Trẻ sơ sinh

Trẻ 18 tháng tuổi biết làm gì: các mốc phát triển và khi nào đi khám

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổi

Trả lời nhanh

Phần lớn trẻ 18 tháng tuổi tự đi không cần vịn, trèo lên xuống ghế, vẽ nguệch ngoạc, tự bốc ăn và tập dùng thìa, cố nói ít nhất 3 từ ngoài 'bố', 'mẹ', làm theo lời dặn đơn giản không cần cử chỉ, chỉ tay cho bố mẹ xem thứ con thấy hay, bắt chước việc nhà như quét nhà. Nên đưa con đi khám nếu đến 18 tháng con chưa tự đi, chưa nói được từ đơn nào có nghĩa, không chỉ tay khoe đồ, không hiểu lời dặn đơn giản, ít nhìn mắt, không quay lại khi gọi tên, hoặc con mất kỹ năng đã có ở bất kỳ tuổi nào. 18 tháng cũng là lúc bác sĩ sàng lọc phát triển và tự kỷ.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con uống hoặc nghi uống phải thuốc, hóa chất tẩy rửa, dầu hỏa, xăng: gọi 115 hoặc 113, mang theo vỏ chai, không tự gây nôn.
  • Con nuốt hoặc nghi nuốt pin cúc áo hay nam châm, kể cả khi con vẫn bình thường: đến cấp cứu ngay.
  • Con hóc, không ho, không khóc, không thở được, môi tím: sơ cứu ngay và gọi 115 hoặc 113.
  • Con đột nhiên không nói được, không đi được như trước, méo miệng, yếu một bên tay chân, co giật hoặc li bì: gọi 115 hoặc 113.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Đến 18 tháng (tuổi hiệu chỉnh với trẻ sinh non) con chưa tự đi được.
  • 16–18 tháng con chưa nói được từ đơn nào có nghĩa, hoặc không hiểu những lời đơn giản như 'đưa mẹ cái cốc'.
  • Con không chỉ tay để xin đồ hay khoe đồ, không nhìn theo khi bố mẹ chỉ, không mang đồ đến cho bố mẹ xem.
  • Con ít nhìn mắt, không quay lại khi được gọi tên, không bắt chước người lớn, hay lặp đi lặp lại một động tác.
  • Con chỉ đi kiễng gót, đi khập khiễng, hay ngã hơn hẳn trẻ cùng tuổi, hoặc một bên người cử động kém hơn bên kia.
  • Con mất đi những từ hoặc kỹ năng đã có, ở bất kỳ tuổi nào.

Phần lớn trẻ 18 tháng làm được gì

  • Giao tiếp và cảm xúc: rời bố mẹ đi chơi nhưng ngoái lại xem bố mẹ còn ở gần không; chỉ tay cho bố mẹ xem thứ con thấy hay; chìa tay ra để được rửa; cùng bố mẹ xem vài trang sách; giúp mặc đồ bằng cách xỏ tay vào ống áo, nhấc chân lên.
  • Ngôn ngữ: cố nói 3 từ trở lên ngoài 'bố', 'mẹ'; làm theo lời dặn một bước mà không cần cử chỉ, như đưa đồ chơi khi bố mẹ nói 'đưa mẹ nào'.
  • Nhận thức: bắt chước việc nhà như quét nhà; chơi đồ chơi theo cách đơn giản, như đẩy ô tô đồ chơi.
  • Vận động: tự đi không cần vịn ai hay vật gì; vẽ nguệch ngoạc; uống bằng cốc không nắp, có lúc còn đổ; tự bốc ăn; tập dùng thìa; tự trèo lên, xuống ghế, sofa.

Hiểu các mốc cho đúng

Các mốc trên là những việc phần lớn trẻ (khoảng 3 trong 4 trẻ) làm được lúc 18 tháng. Vốn từ mỗi bé một khác: có bé nói vài từ, có bé nói vài chục từ. Điều quan trọng hơn số từ là con có muốn giao tiếp không: chỉ tay, nhìn mắt, mang đồ đến khoe, đáp lại khi được gọi.

