Du học sinh mất ngủ do lệch múi giờ: chuẩn bị trước khi bay và mấy ngày đầu
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Trả lời nhanh
Lệch múi giờ xảy ra khi đồng hồ sinh học của con vẫn chạy theo giờ Việt Nam trong khi ngày đêm ở nơi mới đã khác: khó ngủ buổi tối, khó dậy buổi sáng, buồn ngủ ban ngày, kém tập trung. Cơ thể thường cần khoảng 1–1,5 ngày cho mỗi múi giờ chênh lệch, nên sang châu Âu hay nước Mỹ có thể mất một đến hai tuần mới quen hẳn. Cách giúp nhiều nhất là chuyển ngay giờ ăn, giờ ngủ theo giờ địa phương, ra ngoài trời ban ngày, không ngủ ngày và bớt cà phê, rượu bia. Không tự mua melatonin hay thuốc ngủ; ở một số nước melatonin là thuốc kê đơn, hãy hỏi bác sĩ trước, và khi cấp cứu ở nước ngoài thì gọi số cấp cứu của nước đó.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Sau chuyến bay dài, một bên bắp chân hoặc đùi sưng, đau, nóng, da đỏ hay sẫm màu, kèm đau ngực hoặc khó thở đột ngột: gọi ngay số cấp cứu của nước sở tại.
- Đau ngực, khó thở, ho ra máu, ngất sau chuyến bay.
- Có ý nghĩ tự làm hại bản thân hoặc thấy không muốn sống nữa: gọi ngay số cấp cứu nơi đang ở (ở Việt Nam là 115 hoặc 113) và báo cho người thân.
- Sốt cao kèm đau đầu dữ dội, cổ cứng, nổi chấm đỏ tím trên da, hoặc lơ mơ, lú lẫn.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Sau khoảng 2 tuần ở nơi mới vẫn mất ngủ, ban ngày buồn ngủ đến mức ảnh hưởng việc học.
- Buồn bã, lo âu, nhớ nhà, mất hứng thú với mọi thứ kéo dài nhiều tuần.
- Đang dùng thuốc phải uống đúng giờ (insulin, thuốc động kinh, thuốc tránh thai): hỏi bác sĩ cách đổi giờ uống theo múi giờ mới trước khi bay.
- Đã có mất ngủ, ngáy to, ngưng thở khi ngủ hay bệnh mạn tính từ trước khi đi.
- Đã phải dùng thuốc ngủ nhiều đêm liền mới ngủ được.
Vì sao bị lệch múi giờ
Cơ thể có một đồng hồ sinh học khoảng 24 giờ, được chỉnh mỗi ngày chủ yếu nhờ ánh sáng. Khi bay qua nhiều múi giờ, đồng hồ này không kịp đổi theo, nên con buồn ngủ vào giữa trưa ở nơi mới và tỉnh như sáo lúc nửa đêm.
Lệch múi giờ thường rõ khi chênh từ 3 múi giờ trở lên. Sang Anh và châu Âu chênh khoảng 5–7 giờ, sang phần lớn nước Mỹ khoảng 11–15 giờ, tùy nơi và tùy mùa. Đa số người thấy bay về phía đông khó quen hơn bay về phía tây.
Mệt vì chuyến bay dài thường đỡ sau một đêm ngủ ngon. Lệch múi giờ thì kéo dài nhiều ngày, có khi kèm đau đầu, chán ăn, rối loạn tiêu hóa, lo lắng nhẹ. Nhiều bạn ngủ rất say đêm đầu vì quá mệt, rồi vài đêm sau mới bắt đầu mất ngủ.
Trước khi bay
- Ngủ đủ những đêm trước chuyến bay; đừng thức trắng để soạn đồ.
- Vài ngày trước khi đi, dịch dần giờ ngủ, giờ dậy sớm hơn hoặc muộn hơn cho gần với giờ nơi sẽ đến.
