Tâm lý và cảm xúc

Trẻ 6 tuổi phát triển thế nào: con làm được gì và khi nào đi khám

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi

Trả lời nhanh

Phần lớn trẻ 6 tuổi đứng một chân, nhảy lò cò và nhảy chân sáo được, kể chuyện bằng câu đầy đủ, dùng đúng từ chỉ thời gian và ngôi, đếm, nhận chữ và bắt đầu tập đọc, tập viết ở lớp 1, chơi theo luật với bạn, tự mặc quần áo, tự ăn, tự đi vệ sinh. Con bắt đầu có những suy nghĩ, cảm xúc sâu hơn và hay hỏi về tương lai; nhiều bé bắt đầu thay răng sữa. Nên đưa con đi khám nếu con mất kỹ năng đã có, người lạ vẫn khó hiểu con nói, con không chơi được với bạn, không làm theo lời cô, theo không kịp các bạn trong lớp, hoặc con sợ đi học, hay đau bụng mỗi sáng kéo dài nhiều tuần.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con đột nhiên mất kỹ năng đã có kèm co giật, li bì, yếu hoặc liệt một bên người, méo miệng, nói ngọng hẳn đi: gọi 115 hoặc 113.
  • Con ngã, va đập đầu rồi li bì, khó đánh thức, nôn nhiều lần, co giật hoặc nói lẫn lộn; hoặc con bị va đập đầu trong tai nạn giao thông, kể cả khi trông vẫn bình thường.
  • Con nói muốn chết, muốn biến mất, hoặc tự làm đau mình: ở bên con, cất vật nguy hiểm, gọi 115 hoặc 113 nếu con đang gặp nguy hiểm.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con mất đi kỹ năng đã từng có: không còn nói những câu đã biết, không còn chơi, không còn tự đi vệ sinh như trước.
  • Người ngoài gia đình vẫn khó hiểu phần lớn lời con nói, con không kể lại được việc trong ngày, hay không hiểu lời dặn có hai bước.
  • Con ít quan tâm chơi với bạn, ít nhìn mắt, không đáp khi được gọi tên, hoặc hay lặp lại một động tác, một câu nói.
  • Cô giáo báo con không ngồi yên, không tập trung được, hay đánh bạn, hoặc con theo không kịp các bạn trong việc học chữ, học số.
  • Con nheo mắt khi nhìn bảng, nghiêng đầu khi nghe, hay nói 'hả' hoặc vặn tivi rất to.
  • Sau 3–4 tuần đầu năm học con vẫn sợ đi học, đau bụng, đau đầu mỗi sáng, khó ngủ, hoặc con kể bị đánh, bị đe dọa ở trường.

Phần lớn trẻ 6 tuổi làm được gì

  • Vận động: đứng một chân giữ thăng bằng, nhảy lò cò, nhảy chân sáo, chạy, leo trèo tự tin hơn; cầm bút đúng cách, vẽ người có đủ đầu, mình, tay chân, chép được hình tam giác.
  • Ngôn ngữ: kể chuyện bằng câu đầy đủ, dùng đúng từ chỉ thời gian như 'hôm qua', 'ngày mai' và đúng ngôi 'con', 'bạn ấy'; người lạ hiểu được gần hết lời con nói.
  • Nhận thức và học tập: đếm đồ vật, nhận chữ cái và số, bắt đầu ghép vần, tập đọc, tập viết khi vào lớp 1; hiểu và làm theo lời dặn của cô.
  • Cảm xúc và giao tiếp: chơi theo luật, biết chờ đến lượt, có bạn thân; bắt đầu có những suy nghĩ, cảm xúc sâu hơn, hay hỏi về tương lai; muốn làm đúng, buồn khi thua hoặc bị chê.
  • Tự lập: tự mặc quần áo, tự ăn, tự đi vệ sinh, tự đánh răng khi có người lớn kiểm tra lại.

