Dinh dưỡng và chiều cao

Thực đơn cho trẻ 1–3 tuổi: ăn mấy bữa, uống bao nhiêu sữa, món gì

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổi

Trả lời nhanh

Trẻ 1–3 tuổi nên ăn 3 bữa chính và 1–2 bữa phụ mỗi ngày, ăn cùng món với cả nhà nhưng nấu mềm, cắt nhỏ, nêm nhạt. Mỗi bữa có tinh bột, đạm (thịt, cá, trứng, đậu phụ), rau hoặc quả và một ít dầu mỡ. Sữa bò hoặc sữa mẹ là đồ uống chính cùng nước lọc: khoảng 500 ml sữa mỗi ngày ở trẻ 1–2 tuổi, 500–700 ml ở trẻ 2–5 tuổi, không thay bữa cơm. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con hóc không thở được, hoặc sưng môi, khó thở sau khi ăn một món.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con đang ăn thì đột ngột không thở được, không ho ra tiếng, không khóc được, môi tím: gọi 115 hoặc 113 và sơ cứu hóc dị vật ngay.
  • Sau khi ăn một món, con sưng môi, lưỡi, mặt, thở rít, khò khè hoặc khó thở.
  • Con nôn nhiều lần liên tục sau ăn rồi tái nhợt, lả đi, mềm nhũn.
  • Con nôn hết mọi thứ, không uống được, hơn 6 giờ không đi tiểu.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con đứng cân 2–3 tháng liền, sụt cân, hoặc tụt dần xuống các đường thấp hơn trên biểu đồ tăng trưởng.
  • Gần 18 tháng mà con vẫn chỉ chịu ăn đồ xay nhuyễn hoặc chỉ uống sữa, nôn ọe mỗi khi gặp miếng thức ăn lợn cợn.
  • Con hay sặc, ho, chảy nước mắt trong bữa ăn, hoặc thở khò khè sau khi ăn.
  • Con xanh xao, mệt, uống rất nhiều sữa mà ăn rất ít thịt cá.
  • Lần đầu con nổi mẩn, mày đay hay sưng nhẹ quanh miệng sau khi ăn một món: ngừng món đó và đưa con đi khám.
  • Con chỉ ăn được dưới 5–10 món, mỗi bữa là một cuộc chiến, cả nhà căng thẳng.

Trẻ 1–3 tuổi ăn ít hơn bố mẹ nghĩ

Sau sinh nhật đầu tiên, con lớn chậm lại so với năm đầu nên ăn ít hơn và thất thường hơn. Có hôm con ăn rất nhiều bữa sáng rồi gần như bỏ cả ngày, có tuần chỉ thích một món. Nhìn cả tuần, bữa ăn của con thường tự cân bằng nếu nhà có đủ món lành mạnh.

Trẻ 1 tuổi cần khoảng 1.000 kcal mỗi ngày, trẻ 2 tuổi khoảng 1.000–1.400 kcal tùy mức vận động, chia cho 3 bữa chính và 1–2 bữa phụ. Bát của con nhỏ hơn bát người lớn nhiều; để con tự quyết định ăn bao nhiêu trong phần bố mẹ đưa ra.

Nếu con vẫn bú mẹ, cứ tiếp tục bú đến 2 tuổi hoặc lâu hơn nếu mẹ và con muốn, song song với các bữa ăn.

Mỗi bữa có những gì

  • Tinh bột: cơm nát, cháo đặc, bún, phở, mì, bánh mì, khoai lang, khoai tây, ngô. Dưới 2 tuổi chưa cần cho ăn toàn gạo lứt, ngũ cốc nguyên hạt vì nhiều chất xơ dễ làm con no trước khi đủ năng lượng.
  • Đạm: thịt lợn, gà, bò băm hoặc thái nhỏ, cá bỏ xương, tôm, trứng nấu chín kỹ, đậu phụ. Mỗi ngày ít nhất một bữa có đạm động vật; nên cho con ăn cá vài lần mỗi tuần.
  • Rau và quả: rau xanh nấu mềm, bí đỏ, cà rốt, su su; chuối, đu đủ, xoài, thanh long, cam. Có trong hầu hết các bữa.
  • Dầu mỡ: thêm một thìa nhỏ dầu ăn hoặc mỡ vào bát của con. Trẻ dưới 2 tuổi cần chất béo để lớn và phát triển não.
  • Sữa và chế phẩm: sữa mẹ, sữa bò tươi nguyên kem không đường, sữa chua, phô mai.

