital tính từtrước hôn nhân← marital
- preconception danh từđịnh kiến, ý nghĩ có sẵn← conception
- prewash động từgiặt sơ trước← wash
- postwar tính từsau chiến tranh, thời hậu chiến← war
- postgraduate tính từsau đại học← graduate
- postscript danh từtái bút (P.S.)← script
- postnatal tính từsau sinh← natal
- postoperative tính từsau phẫu thuật, hậu phẫu← operative
- postseason danh từgiai đoạn sau mùa giải chính← season
Họ từ hay ra đề
Đề chọn dạng từ thường đưa cả họ từ làm 4 phương án.
history
- historydanh từlịch sử
- historictính từcó ý nghĩa lịch sử
- historicaltính từthuộc lịch sử
- historiandanh từnhà sử học
- prehistorydanh từthời tiền sử
- prehistorictính từthuộc thời tiền sử
graduate
- graduatev/ntốt nghiệp; người tốt nghiệp
- graduationdanh từlễ tốt nghiệp, sự tốt nghiệp
- undergraduatedanh từsinh viên hệ cử nhân
- postgraduateadj/nsau đại học; học viên sau đại học
caution
- cautiondanh từsự thận trọng
- cautioustính từthận trọng
- cautiouslytrạng từthận trọng
- precautiondanh từbiện pháp phòng ngừa
- precautionarytính từđể phòng ngừa
pay
- payđộng từtrả tiền
- paymentdanh từsự thanh toán
- prepayđộng từtrả trước
- prepaymentdanh từkhoản trả trước
- payabletính từphải trả
Phân biệt
pre- hay post-
pre- là trước, post- là sau. Đề hay cài hai từ cùng gốc, em đọc mốc thời gian trong câu (before/after, ago, ended) rồi mới chọn.
- prewar · trước chiến tranh
- postwar · sau chiến tranh
- prenatal · trước sinh
- postnatal · sau sinh
ex- hay former
ex- gắn liền vào danh từ có gạch nối, hay dùng cho quan hệ cá nhân (ex-wife, ex-boyfriend). former là tính từ đứng riêng, trang trọng hơn, hay dùng cho chức vụ (the former president).
- ex-boyfriend · bạn trai cũ
- former · cũ, trước đây
pre- hay fore-
Cả hai đều có nghĩa "trước". fore- hay gặp trong foresee, forecast; pre- gặp trong nhiều từ hơn. Hai tiền tố không thay cho nhau được.
- foresee · thấy trước
- forecast · dự báo
- predict · dự đoán
Bẫy đề thi
Lỗi học sinh hay mắc, và chỗ đề hay cài phương án nhiễu.
- 1
The prehistory paintings in this cave are very old.
The prehistoric paintings in this cave are very old.
Trước danh từ paintings cần tính từ: prehistoric. prehistory là danh từ.
- 2
My exwife lives in Đà Nẵng.
My ex-wife lives in Đà Nẵng.
ex- nghĩa "cũ" luôn có gạch nối: ex-wife, ex-boyfriend.
- 3
The country grew quickly in the prewar years, after 1975.
The country grew quickly in the postwar years, after 1975.
Mốc after 1975 là sau chiến tranh, nên dùng postwar. prewar là trước chiến tranh.
- 4
We should take some precaution before the storm.
We should take some precautions before the storm.
precaution là danh từ đếm được, cụm quen thuộc là take precautions (số nhiều).
- 5
president = pre- + sident (người đứng trước)
president là một từ nguyên khối
Không phải cứ bắt đầu bằng pre- là có tiền tố pre-. present, pretty, president, prepare không tách ra được.