Hiểu đúng về sự phát triển ở tuổi lên 6

Sau 5 tuổi không còn bảng mốc chi tiết theo từng tháng như ở trẻ nhỏ. Bác sĩ chủ yếu hỏi con học ở lớp thế nào, có làm theo lời cô không, chơi với bạn có tôn trọng và tử tế không, có bạn bè ngoài giờ học không. Mỗi trẻ có nhịp riêng; điều cần để ý là con chậm rõ so với các bạn ở nhiều mặt cùng lúc, hoặc con mất kỹ năng đã có.

Ở Việt Nam trẻ vào lớp 1 năm tròn 6 tuổi, nên trong một lớp có bé sinh đầu năm và bé sinh cuối năm cách nhau gần một tuổi. So con với chính con của vài tháng trước, không so với bạn lớn tháng hơn. Ở tuổi này, con vẫn học cách nhận biết và xử lý cảm xúc chủ yếu từ bố mẹ: cách bố mẹ nói chuyện, cãi nhau, làm lành là bài học con nhìn thấy mỗi ngày.

Răng, giấc ngủ và cơ thể

Trẻ thường bắt đầu thay răng sữa khoảng 6 tuổi, hay gặp nhất là hai răng cửa hàm dưới; cùng lúc đó răng hàm lớn vĩnh viễn đầu tiên mọc ở cuối hàm và không thay nữa. Để răng lung lay tự rụng, nhắc con đánh răng hai lần mỗi ngày và cho con khám nha sĩ định kỳ.

Trẻ 6–12 tuổi cần khoảng 9–12 giờ ngủ mỗi ngày. Vào lớp 1, con dậy sớm và học cả ngày nên dễ mệt; giữ giờ đi ngủ đều, tắt màn hình trước giờ ngủ. Cho con vận động, chạy nhảy ngoài trời mỗi ngày, uống đủ nước, ăn sáng trước khi đi học.

Khi đi khám, bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ khám toàn thân, đo chiều cao, cân nặng, kiểm tra thị lực, thính lực và răng miệng, hỏi về việc học, bạn bè, giấc ngủ, thời gian màn hình. Bác sĩ hoặc trạm y tế xem sổ tiêm chủng để tiêm bù mũi còn thiếu; ở khoảng 7 tuổi, chương trình tiêm chủng mở rộng có mũi nhắc uốn ván-bạch hầu giảm liều (Td), thường tổ chức ở trường.

Nếu con theo không kịp các bạn, khó tập trung, hay khó hòa đồng, bác sĩ có thể giới thiệu con đi đánh giá thêm, như sàng lọc tăng động giảm chú ý, rối loạn học tập, ngôn ngữ trị liệu. Bố mẹ mang theo nhận xét của cô giáo và vở viết của con để bác sĩ xem.

Giúp con 6 tuổi lớn lên mỗi ngày

  • Mỗi tối dành vài phút hỏi con chuyện ở lớp bằng câu hỏi cụ thể: 'Hôm nay con chơi với ai', 'Điều gì làm con vui nhất'.
  • Đọc sách cùng con mỗi ngày; để con đọc to cho bố mẹ nghe khi con đã ghép vần được, khen sự cố gắng hơn là điểm số.
  • Giao việc nhà nhỏ cố định: dọn cặp, xếp dép, tưới cây; việc nhà giúp con thấy mình làm được.
  • Đặt giới hạn màn hình rõ ràng, không dùng điện thoại, tivi trong bữa ăn để cả nhà trò chuyện.
  • Khi con buồn, tức giận, gọi tên cảm xúc giúp con ('con đang giận vì thua phải không'), rồi cùng con tìm cách bình tĩnh lại.
  • Dạy con an toàn: đi bộ trên vỉa hè, sang đường cùng người lớn, học bơi, nhớ tên bố mẹ và số điện thoại, biết vùng nào trên cơ thể không ai được chạm vào và phải kể ngay với bố mẹ.
  • Đi xe máy thì con đội mũ bảo hiểm vừa cỡ; đi ô tô thì con ngồi ghế sau, dùng ghế nâng hoặc ghế an toàn phù hợp chiều cao.