Con hay nói 'không', đòi tự làm, lúc thì chạy đi khám phá, lúc lại bám chặt bố mẹ: đó là cách con tập tự lập khi vẫn cần chỗ dựa an toàn. Lo âu khi xa bố mẹ thường rõ nhất trong khoảng 10–18 tháng rồi giảm dần. Với trẻ sinh non, so mốc theo tuổi hiệu chỉnh đến khoảng 2 tuổi.

Sàng lọc phát triển và tự kỷ lúc 18 tháng

Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên sàng lọc phát triển lúc 9, 18 và 30 tháng, và sàng lọc rối loạn phổ tự kỷ lúc 18 và 24 tháng, bằng bộ câu hỏi chuẩn cho bố mẹ. Bác sĩ cũng sẽ hỏi con có chơi cùng người khác không, có chỉ vào tranh trong sách không, có dùng lời để nhờ giúp không, rồi khám và cân đo.

Bộ câu hỏi chỉ giúp sàng lọc, không phải chẩn đoán. Nếu kết quả cho thấy cần đánh giá thêm, con sẽ được đo thính lực và giới thiệu đến bác sĩ phát triển, ngôn ngữ trị liệu hoặc vật lý trị liệu. Bắt đầu hỗ trợ sớm, trước 3 tuổi càng tốt, giúp con tiến bộ nhiều hơn so với chờ đợi.

Giúp con phát triển mỗi ngày

  • Trò chuyện với con bằng câu ngắn, từ rõ ràng, gọi đúng tên đồ vật; khi con nói một từ, nói lại thành câu ngắn: 'Bóng. Con muốn quả bóng đỏ'.
  • Đọc sách tranh mỗi ngày, hỏi 'con mèo đâu' để con chỉ.
  • Cho con giúp việc nhỏ: cất đồ chơi vào hộp, mang dép cho bố, lau bàn.
  • Cho con chạy, leo, chơi ngoài trời mỗi ngày ở chỗ an toàn.
  • Không cho con xem màn hình, trừ gọi video với người thân; không cho con xem điện thoại khi ăn.
  • Khen cụ thể khi con làm được việc mới; khi con ăn vạ, giữ bình tĩnh, nói ngắn và nhất quán.

Giữ an toàn khi con leo trèo khắp nơi

  • Cất thuốc, hóa chất tẩy rửa, dầu hỏa, dầu gió vào tủ có khóa; không đựng hóa chất trong chai nước uống.
  • Lắp chắn cửa sổ, ban công; không kê ghế, giường, bàn cạnh cửa sổ; bắt vít tủ, tivi vào tường.
  • Luôn có người lớn ở cạnh khi con ở gần nước; đổ nước trong xô, chậu sau khi dùng.
  • Để đồ uống nóng, nồi, phích nước xa tầm với và xa mép bàn.
  • Trẻ dưới 5 tuổi không ăn hạt nguyên, bỏng ngô, kẹo cứng, thạch viên nhỏ; nho, cà chua bi cắt dọc làm bốn.
  • Đi ô tô thì con ngồi ghế an toàn ở hàng ghế sau; đi xe máy thì con đội mũ bảo hiểm vừa cỡ.

Chăm sóc con tại nhà

  • Ghi các từ con nói được và các mốc con đạt vào sổ hoặc điện thoại, kèm ngày tháng.
  • Quay video ngắn khi thấy điều gì khiến bố mẹ lo, để bác sĩ xem.
  • Hỏi bác sĩ về sàng lọc phát triển và tự kỷ khi con khám lúc 18 tháng.
  • Nếu lo, đưa con đi khám sớm; không chờ vì nghe nói 'con trai chậm nói' hay 'để 3 tuổi xem sao'.
  • Nếu con sinh non, ghi cả tuổi thật và tuổi hiệu chỉnh để so mốc cho đúng.

