Lần đầu tự đi khám bệnh khi xa nhà: chuẩn bị gì, khám ở đâu
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Trả lời nhanh
Khi ốm nhẹ, sinh viên nên đến y tế của trường, trạm y tế hoặc cơ sở khám ban đầu ghi trên thẻ bảo hiểm y tế; khám ở cấp ban đầu được bảo hiểm chi trả đủ mức. Mang theo căn cước, thông tin thẻ bảo hiểm y tế (thẻ giấy hoặc thẻ điện tử), danh sách thuốc đang dùng và các thuốc từng bị dị ứng, kể rõ triệu chứng và hỏi lại khi chưa hiểu. Sinh viên chưa đủ 18 tuổi thì việc khám chữa bệnh do bố mẹ hoặc người giám hộ quyết định, nên hãy báo bố mẹ trước. Khi khó thở, đau ngực, ngất, co giật hay đau đầu dữ dội đột ngột, gọi 115 hoặc 113 hoặc đến nơi cấp cứu gần nhất ngay; cấp cứu ở bất kỳ đâu vẫn được bảo hiểm chi trả.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Khó thở, môi tím, đau ngực, tim đập rất nhanh, hoặc ngất.
- Co giật, lơ mơ, khó đánh thức, nói khó, méo miệng, yếu hoặc tê một bên người.
- Đau đầu dữ dội đột ngột, hoặc sốt kèm cổ cứng, sợ ánh sáng, nổi chấm đỏ tím không mất khi ấn cốc thủy tinh lên.
- Đau bụng dữ dội, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc có máu, nôn liên tục không uống được, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
- Tai nạn, chấn thương đầu, vết thương chảy máu nhiều ấn chặt không cầm, ngộ độc, bị động vật cắn sâu.
- Có ý nghĩ tự làm hại bản thân và thấy mình không an toàn: gọi 115 hoặc 113, hoặc nhờ một người ở bên và đưa đến nơi cấp cứu ngay.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Sốt cao từ 2 ngày trở lên, nhất là vào mùa sốt xuất huyết, hoặc sốt kèm đau bụng, chảy máu chân răng, nôn.
- Ho từ 2 tuần trở lên mà không đỡ dần, hoặc ho kèm sụt cân, sốt nhẹ về chiều, ra mồ hôi đêm.
- Đi tiểu buốt, đau lưng một bên, ra khí hư hoặc dịch bất thường ở vùng kín.
- Mệt, mất ngủ, buồn bã, lo âu kéo dài hơn 2 tuần, ảnh hưởng đến việc học.
- Đã khám, uống thuốc 2–3 ngày mà không đỡ, nặng hơn, hoặc xuất hiện triệu chứng mới như nổi mẩn sau khi uống thuốc.
- Có bệnh mạn tính như hen, động kinh, tiểu đường mà sắp hết thuốc hoặc bệnh không ổn định.
Ốm thì đi khám ở đâu
- Ốm nhẹ như cảm, sốt nhẹ, đau họng, tiêu chảy, trầy xước: y tế của trường hoặc ký túc xá, trạm y tế phường, xã, hoặc cơ sở khám ban đầu ghi trên thẻ bảo hiểm y tế. Khám ở cơ sở cấp ban đầu, sinh viên được bảo hiểm chi trả 100% chi phí trong phạm vi được hưởng.
- Khám đúng nơi đăng ký ban đầu, hoặc được chuyển lên tuyến trên có giấy chuyển, sinh viên được bảo hiểm chi trả 80%, tự trả 20%.
- Nếu nơi đăng ký ban đầu ở quê, hãy hỏi trường hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội về đổi nơi đăng ký gần trường. Luật cho phép người thay đổi nơi tạm trú được khám ở cơ sở cấp cơ bản phù hợp với nơi ở mới mà vẫn hưởng đủ mức, theo thủ tục của Bộ Y tế.
- Tự đi thẳng lên bệnh viện lớn khi không cấp cứu và không có giấy chuyển: bảo hiểm vẫn chi trả nhưng có thể thấp hơn nhiều, có khi chỉ một phần, nên hãy hỏi trước.
- Cấp cứu: đến cơ sở gần nhất ngay, ở đâu cũng được bảo hiểm chi trả như khám đúng nơi; thẻ và giấy tờ bổ sung trước khi ra viện.
Mang theo gì khi đi khám
- Căn cước hoặc giấy tờ tùy thân và thông tin thẻ bảo hiểm y tế; thẻ điện tử trên ứng dụng của Bảo hiểm xã hội Việt Nam hoặc tài khoản định danh điện tử có giá trị như thẻ giấy.
