Thần kinh, xương khớp

Trẻ hay bị ngã, đi không vững: khi nào là bình thường, khi nào cần khám

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổi

Trả lời nhanh

Trẻ mới biết đi ngã nhiều là chuyện thường: dáng đi chưa vững, chân hay dang rộng, và thăng bằng tốt dần trong vài năm đầu. Điều đáng lo là con ngã nhiều hơn hẳn trẻ cùng tuổi, ngã ngày càng nhiều, mất kỹ năng đã có, hay một bên người yếu hơn. Nếu con đột ngột đi loạng choạng, không đứng vững trong vài giờ đến vài ngày, nhất là sau ốm, sau va đầu hoặc có thể đã uống phải thuốc, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con đang đi bình thường bỗng đi loạng choạng, lảo đảo, không đứng vững trong vài giờ hoặc vài ngày.
  • Đi không vững kèm li bì, khó đánh thức, nôn nhiều lần, đau đầu dữ dội, nói khó hoặc nhìn đôi.
  • Con yếu hoặc không dùng được một bên tay chân, méo miệng, đột ngột không đứng hay không đi được.
  • Con loạng choạng sau khi ngã đập đầu, hoặc sau khi có thể đã uống phải thuốc, rượu, hóa chất trong nhà.
  • Con ngất hoặc co giật rồi mới ngã.
  • Con sốt và không chịu đứng, không chịu đi, kêu đau ở háng, gối hoặc cổ chân.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con ngã nhiều hơn hẳn trẻ cùng tuổi, hoặc ngã ngày một nhiều hơn qua vài tuần, vài tháng.
  • Con mất kỹ năng vận động đã có, như trước chạy được nay chỉ đi, trước lên cầu thang được nay không lên được.
  • Con khó đứng dậy từ sàn, phải chống tay lên đùi để đẩy người đứng lên, hay mỏi chân, bắp chân to và chắc bất thường.
  • Đến 18 tháng con vẫn chưa tự đi, hoặc con luôn đi kiễng gót, đi khập khiễng, một bên chân cử động kém hơn.
  • Con hay va vào đồ vật, nheo mắt, nghiêng đầu khi nhìn, hoặc không giật mình khi có tiếng động lớn.
  • Con hay đứng hình vài giây, gọi không biết, hoặc có những lần người mềm oặt đổ gục xuống rồi tỉnh lại ngay.

Ngã thế nào là bình thường

Phần lớn trẻ tự đi được trong khoảng 12–15 tháng, có bé sớm hơn hoặc muộn hơn vài tháng. Lúc đầu con đi chân dang rộng, tay giơ lên giữ thăng bằng, bước ngắn và hay ngã. Đến khoảng 2 tuổi con chạy được, đến 3–4 tuổi con leo cầu thang, đá bóng, nhảy tại chỗ khéo hơn.

Trẻ mẫu giáo vẫn hay vấp ngã vì mải chơi, chạy nhanh hơn khả năng dừng lại, hoặc đi dép rộng. Nếu con vẫn đạt các mốc vận động, ngã xong đứng dậy chơi tiếp, không đau kéo dài, thì thường không đáng lo. Nhiều trẻ trông vụng về nhưng vẫn có đủ kỹ năng vận động so với tuổi.

Những nguyên nhân bác sĩ sẽ nghĩ đến

  • Nhìn kém: tật khúc xạ, lác mắt làm con khó ước lượng khoảng cách.
  • Vấn đề ở chân: bàn chân bẹt có đau, chân vòng kiềng hay chữ X rõ, đi chân chụm vào trong, đi kiễng gót, khớp háng bất thường, hoặc chân dài ngắn khác nhau.
  • Rối loạn phối hợp vận động: con vụng về trong nhiều việc như chạy, bắt bóng, cầm bút, cài khuy, chậm hơn hẳn các bạn dù trí tuệ bình thường.
  • Bệnh thần kinh hoặc cơ: bại não thể nhẹ, bệnh loạn dưỡng cơ (hay gặp ở bé trai, con khó đứng dậy từ sàn, bắp chân to), bệnh tiểu não. Những bệnh này thường làm con ngã ngày càng nhiều hoặc mất kỹ năng dần.
  • Cơn động kinh ngắn: cơn vắng ý thức làm con đứng hình, hoặc cơn mất trương lực làm con đổ gục xuống rồi tỉnh ngay.
  • Nguyên nhân cấp tính: loạng choạng đột ngột sau một đợt ốm do virus, sau va đầu, do uống phải thuốc hay rượu, hoặc hiếm hơn là bệnh trong não. Đây là lý do đi cấp cứu.

