Tiền tố khác

Tiền tố self-, auto-, bi-, tri-: nghĩa, quy tắc thêm và bài tập

self- và auto- cùng nghĩa là "tự, chính mình"; bi- nghĩa là "hai", tri- nghĩa là "ba". self- luôn có gạch nối (self-study, self-control), còn auto-, bi-, tri- viết liền (autobiography, bilingual, tricycle). Các tiền tố này không đổi loại từ, đi thi em vẫn nhìn vị trí trong câu để chọn đuôi.

Nghĩa · self- thêm nghĩa "tự mình, đối với bản thân": study → self-study (tự học), control → self-control (sự tự chủ). auto- cũng là "tự", hay gặp trong từ gốc Hy Lạp: biography → autobiography (tự truyện), pilot → autopilot (lái tự động). bi- là "hai" (bilingual: nói hai thứ tiếng), tri- là "ba" (triangle: tam giác).

Cách thêm self-, auto-, bi-, tri-

  1. 1

    self- luôn viết có gạch nối và gắn vào danh từ hoặc tính từ. Loại từ giữ theo phần sau: self-control là danh từ, self-motivated là tính từ.

    • study → self-study
    • control → self-control
    • esteem → self-esteem
    • motivated → self-motivated
  2. 2

    auto-, bi-, tri- viết liền với gốc, không gạch nối.

    • biography → autobiography
    • pilot → autopilot
    • cycle → bicycle
    • cycle → tricycle
  3. 3

    bi- với từ chỉ thời gian dễ gây nhầm: biannual là hai lần một năm, còn biennial là hai năm một lần. biweekly, bimonthly có thể hiểu cả hai cách (hai lần một tuần/tháng hoặc hai tuần/tháng một lần), nên đọc kỹ ngữ cảnh.

    • annual → biannual
    • weekly → biweekly
    • monthly → bimonthly
  4. 4

    selfish và selfless không có tiền tố self-: đây là self + hậu tố -ish (ích kỷ) và -less (vị tha), viết liền, không gạch nối.

    • self → selfish
    • self → selfless

Từ thường gặp

23 từ học sinh THPT hay gặp, kèm từ gốc.

  • self-study danh từsự tự học← study
  • self-esteem danh từlòng tự trọng, sự tự tin vào bản thân← esteem
  • self-control danh từsự tự chủ, tự kiềm chế← control
  • self-discipline danh từtính tự giác, kỷ luật bản thân← discipline
  • self-awareness danh từsự tự nhận thức, hiểu bản thân← awareness
  • self-motivated tính từtự giác, tự tạo động lực← motivated
  • self-expression danh từsự thể hiện bản thân← expression
  • self-portrait danh từbức chân dung tự họa← portrait
  • autobiography danh từtự truyện, hồi ký← biography
  • autobiographical tính từmang tính tự truyện← biographical
  • autopilot danh từhệ thống lái tự động← pilot
  • automobile danh từô tô, xe hơi← mobile
  • bicycle danh từxe đạp← cycle
  • bilingual tính từsong ngữ, nói thạo hai thứ tiếng← lingual
  • biannual tính từhai lần một năm← annual
  • biweekly tính từhai tuần một lần (hoặc hai lần một tuần)← weekly
  • bimonthly tính từhai tháng một lần (hoặc hai lần một tháng)← monthly
  • bilateral tính từsong phương, giữa hai bên← lateral
  • bicentennial danh từlễ kỷ niệm 200 năm← centennial
  • biplane danh từmáy bay hai tầng cánh← plane
  • tricycle danh từxe đạp ba bánh← cycle
  • triangle danh từhình tam giác← angle
  • triangular tính từcó hình tam giác← angular

Họ từ hay ra đề

Đề chọn dạng từ thường đưa cả họ từ làm 4 phương án.

biography

automate

discipline

angle

Phân biệt

  • biannual hay biennial

    biannual là hai lần một năm (sáu tháng một lần). biennial là hai năm một lần. Đề hay cài hai từ này, em đọc kỹ mốc thời gian.

    • biannual · hai lần một năm
    • biennial · hai năm một lần
  • biography hay autobiography

    biography là tiểu sử do người khác viết. autobiography là tự truyện, chính người đó viết về đời mình.

    • biography · tiểu sử
    • autobiography · tự truyện
    • biographer · người viết tiểu sử
  • selfish hay selfless

    selfish là ích kỷ, chỉ nghĩ cho mình. selfless là vị tha, quên mình vì người khác. Hai từ trái nghĩa nhau.

    • selfish · ích kỷ
    • selfless · vị tha

Bẫy đề thi

Lỗi học sinh hay mắc, và chỗ đề hay cài phương án nhiễu.

  1. 1

    Self study is important for university students.

    Self-study is important for university students.

    self- luôn có gạch nối: self-study, self-control, self-esteem.

  2. 2

    The festival is biennial, so it takes place every six months.

    The festival is biannual, so it takes place every six months.

    Sáu tháng một lần là hai lần một năm: biannual. biennial là hai năm một lần.

  3. 3

    My grandfather wrote his biography about the war years.

    My grandfather wrote his autobiography about the war years.

    Tự viết về đời mình là autobiography. biography là người khác viết.

  4. 4

    She is very self-ish and never shares anything.

    She is very selfish and never shares anything.

    selfish là self + -ish, viết liền, không gạch nối.

  5. 5

    Good students have strong self-disciplined.

    Good students have strong self-discipline.

    Sau tính từ strong cần danh từ: self-discipline.

Ôn thi tốt nghiệp THPT

self-, auto-, bi-, tri- trong đề thi

Thử 8 câu kiểu đề thi

Athena

Thử xem, mình đợi em.

Câu 1My grandfather wrote an ______ about his own life during the war.

Câu 2Children at this school learn every subject in both Vietnamese and English, so many of them become ______.

Câu 3Doing sport and having good friends can help teenagers build their ______.

Câu 4Tìm lỗi sai: (A) Good students have strong (B) self-disciplined and (C) study (D) regularly.

Câu 5Tìm lỗi sai: (A) The plane was flying on (B) autopilot while the pilots (C) checked the weather (D) careful.

Câu 6Our school magazine comes out twice a year. Because it is a ______ magazine, students have about six months to write their articles.

Câu 7Many students now use online videos for ______. They learn at home without a teacher, so they need a lot of discipline.

Câu 8Robots and computers now do many jobs in factories. This ______ helps companies save money, but some workers lose their jobs.

Hỏi đáp

Self- có cần gạch nối không?
Có. self- gần như luôn có gạch nối: self-study, self-control, self-esteem. Chỉ selfish, selfless viết liền vì đó là self + hậu tố.
Biannual và biennial khác nhau thế nào?
biannual là hai lần một năm, biennial là hai năm một lần. Mẹo nhớ: biennial có -ennial giống centennial (100 năm), tức là tính theo năm.
Tiền tố bi- và tri- nghĩa là gì?
bi- là hai (bicycle, bilingual), tri- là ba (tricycle, triangle). Tiền tố không đổi loại từ.