Chăm sóc con tại nhà

  • Ghi lại những điều khiến bố mẹ lo kèm ngày tháng, như cách con nói, chơi với bạn, ngủ, để kể với bác sĩ.
  • Hỏi cô giáo về việc con làm theo lời dặn, chơi với bạn và tập trung trong giờ học sau vài tuần đầu năm.
  • Giữ nếp sinh hoạt đều: giờ ngủ, giờ ăn, giờ học, giờ chơi ngoài trời.
  • Khi con kể chuyện bị bắt nạt hay chuyện làm con sợ, bình tĩnh nghe hết, cảm ơn con đã kể, rồi trao đổi với nhà trường.
  • Nếu lo, đưa con đi khám sớm; không chờ 'lên lớp 2 khắc biết'.
  • Khi bố mẹ căng thẳng vì chuyện học hay hành vi của con, hãy chia sẻ với người thân, bác sĩ nhi hoặc gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) để được tư vấn.

Hiểu lầm thường gặp

Vào lớp 1 mà chưa đọc thông viết thạo là con chậm.
Lớp 1 là lúc con bắt đầu học ghép vần, tập đọc, tập viết; mỗi bé tiến bộ một nhịp. Nên hỏi bác sĩ khi con theo không kịp rõ rệt sau một thời gian, hoặc khó khăn đi kèm chậm nói, khó tập trung.
Trẻ 6 tuổi hiếu động, không ngồi yên là do được chiều.
Trẻ tuổi này cần vận động nhiều và chỉ tập trung được một lúc. Nếu con khó tập trung, bốc đồng hơn hẳn các bạn ở cả nhà và trường, hãy hỏi bác sĩ thay vì chỉ trách con.
Đánh vài roi cho con nhớ bài, nhớ lời.
Đánh làm con sợ, căng thẳng và dễ hung hăng hơn, không giúp con học tốt hơn. Luật rõ ràng, khen cụ thể và hậu quả hợp lý có ích hơn.
Con kêu đau bụng mỗi sáng là vờ để không đi học.
Lo lắng có thể gây đau bụng, đau đầu thật. Đưa con đi khám để loại trừ bệnh, rồi cùng cô giáo tìm hiểu con đang lo điều gì ở trường.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ 6 tuổi cần ngủ bao nhiêu tiếng?

Khoảng 9–12 giờ mỗi ngày. Nếu con phải dậy lúc 6 giờ để đi học, nên cho con đi ngủ khoảng 20–21 giờ.

+Trẻ 6 tuổi nói ngọng có sao không?

Một vài âm khó có thể còn ngọng nhẹ, nhưng người lạ phải hiểu được gần hết lời con nói. Nếu người ngoài gia đình vẫn khó hiểu con, hãy cho con khám ngôn ngữ và kiểm tra thính lực.

+Trẻ 6 tuổi đã thay răng chưa?

Nhiều bé bắt đầu thay răng sữa khoảng 6 tuổi, có bé sớm hoặc muộn hơn một chút. Răng hàm lớn mọc ở cuối hàm lúc này là răng vĩnh viễn, cần đánh răng kỹ.

+Con 6 tuổi hay nói dối có đáng lo không?

Ở tuổi này con còn lẫn giữa tưởng tượng và thật, và có khi nói dối để tránh bị mắng. Bình tĩnh nói rõ điều đúng, khen khi con nói thật; nếu con nói dối nhiều kèm hành vi khác làm bố mẹ lo, hãy hỏi bác sĩ.

+Trẻ 6 tuổi cần tiêm gì?

Trước hết là bù các mũi tiêm chủng mở rộng còn thiếu; khoảng 7 tuổi có mũi nhắc Td. Tùy những gì con đã tiêm dịch vụ, bác sĩ có thể tư vấn thêm mũi nhắc khác.