Khi đưa con đi khám, bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ hỏi con biết đi lúc mấy tháng, ngã từ khi nào, ngã nhiều lên hay không, có mất kỹ năng nào không, và tiền sử gia đình. Một đoạn video quay con đi, chạy, đứng dậy từ sàn, lên cầu thang sẽ giúp bác sĩ rất nhiều.

Bác sĩ khám dáng đi, sức cơ, phản xạ, thăng bằng, khớp háng, bàn chân, mắt và tai. Tùy kết quả, con có thể được xét nghiệm máu, đo thị lực, chụp phim, hoặc được giới thiệu đến bác sĩ thần kinh nhi, bác sĩ phục hồi chức năng, chuyên viên vật lý trị liệu.

Phòng ngã và chấn thương cho trẻ nhỏ

  • Lắp chắn cầu thang, chắn cửa sổ, lan can ban công; không kê ghế, bàn gần cửa sổ.
  • Không dùng xe tập đi có bánh xe: xe không giúp con đi sớm hơn và làm trẻ dễ lao xuống cầu thang.
  • Cho con đi giày, dép vừa chân, đế mềm có rãnh chống trơn; trong nhà có thể cho con đi chân đất trên sàn khô.
  • Lau khô sàn nhà tắm, dán miếng chống trơn, dọn đồ chơi trên lối đi.
  • Cho con chạy nhảy, leo trèo ở chỗ an toàn mỗi ngày; vận động nhiều giúp thăng bằng tốt lên.
  • Đội mũ bảo hiểm vừa đầu cho con khi ngồi xe máy, đi xe đạp, xe trượt.

Chăm sóc con tại nhà

  • Ghi lại trong vài tuần: con ngã lúc nào, đang làm gì, có vấp vào đâu không, ngã xong thế nào. Quay video con đi, chạy, đứng dậy từ sàn.
  • So sánh nhẹ nhàng với các mốc vận động của tuổi con, không so với một bạn cụ thể nào.
  • Sau mỗi lần ngã, xem con có đứng dậy chơi tiếp, cử động tay chân bình thường không. Nếu con đập đầu, theo dõi sát trong 24–48 giờ.
  • Cho con chơi các trò rèn thăng bằng: đi trên vạch kẻ, đứng một chân, đá bóng, leo cầu trượt thấp có người lớn trông.
  • Giữ nhà an toàn: chắn cầu thang, cửa sổ, sàn khô, đồ đạc nhọn được bọc góc.
  • Đưa con đi khám nếu bố mẹ thấy lo, dù không chắc vì sao; bố mẹ là người hiểu con nhất.

Hiểu lầm thường gặp

Trẻ hay ngã là do thiếu canxi, cứ cho uống canxi là hết.
Ngã nhiều có nhiều nguyên nhân, phần lớn không liên quan đến canxi. Tự cho uống canxi có thể làm chậm việc tìm ra nguyên nhân thật.
Cho con dùng xe tập đi sẽ giúp con đi vững sớm.
Xe tập đi không giúp trẻ biết đi sớm hơn và gây nhiều tai nạn ngã cầu thang. Để con tập trên sàn an toàn là tốt nhất.
Con trai thì vụng, lớn lên tự khắc khéo.
Nhiều trẻ khéo dần theo tuổi, nhưng nếu con vụng hơn hẳn bạn bè hoặc ngã ngày càng nhiều thì nên cho con đi khám. Phát hiện sớm giúp con được hỗ trợ sớm.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ 2 tuổi hay ngã có sao không?

Trẻ 2 tuổi ngã vài lần mỗi ngày khi chạy chơi vẫn có thể bình thường. Nên đi khám nếu con ngã nhiều hơn hẳn trẻ cùng tuổi, ngã ngày càng nhiều, hoặc mất kỹ năng đã có.

+Con đột nhiên đi loạng choạng sau khi khỏi ốm thì làm sao?

Loạng choạng xuất hiện đột ngột cần được khám ngay trong ngày, đi cấp cứu nếu kèm li bì, nôn, đau đầu hay nói khó. Bác sĩ cần loại trừ các nguyên nhân nặng trước khi nghĩ đến biến chứng nhẹ sau virus.

+Trẻ hay ngã có phải do mắt kém không?

Có thể. Trẻ nhìn kém hay va vào đồ vật, nheo mắt hoặc nghiêng đầu khi nhìn. Nên cho con khám mắt nếu thấy những dấu hiệu này.

+Con đi kiễng gót có đáng lo không?