Một ngày ăn mẫu

  • Sáng: nửa bát cháo đặc hoặc bún nấu với thịt băm, rau cải thái nhỏ; vài miếng chuối.
  • Phụ sáng: một hộp sữa chua không đường, hoặc một cốc sữa.
  • Trưa: cơm nát, cá kho nhạt bỏ hết xương, canh bí đỏ, vài miếng đu đủ.
  • Phụ chiều: khoai lang luộc hoặc bánh mì, một cốc sữa.
  • Tối: cơm nát với trứng hấp, đậu phụ sốt cà chua, rau luộc thái nhỏ.
  • Trước khi ngủ: sữa mẹ hoặc một cốc sữa nếu con quen, rồi đánh răng. Không cho con ngậm bình sữa khi ngủ.
  • Uống nước lọc giữa các bữa, nhất là khi trời nóng hoặc con chạy chơi nhiều.

Sữa: bao nhiêu là đủ

Từ 1 tuổi, con có thể uống sữa bò tươi tiệt trùng hoặc thanh trùng làm đồ uống chính. Theo Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ, trẻ 1–2 tuổi uống khoảng 2 cốc (khoảng 500 ml) sữa nguyên kem mỗi ngày, trẻ 2–5 tuổi khoảng 2–3 cốc (500–700 ml) và có thể chuyển sang sữa ít béo. Sau 1 tuổi không nên quá khoảng 700 ml mỗi ngày. Khuyến nghị của Viện Dinh dưỡng có thể tính theo cách khác; nếu được tư vấn khác, hãy hỏi bác sĩ của con.

Uống quá nhiều sữa làm con no, ăn ít thịt cá, dễ thiếu sắt và táo bón. Sau 1 tuổi con không cần sữa công thức nữa, kể cả loại dành cho trẻ lớn, nếu con ăn uống đa dạng và uống được sữa tươi. Tránh sữa có đường, sữa có hương vị, sữa đặc. Nên bỏ bình bú và cho con uống bằng cốc từ khoảng 1 tuổi.

An toàn trong bữa ăn

  • Trẻ dưới 4 tuổi chưa nhai nghiền giỏi, nên dằm hoặc cắt thức ăn thành miếng nhỏ, mềm.
  • Không cho trẻ dưới 5 tuổi ăn hạt lạc, hạt điều nguyên hạt; nếu cho ăn thì giã nhỏ hoặc phết mỏng bơ lạc.
  • Nho, cà chua bi cắt làm tư; nhãn, vải, chôm chôm bỏ hạt và cắt nhỏ; xúc xích cắt dọc rồi thái nhỏ. Không cho con ăn kẹo cứng, kẹo dẻo, thạch viên nhỏ.
  • Con phải ngồi khi ăn, có người lớn ở bên. Không cho con vừa chạy vừa ăn, không đút khi con đang khóc, đang cười to hay nằm.
  • Không thêm muối, nước mắm, hạt nêm vào phần ăn của con; nêm nhạt cho cả nhà rồi lấy phần cho con trước.
  • Trẻ dưới 2 tuổi không nên ăn đồ thêm đường. Trẻ 2–3 tuổi nếu uống nước ép trái cây thì không quá khoảng 120 ml mỗi ngày, uống trong bữa ăn; ăn quả nguyên miếng tốt hơn. Không cho con uống nước ngọt, trà, cà phê, trà sữa.

