thức dậy

(often followed by up) To stop sleeping.

• I woke up at four o'clock this morning.
• How long I slept I cannot tell, for I had nothing to guide me to the time, but woke at length, and found myself still in darkness.

đánh thức

(often followed by up) To make somebody stop sleeping; to rouse from sleep.

• The neighbour's car alarm woke me from a strange dream.
• And the Angell that talked with me, came againe and waked me, […]

khơi dậy

To put in motion or action; to arouse; to excite.

⚠ Học sinh hay nhầm lẫn với nghĩa 'đánh thức người đang ngủ'. 'Đánh thức' trong ngữ cảnh này chỉ dùng cho cảm xúc hoặc ý tưởng, không dùng cho người đang ngủ. — Từ 'đánh thức' cũng được dùng cho nghĩa 'làm cho ai đó tỉnh giấc', nhưng ở đây nó được dùng theo nghĩa bóng để chỉ việc kích hoạt một cảm xúc hoặc ý tưởng.

ℹ Khi dùng với nghĩa trừu tượng như 'khơi dậy sự quan tâm', từ này thường đi kèm với các danh từ chỉ trạng thái tâm lý hoặc sự chú ý.

• Not for my life, leſt fierce remembrance wake My ſudden rage to tear thee joint by joint.
• Even Richard's crusade woke little interest in his island realm.

bừng lên

To be excited or roused up; to be stirred up from a dormant, torpid, or inactive state; to be active.

⚠ Học sinh hay dùng 'tỉnh dậy' cho cảm xúc; đúng phải là 'bừng lên' hoặc 'khơi dậy'.

ℹ Từ 'bừng lên' thường được dùng để mô tả sự xuất hiện bất ngờ và mạnh mẽ của cảm xúc hoặc trạng thái tinh thần.

• and gentle Aires due at thir hour To fan the Earth now wak'd,
• Then wake, my soul, to high desires, And earlier light thine altar fires: […]

thức canh

To watch, or sit up with, at night, as a dead body.

⚠ Học sinh hay dùng 'thức dậy' để chỉ việc canh xác, nhưng 'thức dậy' chỉ nghĩa là tỉnh ngủ. Đúng phải là 'thức canh'.

ℹ Trong văn hóa Việt Nam, việc này thường được gọi là 'canh thức' hoặc 'thức canh' trong các nghi lễ tang lễ.

• Dougal said that being alone with the dead on that floor of the tower (for naebody cared to wake Sir Robert Redgauntlet like another corpse) he had never daured^([sic]) to answer the call, but that now his conscience checked him for neglecting his duty; […]
• The family sat up to wake the body all night long.Gia đình đã thức canh bên linh cữu suốt đêm qua.

thức

To be or remain awake; not to sleep.

ℹ Từ 'thức' dùng để chỉ trạng thái không ngủ, khác với 'tỉnh dậy' là hành động chuyển từ trạng thái ngủ sang trạng thái thức.

• The father waketh for the daughter when no man knoweth, and the care for her taketh away sleepe;
• And oft though wiſdom wake, ſuspicion ſleeps At wiſdoms Gate,

đám tang

A period after a person's death before or after the body is buried, cremated, etc.; in some cultures accompanied by a party or collectively sorting through the deceased's personal effects.

⚠ Học sinh đôi khi nhầm lẫn giữa 'đám tang' (tang lễ) và 'đám ma' (cách gọi dân dã hơn). 'Đám tang' là từ trung tính và phổ biến nhất.

ℹ Trong văn hóa Việt Nam, 'đám tang' bao gồm cả nghi thức viếng và lễ đưa tang, trong khi 'wake' ở phương Tây thường chỉ tập trung vào khoảng thời gian trước khi chôn cất.

• Where any person has died whilst being, or suspected of being, a case or carrier or contact of an infectious disease, the Director may by order prohibit the conduct of a wake over the body of that person or impose such conditions as he thinks fit on the conduct of such wake […]
• The family held a formal wake for friends to pay their last respects to the deceased.Gia đình đã tổ chức một đám tang trang trọng để bạn bè đến tiễn biệt người quá cố.

buổi thức đêm

The state of forbearing sleep, especially for solemn or festive purposes; a vigil.

⚠ Học sinh hay viết 'tổ chức sự thức đêm'; đúng phải là 'tổ chức buổi thức đêm' vì đây là một sự kiện cụ thể.