Trẻ mới biết đi đôi khi đi kiễng gót. Nếu sau 2 tuổi con vẫn luôn đi kiễng gót, không đặt được gót chạm đất, hoặc kèm ngã nhiều, hãy cho con đi khám.

Nguồn tham khảo

  1. Is Your Baby's Physical Development on Track? — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  2. Developmental co-ordination disorder (dyspraxia) in children: symptoms — NHS (Anh)
  3. Muscular dystrophy — NHS (Anh)
  4. Baby Walkers: A Dangerous Choice — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ chậm biết đi

    Nhiều bé chập chững những bước đầu tiên quanh sinh nhật 1 tuổi, và đa số trẻ tự đi được trong khoảng 12–15 tháng; có bé đi sớm hơn hoặc muộn hơn vài tháng mà vẫn bình thường. Nên đưa con đi khám nếu đến 18 tháng con chưa tự đi, nếu con mất kỹ năng đã có, đi khập khiễng, chỉ đi kiễng gót, hay một bên chân cử động kém. Xe tập đi không giúp con biết đi sớm hơn.

  • Rối loạn phối hợp vận động

    Rối loạn phối hợp vận động (còn gọi là chứng khó thực hiện động tác) làm trẻ vụng về hơn hẳn các bạn cùng tuổi trong những việc hằng ngày như chạy, bắt bóng, cầm bút, cài khuy, dù trí tuệ bình thường. Bác sĩ thường chỉ chẩn đoán chắc chắn từ khoảng 5 tuổi. Không có thuốc chữa, nhưng tập luyện có hướng dẫn của chuyên viên hoạt động trị liệu và vật lý trị liệu, cùng sự hỗ trợ ở trường, giúp con làm được nhiều việc hơn và tự tin hơn. Nếu con đột ngột vụng về, đi loạng choạng hay yếu một bên người, cần đi cấp cứu ngay.

  • Trẻ chậm phát triển vận động

    Phần lớn trẻ giữ đầu vững lúc khoảng 4 tháng, lẫy lúc 6 tháng, ngồi không cần đỡ lúc 9 tháng, đứng vịn lúc 12 tháng và tự đi trước 18 tháng; có trẻ sớm hơn hoặc muộn hơn vài tuần mà vẫn bình thường. Nên đưa con đi khám sớm nếu con chậm rõ so với các mốc này, người mềm oặt hoặc cứng đờ, một bên người cử động kém hơn, hoặc mất kỹ năng đã có. Phát hiện sớm và tập vật lý trị liệu sớm giúp con tiến bộ tốt hơn nhiều so với chờ đợi.

  • Trẻ ngã đập đầu

    Phần lớn trẻ ngã đập đầu chỉ bị u, bầm ngoài da và khóc ngay sau ngã, rồi chơi lại bình thường. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con ngất dù chỉ vài giây, co giật, nôn nhiều lần, li bì khó đánh thức, lẫn lộn, đi lại loạng choạng, chảy máu hoặc dịch trong từ tai, mũi, hoặc ngã từ trên cao. Nếu con vẫn bình thường, chườm lạnh chỗ u và theo dõi sát con trong 24–48 giờ đầu.

  • Trẻ đột ngột đi khập khiễng

    Trẻ đi khập khiễng thường do một chấn thương nhỏ như bong gân, vết xước, gai đâm, hoặc viêm khớp háng thoáng qua sau cảm cúm, tự hết trong 1–2 tuần. Nhưng khập khiễng không rõ lý do luôn cần được bác sĩ khám. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con sốt hoặc mệt kèm khập khiễng, không chịu dồn sức nặng lên chân, đột ngột đau háng, đùi hay gối, chân biến dạng, hoặc đau bụng dưới dữ dội; đau gối ở trẻ có thể đến từ khớp háng.

  • Chân vòng kiềng, chân chữ X

    Phần lớn trẻ dưới 2 tuổi có chân hơi vòng kiềng (chữ O), rồi chuyển sang chân chữ X từ khoảng 2 đến 6 tuổi, và chân thẳng dần, có khi đến 9–10 tuổi; đây là quá trình lớn bình thường và không cần nẹp, giày chỉnh hình hay bài tập. Nên đưa con đi khám khi chân cong rất nhiều, chỉ cong một bên, chân vòng kiềng nặng lên sau 2 tuổi hoặc còn rõ sau 3 tuổi, chân chữ X còn rõ sau 7 tuổi, hoặc con thấp hơn hẳn các bạn. Bác sĩ sẽ xem có còi xương hay bệnh ở sụn tăng trưởng không.

Chủ đề khác