Chăm sóc con tại nhà

  • Cho con ăn cùng giờ với cả nhà, ngồi cùng bàn, tắt ti vi và cất điện thoại trong bữa ăn.
  • Mỗi bữa đưa một món con đã thích cạnh một món mới; món mới có thể phải thử 10 lần trở lên con mới chịu.
  • Cho con tự cầm thìa, bốc miếng nhỏ, kể cả khi con làm rơi vãi.
  • Không ép, không dọa, không thưởng bằng bánh kẹo. Con không ăn thì cất đi, đến bữa sau mới cho ăn tiếp.
  • Giữ bữa phụ nhỏ, cách bữa chính khoảng 2 giờ, để con đói khi đến giờ cơm.
  • Cân đo con định kỳ và chấm lên biểu đồ tăng trưởng trong sổ theo dõi sức khỏe.

Hiểu lầm thường gặp

Con phải ăn hết bát mới đủ chất.
Trẻ biết khi nào mình no. Ép ăn hết bát làm con sợ bữa ăn và dễ ăn kém hơn. Điều cần xem là con có lớn đều trên biểu đồ không.
Chan nước canh, nước hầm xương là đủ chất cho con.
Phần lớn chất đạm và sắt nằm trong cái, tức thịt, cá, trứng, rau, chứ không ở nước. Hãy cho con ăn cả cái.
Trẻ trên 1 tuổi vẫn cần sữa công thức cho trẻ lớn để đủ chất.
Nếu con ăn đa dạng và uống được sữa tươi hay sữa mẹ, sữa công thức cho trẻ lớn không cần thiết, lại thường có thêm đường và đắt.
Nêm đậm cho con dễ ăn.
Đồ ăn của trẻ không cần thêm muối hay hạt nêm. Quen ăn mặn từ nhỏ khiến con thích đồ mặn về sau.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ 1 tuổi ăn mấy bữa một ngày?

Thường là 3 bữa chính và 1–2 bữa phụ, cộng sữa mẹ hoặc khoảng 500 ml sữa bò mỗi ngày.

+Trẻ 2 tuổi uống bao nhiêu sữa là đủ?

Khoảng 2–3 cốc, tức 500–700 ml mỗi ngày, và không nên quá khoảng 700 ml. Từ 2 tuổi có thể chuyển sang sữa ít béo không đường.

+Trẻ 1 tuổi ăn cơm được chưa?

Được, nếu cơm nấu nát, chan canh có cái và thức ăn cắt nhỏ. Nhiều trẻ chuyển dần từ cháo đặc sang cơm nát trong khoảng 1–2 tuổi.

+Trẻ 1–3 tuổi có nên ăn mặn như người lớn?

Không. Không cần thêm muối, nước mắm hay hạt nêm vào phần của con; lấy phần cho con trước khi nêm cho người lớn.

+Con không chịu ăn rau thì làm sao?

Cứ tiếp tục cho rau vào bữa với lượng nhỏ, thái nhỏ trộn vào cơm, cháo, trứng, và để con thấy cả nhà cùng ăn. Có thể cần nhiều lần thử con mới quen.

Nguồn tham khảo

  1. What to feed young children — NHS (Anh)
  2. Recommended Drinks for Children Age 5 & Younger — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Feeding & Nutrition Tips: Your 1-Year-Old — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  4. Foods to avoid giving babies and young children — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Ăn dặm cho bé

    Tổ chức Y tế Thế giới và Viện Dinh dưỡng khuyên bắt đầu ăn dặm khi bé tròn khoảng 6 tháng, lúc bé ngồi vững có đỡ, giữ được đầu và chịu nuốt thức ăn, đồng thời vẫn cho bú mẹ đến 2 tuổi hoặc lâu hơn. Bắt đầu bằng cháo, bột nghiền mịn, sớm có thịt, cá, trứng; tăng dần độ thô để khoảng 1 tuổi bé ăn được đồ ăn của gia đình đã cắt nhỏ. Trẻ dưới 1 tuổi không ăn mật ong, không nêm muối, nước mắm, hạt nêm hay đường. Nếu bé bị hóc không ho, không khóc được, hoặc sưng môi, khó thở sau khi ăn, hãy sơ cứu và gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Trẻ biếng ăn