- Nếu được, sang trước ngày nhập học, ngày định hướng hay kỳ thi vài ngày để có thời gian quen.
- Rà sổ tiêm chủng, mang đủ thuốc đang dùng, hỏi bác sĩ cách chia giờ uống thuốc theo múi giờ mới.
- Ghi sẵn số cấp cứu của nước sẽ đến, địa chỉ phòng y tế của trường và bảo hiểm y tế.
Trên máy bay
- Chỉnh đồng hồ theo giờ nơi đến ngay khi lên máy bay.
- Nếu đang là ban đêm ở nơi đến, cố ngủ; dùng bịt mắt, nút tai nếu thấy dễ ngủ hơn.
- Uống đủ nước; hạn chế cà phê, trà đặc và không uống rượu bia.
- Đứng dậy đi lại trong khoang, co duỗi bắp chân thường xuyên.
- Ăn nhẹ, chọn rau quả thay vì đồ nhiều dầu mỡ.
Mấy ngày đầu ở nơi mới
- Ăn, ngủ theo giờ địa phương ngay từ ngày đầu.
- Ra ngoài trời ban ngày, nhất là buổi sáng và trưa; ánh sáng tự nhiên giúp đồng hồ sinh học chỉnh nhanh hơn.
- Không ngủ ngày, chỉ ngủ vào ban đêm theo giờ địa phương.
- Đặt báo thức để không ngủ quên quá trưa.
- Cà phê chỉ dùng buổi sáng, ít; tránh từ đầu giờ chiều.
- Không đạp xe, lái xe khi đang rất buồn ngủ; đi bộ hoặc đi phương tiện công cộng mấy ngày đầu.
- Nếu chỉ về Việt Nam 2–3 ngày, có thể giữ nguyên giờ ăn ngủ cũ để không phải chỉnh lại hai lần.
Thuốc ngủ và melatonin
Phần lớn người bị lệch múi giờ không cần thuốc. Thuốc ngủ có thể gây lệ thuộc, chỉ dùng ngắn ngày khi bác sĩ thấy thật cần.
Melatonin là một hormone, không phải thuốc ngủ. Ở Anh, melatonin chỉ bán theo đơn và không được khuyên dùng cho lệch múi giờ vì chưa đủ bằng chứng; ở Mỹ nó được bán như thực phẩm bổ sung, hàm lượng thật có thể khác nhãn. Dùng sai giờ còn có thể làm lệch thêm. Không tự mua, không dùng chung với bạn, hãy hỏi bác sĩ trước khi bay hoặc bác sĩ ở trường. Bài này không đưa liều vì liều và giờ uống do bác sĩ quyết định.
Nếu bạn là sinh viên đang đọc bài này
- Cho mình một hai tuần đầu nhẹ nhàng: đừng xếp quá nhiều việc quan trọng ngay sau ngày bay.
- Mất ngủ, buồn, nhớ nhà vài tuần đầu là chuyện nhiều du học sinh gặp. Nếu kéo dài hoặc nặng dần, hãy gặp bác sĩ, chuyên gia tâm lý hoặc phòng tư vấn sinh viên của trường.
- Tổng đài 111 ở Việt Nam là đường dây bảo vệ trẻ em dưới 16 tuổi; sinh viên hãy tìm đến phòng y tế, phòng tư vấn của trường.
- Ở nước ngoài, khi nguy hiểm thì gọi số cấp cứu của nước đó; ở Việt Nam là 115 hoặc 113.
- Gọi về nhà vào giờ hợp lý với cả hai bên, đừng thức khuya chỉ để nói chuyện với gia đình.
Chăm sóc con tại nhà
- Bố mẹ: thống nhất với con giờ gọi điện hợp lý ở cả hai múi giờ, tránh gọi vào giờ ngủ của con.
- Nhắc con mang đủ thuốc đang dùng, đơn thuốc và giấy tờ bảo hiểm.
- Lưu sẵn số cấp cứu của nước con đến và số phòng y tế của trường.