- Danh sách các thuốc đang dùng, kể cả thực phẩm chức năng, và các thuốc từng bị dị ứng; có thể chụp ảnh vỏ thuốc.
- Sổ khám, đơn thuốc, kết quả xét nghiệm cũ nếu có bệnh mạn tính.
- Một ghi chú ngắn: triệu chứng gì, bắt đầu từ bao giờ, đã uống thuốc gì, nhiệt độ đo được, và các câu muốn hỏi bác sĩ.
- Điện thoại đã sạc pin, một ít tiền mặt hoặc thẻ thanh toán, chai nước.
- Nếu có thể phải lấy máu, hỏi trước có cần nhịn ăn không.
Nói chuyện với bác sĩ thế nào
Kể ngắn gọn và trung thực: triệu chứng chính, từ bao giờ, nặng lên hay đỡ đi, đã dùng thuốc gì, có dị ứng gì, có bệnh gì từ trước. Đừng ngại nói những chuyện nhạy cảm như chuyện tình dục, chất kích thích, chuyện buồn, mất ngủ; bác sĩ cần biết để khám đúng, và thông tin trong hồ sơ bệnh án của bạn được giữ bí mật theo luật, trừ những trường hợp luật quy định.
Bạn có quyền được giải thích về tình trạng bệnh, cách điều trị và giá dịch vụ, được xem hồ sơ bệnh án của mình, được hỏi chi tiết từng khoản tiền phải trả. Trước khi ra về, hãy chắc là bạn biết mình bị gì, uống thuốc thế nào, bao lâu, và khi nào phải quay lại. Nếu chưa hiểu, cứ hỏi lại hoặc nhờ ghi ra giấy.
Sinh viên chưa đủ 18 tuổi
Một số bạn vào đại học khi chưa đủ 18 tuổi. Theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh, với người bệnh chưa thành niên, việc khám chữa bệnh thực hiện theo quyết định của người đại diện, thường là bố mẹ hoặc người giám hộ. Vì vậy bạn nên gọi cho bố mẹ trước khi đi khám, nhất là khi có thể phải làm thủ thuật, tiêm truyền hay nằm viện; khi cấp cứu thì cứ đi ngay rồi báo bố mẹ sau.
Bố mẹ có con chưa đủ 18 tuổi học xa nhà nên trao đổi trước với con về những lúc cần gọi về, để sẵn số điện thoại người thân gần trường, và hỏi trường cách liên lạc khi con ốm.
Thuốc sau khi khám
- Mua và dùng đúng thuốc trong đơn; hỏi dược sĩ cách uống trước hay sau ăn, cách bảo quản.
- Kháng sinh phải dùng đủ ngày theo đơn, không tự ngừng khi thấy đỡ, không để dành cho lần sau, không đưa cho bạn cùng phòng.
- Không tự mua kháng sinh, thuốc có corticoid hay thuốc an thần theo lời mách của người khác.
- Paracetamol dùng đúng liều trên hộp, không dùng cùng lúc hai thuốc cảm cúm vì nhiều loại đã chứa sẵn paracetamol.
- Giữ đơn thuốc, hóa đơn, giấy ra viện để khi tái khám hoặc khi cần hỏi về chi trả bảo hiểm.
Nếu bạn là sinh viên
Lần đầu tự đi khám thường bỡ ngỡ: không biết lấy số ở đâu, ngại hỏi, sợ tốn tiền. Hãy hỏi luôn quầy đón tiếp hoặc nhân viên y tế; họ gặp câu hỏi này mỗi ngày. Ngay từ tuần đầu nhập học, nên tìm hiểu trước y tế của trường ở đâu, trạm y tế gần nhất ở đâu, và lưu số 115 hoặc 113 trong máy.
Trường có trách nhiệm tư vấn, hỗ trợ sinh viên khi gặp vấn đề sức khỏe thể chất và tinh thần. Nếu bạn buồn, lo âu, mất ngủ kéo dài, hãy gặp bác sĩ, chuyên gia tâm lý hoặc phòng tư vấn của trường. Tổng đài 111 là đường dây bảo vệ trẻ em dưới 16 tuổi; khi có nguy hiểm ngay, gọi 115 hoặc 113.
Chăm sóc con tại nhà
- Ngay khi nhập học, kiểm tra hạn thẻ bảo hiểm y tế và nơi đăng ký khám ban đầu; lưu ảnh căn cước, thẻ bảo hiểm trong điện thoại.