    Phần lớn trẻ bố mẹ thấy biếng ăn vẫn lớn bình thường: sau 1 tuổi, tốc độ lớn chậm lại nên con tự nhiên ăn ít hơn và kén món hơn. Cách biết con có thật sự thiếu ăn là xem cân nặng và chiều cao trên biểu đồ tăng trưởng qua nhiều tháng, chứ không phải đếm từng thìa cơm. Con cần đi khám khi đứng cân hoặc sụt cân, chậm cao, hoặc biếng ăn kèm nôn, tiêu chảy kéo dài, sốt, mệt lả. Nếu con không uống được, nôn liên tục hay li bì, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Trẻ ngậm cơm, lười nhai

    Trẻ ngậm cơm, lười nhai thường vì chưa đói (uống nhiều sữa, ăn vặt sát bữa), thức ăn quá cứng hoặc con quen ăn đồ xay nhuyễn quá lâu, bữa ăn kéo dài và bị ép, hoặc vừa ăn vừa xem màn hình. Phần lớn cải thiện khi bố mẹ bớt sữa và quà vặt trước bữa, cho con ăn thô dần theo tuổi, ngồi ăn cùng cả nhà trong khoảng 20–30 phút và không ép. Không bao giờ đút thêm khi con đang ngậm đầy miệng, đang khóc hay đang nằm. Đi khám nếu con chậm tăng cân, hay sặc, nôn ọe mỗi bữa hoặc chậm nói, chậm phát triển.

  • Uống sữa có giúp con cao lên không

    Sữa cung cấp đạm, canxi và một số vitamin con cần để lớn, nên uống đủ sữa là một phần của chế độ ăn giúp con đạt chiều cao theo gen. Nhưng khi đã đủ, uống thêm không làm con cao vượt lên, và không loại sữa nào có thể hứa làm con cao hơn. Lượng hợp lý là khoảng 500 ml mỗi ngày với trẻ 1–2 tuổi, 500–700 ml với trẻ 2–5 tuổi; trẻ lớn hơn có thể uống 2–3 cốc sữa hoặc sữa chua mỗi ngày cùng bữa ăn đa dạng. Uống quá nhiều làm con no, ăn kém, dễ thiếu sắt và táo bón.

  • Trẻ thiếu máu thiếu sắt

    Thiếu máu thiếu sắt hay gặp nhất ở trẻ 6–24 tháng tuổi và ở con gái tuổi dậy thì có kinh nguyệt. Con thường xanh xao, mệt, kém tập trung, biếng ăn, nhưng chỉ xét nghiệm máu mới biết chắc, vì ở Việt Nam nhiều trẻ thiếu máu do bệnh tan máu bẩm sinh (thalassemia) và không được tự uống sắt. Thịt đỏ, gan, cá, trứng ăn kèm rau quả giàu vitamin C là nguồn sắt tốt nhất; thuốc sắt chỉ dùng khi bác sĩ chỉ định. Nếu con khó thở, ngất, tim đập rất nhanh, nôn ra máu hoặc lỡ nuốt nhiều viên sắt, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Hóc dị vật

    Nếu con còn ho được, khóc được, nói được, hãy để con tự ho và ở sát bên con; không vỗ, không móc họng. Nếu con không ho ra tiếng, không khóc, không thở được: trẻ dưới 1 tuổi thì vỗ lưng 5 lần rồi ấn ngực 5 lần; trẻ từ 1 tuổi thì vỗ lưng 5 lần rồi ấn bụng (thủ thuật Heimlich) 5 lần, lặp lại đến khi dị vật ra. Gọi 115 hoặc 113 ngay, và nếu con lả đi, bất tỉnh thì bắt đầu ép tim thổi ngạt.

Chủ đề khác