- Đừng thúc con học, làm thêm ngay khi vừa sang; cho con vài ngày quen giờ.
- Để ý giọng nói, tâm trạng của con qua điện thoại trong tháng đầu, và hỏi han nhẹ nhàng khi thấy con khác thường.
Hiểu lầm thường gặp
- Uống melatonin là hết lệch múi giờ.
- Melatonin không hợp với mọi người, dùng sai giờ còn làm lệch thêm, và ở một số nước là thuốc kê đơn. Hãy hỏi bác sĩ trước khi dùng.
- Mệt thì cứ ngủ bù thật nhiều ban ngày.
- Ngủ ngày làm tối càng khó ngủ và kéo dài lệch múi giờ. Chịu khó thức đến tối theo giờ địa phương.
- Uống cà phê, nước tăng lực cả ngày để tỉnh.
- Caffeine buổi chiều tối làm đêm khó ngủ hơn. Uống ít, chỉ buổi sáng.
- Lệch múi giờ chỉ là mệt do bay, ngủ một đêm là hết.
- Mệt do bay thường hết sau một đêm, còn lệch múi giờ có thể kéo dài nhiều ngày đến hơn một tuần.
Bố mẹ hay hỏi
+Lệch múi giờ bao lâu thì hết?
Thường mất khoảng 1–1,5 ngày cho mỗi múi giờ chênh lệch, nhưng mỗi người một khác. Sang châu Âu thường vài ngày đến một tuần, sang Mỹ có thể đến hai tuần.
+Bay sang Mỹ hay châu Âu khó quen hơn?
Thường bay về phía đông khó quen hơn, và chênh càng nhiều giờ càng lâu. Với chênh lệch gần 12 giờ như sang Mỹ, cơ thể cần nhiều thời gian hơn sang châu Âu.
+Có nên uống thuốc ngủ trên máy bay không?
Không nên tự uống. Thuốc ngủ có thể gây lệ thuộc và làm bạn ngồi bất động quá lâu; chỉ dùng khi bác sĩ đã kê và dặn cách dùng.
+Về Việt Nam nghỉ hè có bị lệch múi giờ không?
Có, theo chiều ngược lại. Nếu về chỉ vài ngày, có thể giữ giờ cũ; nếu ở lâu, chuyển ngay sang giờ Việt Nam và làm như lúc sang.
+Bố mẹ ở nhà giúp con được gì?
Hẹn giờ gọi điện hợp lý, nhắc con ngủ theo giờ địa phương, và để ý tâm trạng của con trong những tuần đầu. Nếu con buồn bã kéo dài, khuyến khích con gặp phòng tư vấn của trường.
Nguồn tham khảo
- Jet lag — NHS (Anh)
- Melatonin — NHS (Anh)
- Jet lag — Sleep Foundation
- DVT (deep vein thrombosis) — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Tiêm chủng trước khi du học
Trước khi đi du học, con nên rà sổ tiêm chủng và đọc kỹ yêu cầu của trường, của nước sẽ đến, rồi đi tư vấn tiêm chủng ít nhất 1–2 tháng trước ngày bay, vì một số vắc xin cần nhiều mũi cách nhau vài tuần đến vài tháng. Các mũi hay được yêu cầu hoặc khuyên tiêm là sởi-quai bị-rubella đủ 2 mũi, thủy đậu, viêm gan B, não mô cầu, uốn ván-bạch hầu, cúm và HPV; một số nước còn yêu cầu xét nghiệm lao hoặc giấy chứng nhận tiêm sốt vàng. Ở nước ngoài, khi cấp cứu hãy gọi số cấp cứu của nước đó; ở Việt Nam là 115 hoặc 113.