Hiểu lầm thường gặp

Con trai chậm nói là bình thường, cứ chờ đến 3 tuổi.
Bé trai có thể nói muộn hơn bé gái một chút, nhưng vẫn phải đạt các mốc. 16–18 tháng chưa nói được từ đơn nào có nghĩa thì nên đi khám, không chờ đến 3 tuổi.
Cho con xem video dạy nói, dạy tiếng Anh thì con sẽ nói sớm.
Trẻ nhỏ học nói qua trò chuyện qua lại với người thật. Trẻ dưới 2 tuổi xem màn hình nhiều thường nói muộn hơn.
Con hay nói 'không', ăn vạ là hư, phải đánh cho sợ.
Nói 'không', đòi tự làm là cách trẻ 18 tháng tập tự lập. Đánh, quát làm con sợ và căng thẳng mà không dạy được con. Giữ bình tĩnh, đặt giới hạn rõ ràng và nhất quán.
Con 18 tháng đi kiễng gót là đang tập, sẽ tự hết.
Lúc mới tập đi, thỉnh thoảng kiễng chân có thể gặp. Nhưng nếu con hầu như chỉ đi kiễng gót, không đặt được cả bàn chân xuống, hoặc kèm chậm nói, nên đưa con đi khám.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ 18 tháng biết nói bao nhiêu từ?

Phần lớn trẻ 18 tháng cố nói được ít nhất 3 từ ngoài 'bố', 'mẹ', nhiều bé nói nhiều hơn. Nếu 16–18 tháng con chưa nói được từ đơn nào có nghĩa, nên đi khám.

+Trẻ 18 tháng chưa biết đi có sao không?

Đa số trẻ tự đi được trong khoảng 12–15 tháng. Nếu đến 18 tháng (tuổi hiệu chỉnh với bé sinh non) con vẫn chưa tự đi, nên đưa con đi khám.

+Trẻ 18 tháng chưa biết nói nhưng hiểu hết thì có cần đi khám không?

Có. Hiểu tốt là dấu hiệu đáng mừng, nhưng 16–18 tháng chưa nói từ nào vẫn nên được kiểm tra thính lực và đánh giá ngôn ngữ để được hỗ trợ sớm.

+Làm sao biết con 18 tháng có dấu hiệu tự kỷ?

Hãy để ý con có chỉ tay khoe đồ, nhìn theo khi bố mẹ chỉ, quay lại khi gọi tên, nhìn mắt và bắt chước người lớn không. Nếu con ít làm những việc này hoặc mất kỹ năng đã có, hãy nhờ bác sĩ sàng lọc; chỉ bác sĩ mới chẩn đoán được.

+Trẻ 18 tháng hay nói 'không', đòi tự làm có bình thường không?

Bình thường. Đó là cách con thể hiện mình đã biết lựa chọn và muốn tự lập. Bố mẹ cho con chọn giữa hai thứ đều được, đặt ít giới hạn nhưng rõ ràng và nhất quán.

Nguồn tham khảo

  1. Important Milestones: Your Child By Eighteen Months — Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC)
  2. Your Checkup Checklist: 18 Months Old — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Language Delays in Toddlers: Information for Parents — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  4. Milestones Matter: Your Child's Growth & Development By Age 5 — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Các mốc phát triển của trẻ

    Mỗi trẻ phát triển theo nhịp riêng, nhưng phần lớn trẻ biết cười đáp lại lúc khoảng 2 tháng, giữ đầu vững lúc 4 tháng, ngồi không cần đỡ lúc 9 tháng, đứng vịn và vẫy tay lúc 12 tháng, tự đi lúc 18 tháng, nói cụm 2 từ lúc 2 tuổi. Nên đưa con đi khám sớm nếu con mất một kỹ năng đã từng làm được, ở bất kỳ tuổi nào, hoặc 12 tháng chưa bập bẹ, chưa chỉ tay, 16 tháng chưa nói được từ nào, 18 tháng chưa tự đi, 2 tuổi chưa nói cụm 2 từ. Phát hiện và can thiệp sớm giúp con tiến bộ tốt hơn nhiều so với chờ đợi.