- Chuẩn bị một túi thuốc nhỏ: nhiệt kế điện tử, paracetamol, oresol, nước muối sinh lý, băng dán vết thương; không cần trữ kháng sinh.
- Lưu số điện thoại y tế trường, bạn cùng phòng, người thân ở gần, và số 115 hoặc 113.
- Khi ốm ở phòng trọ, báo cho bạn cùng phòng hoặc người thân biết, để có người hỏi han và đưa đi khám nếu nặng lên.
- Uống đủ nước, ăn nhẹ, nghỉ ngơi; ghi lại nhiệt độ và giờ uống thuốc để kể khi đi khám.
- Bệnh mạn tính: mua thuốc trước khi hết ít nhất một tuần, mang theo sổ khám mỗi lần đi khám.
Hiểu lầm thường gặp
- Ốm nhẹ thì cứ ra hiệu thuốc mua kháng sinh uống cho nhanh khỏi.
- Phần lớn cảm cúm, đau họng do virus, kháng sinh không có tác dụng mà còn gây tác dụng phụ và kháng thuốc. Đi khám ở y tế trường hay trạm y tế để được kê đúng thuốc.
- Khám bảo hiểm phải về đúng nơi ở quê mới được chi trả.
- Khám ở cơ sở cấp ban đầu được chi trả đủ mức, và người đổi nơi tạm trú có thể khám ở cơ sở phù hợp nơi ở mới. Cấp cứu ở bất kỳ đâu cũng được chi trả.
- Lên thẳng bệnh viện lớn thì khám tốt hơn, bảo hiểm vẫn trả như cũ.
- Tự đi khám ở bệnh viện tuyến cao khi không cấp cứu và không có giấy chuyển thường được chi trả thấp hơn. Bệnh nhẹ khám ở cấp ban đầu là đủ và đỡ tốn kém.
- Kể chuyện riêng với bác sĩ thì trường, gia đình sẽ biết.
- Thông tin trong hồ sơ bệnh án được giữ bí mật theo luật, trừ một số trường hợp luật quy định. Với người chưa đủ 18 tuổi, bố mẹ là người quyết định việc khám chữa bệnh.
Bố mẹ hay hỏi
+Sinh viên đi khám bảo hiểm y tế cần mang gì?
Mang giấy tờ tùy thân và thông tin thẻ bảo hiểm y tế, thẻ giấy hoặc thẻ điện tử đều được. Mang thêm danh sách thuốc đang dùng và sổ khám cũ nếu có.
+Sinh viên ốm có được khám ở trạm y tế gần trường không?
Được. Khám ở cơ sở cấp ban đầu như trạm y tế được bảo hiểm chi trả đủ mức; hãy hỏi trường về đổi nơi đăng ký ban đầu cho tiện.
+Chưa đủ 18 tuổi có tự đi khám được không?
Bạn vẫn có thể đến cơ sở y tế, nhưng việc khám chữa bệnh của người chưa thành niên do bố mẹ hoặc người giám hộ quyết định, nên hãy báo bố mẹ trước. Khi cấp cứu, cứ đi ngay.
+Quên thẻ bảo hiểm khi cấp cứu thì sao?
Cứ cấp cứu trước. Bạn hoặc gia đình bổ sung thông tin thẻ và giấy tờ trước khi ra viện để được chi trả.
+Đi khám xong không hiểu bác sĩ nói gì thì làm sao?
Hỏi lại ngay, nhờ ghi ra giấy tên bệnh, cách uống thuốc và lúc cần tái khám. Bạn có quyền được giải thích rõ về bệnh và chi phí.
Nguồn tham khảo
- Luật Khám bệnh, chữa bệnh (Văn bản hợp nhất 26/VBHN-VPQH) — Văn phòng Quốc hội (Cổng TTĐT Chính phủ)
- Thông tư 40/2026/TT-BGDĐT quy định về công tác sinh viên — Bộ Giáo dục và Đào tạo (Cổng TTĐT Chính phủ)
- Nâng mức hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế với học sinh, sinh viên — Cổng TTĐT Chính phủ
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Bảo hiểm y tế học sinh
Bảo hiểm y tế là bắt buộc. Trẻ dưới 6 tuổi được Nhà nước đóng và khám chữa bệnh đúng quy định được chi trả 100%; học sinh, sinh viên đóng qua trường, mức đóng bằng 4,5% lương cơ sở và Nhà nước hỗ trợ ít nhất một nửa, khi khám đúng quy định được chi trả 80% chi phí trong phạm vi bảo hiểm (100% ở trạm y tế và các cơ sở cấp ban đầu). Khi đi khám, mang thẻ giấy hoặc thẻ điện tử kèm giấy tờ tùy thân. Khi con cấp cứu, hãy đưa con đến nơi gần nhất ngay; cấp cứu ở bất kỳ đâu vẫn được bảo hiểm chi trả.