- Du học sinh sốc văn hóa, nhớ nhà
Sốc văn hóa và nhớ nhà rất thường gặp ở du học sinh, nhất là vài tháng đầu và sau kỳ nghỉ đầu tiên, và thường dịu dần khi con có nếp sinh hoạt, vài người bạn và quen với cách học mới. Đáng lo khi con thu mình, bỏ học, mất ngủ hoặc buồn bã gần như cả ngày từ 2 tuần trở lên. Trước khi con đi, gia đình nên cùng con tìm hiểu bảo hiểm y tế, cách đi khám, số cấp cứu và dịch vụ hỗ trợ sinh viên quốc tế của trường. Nếu con nói muốn chết hoặc gặp nguy hiểm, hãy nhờ người ở gần con và gọi số cấp cứu của nước con đang ở.
- Sinh viên mất ngủ
Người từ 18 tuổi cần ngủ ít nhất 7 giờ mỗi đêm. Sinh viên hay mất ngủ vì giờ giấc thất thường, thức khuya trước hạn nộp bài, dùng điện thoại trên giường, cà phê, trà sữa buổi tối và lo lắng chuyện học, tiền, các mối quan hệ. Phần lớn đỡ khi dậy cùng giờ mỗi ngày, cất điện thoại trước khi ngủ và bỏ caffeine buổi chiều tối; nếu mất ngủ đã nhiều tuần, ảnh hưởng việc học, hoặc đi kèm buồn bã, lo âu, hãy đi khám. Không tự mua thuốc ngủ. Nếu bạn hoặc con có ý nghĩ muốn chết, hãy gọi 115 hoặc 113 hoặc đến cấp cứu ngay.
- Melatonin cho trẻ
Không nên tự cho con uống melatonin. Melatonin là một hormone, không phải thuốc ngủ; ở Việt Nam nó thường được bán như thực phẩm bổ sung, kẹo dẻo, nên hàm lượng thật có thể khác xa nhãn và chưa rõ ảnh hưởng lâu dài lên tuổi dậy thì. Phần lớn trẻ khó ngủ đỡ khi sửa giờ giấc và thói quen; nếu vẫn chưa đỡ, bác sĩ sẽ quyết định con có cần melatonin không, liều và trong bao lâu. Gọi 115 hoặc 113 nếu con nuốt phải nhiều viên rồi li bì khó đánh thức, khó thở hoặc co giật.
- Ngủ bù cuối tuần
Ngủ bù cuối tuần giúp con đỡ mệt phần nào nhưng không trả hết được giấc ngủ thiếu trong tuần. Ngủ đến trưa còn làm đồng hồ sinh học lùi lại, nên tối Chủ nhật con khó ngủ và sáng thứ Hai mệt hơn. Cách tốt hơn là giữ giờ dậy cuối tuần gần với ngày đi học, chỉ ngủ thêm khoảng 1 giờ, cộng một giấc trưa ngắn nếu cần, và sửa giờ ngủ trong tuần để con ngủ đủ 8–10 giờ mỗi đêm (từ 18 tuổi ít nhất 7 giờ). Nếu con ngủ rất nhiều mà vẫn mệt, ngủ gục ban ngày, hãy cho con đi khám.
- Tuổi teen khó ngủ, ngủ muộn
Khi dậy thì, đồng hồ sinh học của con lùi muộn đi đến khoảng 2 giờ, nên con tự nhiên buồn ngủ muộn hơn và khó dậy sớm; cộng với bài vở, học thêm và điện thoại, nhiều học sinh chỉ ngủ 6–7 giờ trong khi tuổi 13–18 cần 8–10 giờ mỗi đêm. Giữ giờ dậy đều cả tuần, tắt màn hình khoảng 1 giờ trước khi ngủ, ra nắng buổi sáng và bỏ caffeine buổi chiều tối giúp phần lớn các bạn ngủ sớm dần. Đưa con đi khám nếu con mất ngủ kéo dài, ngủ gục trong lớp, ngáy to ngừng thở, hoặc buồn bã, lo âu. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại mình, hãy ở bên con và gọi 115 hoặc 113 ngay.
Chủ đề khác