  • Trẻ chậm nói

    Mỗi trẻ biết nói sớm muộn khác nhau, nhưng có những mốc không nên chờ: 12 tháng chưa bập bẹ, chưa chỉ tay hay vẫy tay; 16–18 tháng chưa nói được từ đơn nào có nghĩa; 2 tuổi chưa tự nói được câu hai từ hoặc biết ít hơn khoảng 50 từ; 3 tuổi người trong nhà vẫn khó hiểu con nói gì. Gặp một trong các mốc này, hoặc con mất đi những từ đã biết, hãy đưa con đi khám để kiểm tra thính lực và phát triển. Phần lớn trẻ chậm nói tiến bộ tốt khi được phát hiện và hỗ trợ sớm.

  • Trẻ chậm biết đi

    Nhiều bé chập chững những bước đầu tiên quanh sinh nhật 1 tuổi, và đa số trẻ tự đi được trong khoảng 12–15 tháng; có bé đi sớm hơn hoặc muộn hơn vài tháng mà vẫn bình thường. Nên đưa con đi khám nếu đến 18 tháng con chưa tự đi, nếu con mất kỹ năng đã có, đi khập khiễng, chỉ đi kiễng gót, hay một bên chân cử động kém. Xe tập đi không giúp con biết đi sớm hơn.

  • Chậm nói hay tự kỷ

    Trẻ chậm nói đơn thuần thường vẫn nhìn mắt, quay lại khi được gọi tên, chỉ tay khoe đồ, muốn chơi với người khác và dùng cử chỉ để bù cho lời nói. Trẻ tự kỷ khó khăn ở chính sự kết nối đó: ít nhìn mắt, ít đáp khi gọi, không chỉ tay để chia sẻ, thích chơi một mình, có hành vi lặp lại. Hai tình trạng có thể đi cùng nhau, và chỉ bác sĩ mới phân biệt được sau khi đo thính lực và đánh giá phát triển. Con 12 tháng chưa bập bẹ, chưa chỉ tay, 16 tháng chưa nói từ nào, 2 tuổi chưa nói câu hai từ, hoặc mất kỹ năng đã có là lúc nên đi khám.

  • Thời gian màn hình

    Tổ chức Y tế Thế giới khuyên trẻ dưới 2 tuổi không xem màn hình, trẻ 2–4 tuổi không quá 1 giờ mỗi ngày và càng ít càng tốt. Với trẻ lớn hơn, Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên không chỉ đếm số giờ mà chú ý con xem gì, dùng thế nào, và giữ thời gian không màn hình cho giấc ngủ, vận động, bữa ăn và việc học. Cách làm hiệu quả là cả nhà cùng thống nhất một kế hoạch dùng màn hình: giờ nào được dùng, chỗ nào không dùng, và tắt màn hình ít nhất 1 giờ trước khi ngủ.

  • Trẻ 1 tuổi biết làm gì

    Phần lớn trẻ 12 tháng tuổi vịn đứng lên được và đi men theo đồ đạc, nhặt đồ nhỏ bằng ngón cái và ngón trỏ, vẫy tay chào, gọi 'bố', 'mẹ' đúng người, hiểu tiếng 'không', chơi vỗ tay, tìm món đồ vừa thấy bố mẹ giấu, bỏ đồ vào hộp. Nhiều bé chập chững những bước đầu quanh sinh nhật, nhưng đa số tự đi được trong khoảng 12–15 tháng. Nên đưa con đi khám nếu 12 tháng con chưa bập bẹ, chưa chỉ tay hay vẫy tay chào, không quay lại khi gọi tên, chưa tự vịn đứng hay chưa di chuyển được bằng cách nào, hoặc con mất kỹ năng đã có ở bất kỳ tuổi nào.

Chủ đề khác