ℹ Từ 'buổi' giúp biến cụm từ này thành một danh từ đếm được, phù hợp với ngữ cảnh tổ chức sự kiện.

• The warlike wakes continued all the night, And funeral games played at new returning light.
• The wood nymphs, deckt with daises trim, Their merry wakes and pastimes keep.

lễ hội nhà thờ

A yearly parish festival formerly held in commemoration of the dedication of a church. Originally, prayers were said on the evening preceding, and hymns were sung during the night, in the church; subsequently, these vigils were discontinued, and the day itself, often with succeeding days, was occupied in rural pastimes and exercises, attended by eating and drinking.

ℹ Đây là một từ cổ gắn liền với văn hóa tôn giáo phương Tây, không có từ tương đương hoàn toàn trong văn hóa Việt Nam nên cần dịch giải thích.

• 1523–1525, Jean Froissart, John Bourchier, 2nd Baron Berners (translator), Froissart's Chronicles Great solemnities were made in all churches, and great fairs and wakes throughout all England.
• And every village smokes at wakes with lusty cheer.

trạng thái thức

The act of waking, or state of being awake.

ℹ Trong tiếng Việt, từ 'thức' thường được dùng như một động từ hoặc tính từ, nên khi muốn diễn đạt danh từ 'wake' trong ngữ cảnh này, chúng ta cần thêm các từ chỉ trạng thái như 'trạng thái thức'.

• Making such difference 'twixt wake and sleep.
• Singing her flatteries to my morning wake.

đàn kền kền

A number of vultures assembled together.

ℹ Trong tiếng Việt, từ 'wake' dùng để chỉ một nhóm kền kền không có từ tương đương đơn lẻ, nên phải dùng cụm từ 'đàn kền kền'.

• A wake of vultures is circling above the carcass.Một đàn kền kền đang bay lượn phía trên xác động vật.

vệt nước

The path left behind a ship on the surface of the water.

ℹ Trong tiếng Việt, 'vệt nước' thường được dùng để chỉ dấu vết để lại trên mặt nước, không dùng cho không khí hay các môi trường khác.

• The ship left a long wake on the surface of the sea.Con tàu để lại một vệt nước dài trên mặt biển.

vệt nước

The disturbance which follows an object, person or animal moving through water.

⚠ Từ này có thể trùng với nghĩa 'đường đi của tàu thuyền' (ship's wake), tuy nhiên 'vệt nước' nhấn mạnh vào sự xáo động vật lý của mặt nước hơn là lộ trình di chuyển.

ℹ Trong tiếng Việt, 'vệt nước' thường được dùng để chỉ dấu vết trên mặt nước nói chung, bao gồm cả dấu vết của tàu thuyền hoặc các vật thể khác.

• The fish swam away and left a wake behind it.Con cá bơi đi và để lại một vệt nước phía sau.

vùng nhiễu động

The turbulent air left behind a flying aircraft.

ℹ Trong ngữ cảnh hàng không, 'vùng nhiễu động' thường được dùng để chỉ sự xáo trộn không khí do máy bay tạo ra. Người học không nên nhầm lẫn với 'vùng nhiễu động' do thời tiết.

• Small aircraft are at risk when flying into the wake of a large aircraft.Máy bay nhỏ dễ gặp nguy hiểm khi bay vào vùng nhiễu động của một chiếc máy bay lớn.

hệ quả

The area behind a moving person or object.

ℹ Trong tiếng Anh, cụm từ 'in the wake of' thường được dùng để chỉ các sự kiện tiêu cực hoặc thay đổi lớn theo sau một biến cố.

• The player left the rest of the field trailing in her wake.
• This effect followed immediately in the wake of his earliest exertions.

vùng nhiễu động

The perturbation behind a body moving through a fluid.

ℹ Trong ngữ cảnh kỹ thuật hoặc vật lý, 'vùng nhiễu động' được dùng để chỉ sự thay đổi áp suất hoặc dòng chảy phía sau vật thể, thay vì chỉ là vệt nước nhìn thấy được bằng mắt thường.

• The boat left a large wake behind it as it sped across the lake.Con tàu để lại một vùng nhiễu động lớn phía sau khi chạy nhanh qua hồ.

nhận thức ra

to become active or aware of something again, especially after a period of not noticing it

• The public awoke to the dangers of climate change only after the disaster.
• The public awoke to the dangers of climate change only after the disaster.Công chúng nhận thức ra những nguy cơ của biến đổi khí hậu chỉ sau khi thảm họa xảy ra.