- Sinh viên tự mua thuốc cảm cúm
Cảm lạnh, cúm thông thường do virus và thường tự đỡ sau 1–2 tuần; thuốc chỉ giúp dễ chịu hơn. Với người lớn, paracetamol mỗi lần 500 mg–1 g, cách ít nhất 4 giờ, không quá 4 g (8 viên 500 mg) trong 24 giờ, không uống cùng thuốc cảm có paracetamol, và không dùng quá 3 ngày khi chưa hỏi bác sĩ. Kháng sinh là thuốc kê đơn, không có tác dụng với cảm cúm, không tự mua uống. Tránh rượu bia khi đang ốm và đang dùng thuốc cảm. Khó thở, đau ngực, ho ra máu, ban đỏ tím không mất khi ấn, cổ cứng thì gọi 115 hoặc 113 hoặc đến cấp cứu ngay.
- Sinh viên năm nhất khó thích nghi
Năm nhất đại học dồn nhiều thay đổi cùng lúc: xa nhà, ở trọ hoặc ký túc xá với người lạ, tự lo tiền bạc, cách học tín chỉ khác hẳn phổ thông. Nhớ nhà, căng thẳng, lạc lõng trong vài tháng đầu rất thường gặp và thường dịu dần khi con có nếp sinh hoạt và vài người bạn. Nên tìm giúp đỡ khi con không xoay xở nổi, tự cố mà không đỡ, căng thẳng ảnh hưởng đến việc học, hoặc buồn bã, trống rỗng gần như cả ngày từ 2 tuần trở lên: bắt đầu từ phòng tư vấn tâm lý của trường, cố vấn học tập, hoặc bác sĩ. Nếu con nói muốn chết hay tự làm hại mình, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt.
- Sinh viên xa nhà cô đơn
Cô đơn và nhớ nhà rất thường gặp ở sinh viên năm nhất, nhất là trong vài tháng đầu ở thành phố mới, và thường dịu dần khi con có nếp sinh hoạt và vài người bạn. Đáng lo khi cô đơn kéo dài hàng tháng, con thu mình, bỏ học, ngủ li bì hoặc mất ngủ, buồn bã gần như cả ngày từ 2 tuần trở lên, vì đó có thể là trầm cảm. Bố mẹ giúp được nhiều bằng những cuộc gọi đều đặn mà không tra hỏi, và khuyến khích con tìm đến bạn bè, câu lạc bộ, phòng tư vấn của trường. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại mình, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, và đưa con đi khám bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý ngay trong ngày. Tổng đài 111 dành cho trẻ dưới 16 tuổi, nên với sinh viên, bác sĩ và phòng tư vấn của trường là nơi phù hợp hơn.
- Khám sức khỏe nhập học
Khi nhập học, các trường đại học, cao đẳng ở Việt Nam thường yêu cầu tân sinh viên nộp giấy khám sức khỏe theo mẫu của Bộ Y tế, do cơ sở khám chữa bệnh đủ điều kiện cấp, hoặc tự tổ chức khám sức khỏe đầu khóa tại trường trong vài tuần đầu. Buổi khám thường gồm đo chiều cao, cân nặng, huyết áp, thị lực, khám nội, ngoại, tai mũi họng, răng hàm mặt, da liễu, có thể kèm chụp X-quang phổi và xét nghiệm máu, nước tiểu. Mỗi trường quy định khác nhau, nên hãy đọc kỹ thông báo nhập học của trường con để biết cần giấy gì, khám ở đâu và hạn nộp.
- Vắc xin cho sinh viên
Trước khi con vào đại học, bố mẹ và con nên rà lại sổ tiêm chủng rồi tiêm bù những mũi còn thiếu. Các vắc xin thường được tư vấn cho tuổi 18–24 là: viêm gan B (nếu xét nghiệm chưa có miễn dịch), sởi-quai bị-rubella đủ 2 mũi, thủy đậu nếu chưa mắc và chưa tiêm, HPV cho cả nam và nữ, cúm mỗi năm, não mô cầu khi ở ký túc xá, và mũi nhắc uốn ván-bạch hầu. Hầu hết là vắc xin dịch vụ, tiêm theo tư vấn của bác sĩ ở cơ sở tiêm chủng. Bị chó mèo cắn, cào thì rửa vết thương và đi tiêm phòng dại ngay trong ngày.
Chủ đề khác