Nguồn tham khảo

  1. Your Checkup Checklist: 6 Years Old — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  2. Developmental Milestones: 4 to 5 Year Olds — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ 5 tuổi biết làm gì

    Phần lớn trẻ 5 tuổi chơi theo luật và biết chờ đến lượt cùng các bạn, kể được một câu chuyện có ít nhất hai sự việc, trò chuyện qua lại hơn 3 lượt, đếm đến 10, nhận ra vài chữ cái và viết được vài chữ trong tên mình, tập trung 5–10 phút vào một việc, cài cúc áo và nhảy lò cò một chân. Nên đưa con đi khám nếu con mất kỹ năng đã từng có, người lạ khó hiểu con nói, chưa nói được họ tên mình, không kể được việc trong ngày, không chơi với trẻ khác, hoặc không tập trung được vào việc gì quá 5 phút.

  • Chuẩn bị cho con vào lớp 1

    Ở Việt Nam trẻ vào lớp 1 năm tròn 6 tuổi (tính theo năm sinh). Điều giúp con nhất khi bước vào lớp 1 thường là những kỹ năng tự lập và cảm xúc: tự đi vệ sinh, tự ăn, biết chờ đến lượt, làm theo lời cô, chịu xa bố mẹ cả buổi, cùng với giấc ngủ đủ và nếp sinh hoạt đều. Con khóc, níu bố mẹ trong vài tuần đầu là chuyện hay gặp và thường giảm dần. Nếu sau 3–4 tuần con vẫn sợ đi học, hay kêu đau bụng mỗi sáng, hoặc con kể bị đánh, bị đe dọa ở trường, hãy tìm hiểu ngay cùng nhà trường; Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) có thể tư vấn.

  • Trẻ thay răng sữa

    Trẻ thường bắt đầu thay răng sữa khoảng 6 tuổi, thường từ hai răng cửa hàm dưới, và thay gần hết vào khoảng 11–12 tuổi; mỗi trẻ có thể sớm hoặc muộn hơn một chút. Răng hàm lớn mọc sau cùng lúc khoảng 6 tuổi là răng vĩnh viễn, không thay nữa. Cứ để răng sữa lung lay tự rụng; nếu răng mới đã mọc mà răng sữa vẫn chắc, hoặc răng sữa rụng sớm vì sâu hay va đập, hãy đưa con khám nha sĩ. Răng vĩnh viễn bị bật ra do ngã hay va đập là cấp cứu nha khoa: cầm phần thân răng, cắm lại hoặc ngâm vào sữa và đến nha sĩ ngay.

  • Trẻ cần ngủ bao nhiêu tiếng

    Theo Viện Hàn lâm Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ, mỗi ngày (tính cả giấc trưa) trẻ 4–12 tháng cần 12–16 giờ, 1–2 tuổi 11–14 giờ, 3–5 tuổi 10–13 giờ, 6–12 tuổi 9–12 giờ, và tuổi 13–18 cần 8–10 giờ. Trẻ sơ sinh dưới 4 tháng ngủ rất khác nhau, thường khoảng 14–17 giờ chia nhiều giấc. Con ngủ đủ khi sáng dậy được, ban ngày tỉnh táo, ít cáu gắt. Trẻ nhỏ ngủ có lúc ngừng thở kèm tím tái, hoặc trẻ sơ sinh li bì khó đánh thức, bỏ bú, cần đi cấp cứu ngay.

  • Tiêm nhắc lại tuổi đi học

    Trước khi con vào lớp 1, bố mẹ nên rà sổ tiêm chủng xem con đã đủ các mũi của chương trình tiêm chủng mở rộng chưa: bạch hầu-ho gà-uốn ván, bại liệt, sởi và sởi-rubella, viêm não Nhật Bản đủ 3 mũi. Khi nhập học mầm non và tiểu học, nhà trường phối hợp với trạm y tế kiểm tra tiền sử tiêm chủng và hẹn tiêm bù mũi còn thiếu. Ở tuổi 4–6, nhiều vắc xin dịch vụ cần một mũi nhắc, như bạch hầu-ho gà-uốn ván-bại liệt, sởi-quai bị-rubella, thủy đậu; đến khoảng 7 tuổi, chương trình tiêm nhắc uốn ván-bạch hầu giảm liều (Td) cho trẻ, thường tổ chức ở trường. Lỡ mũi nào thì tiêm bù, không cần tiêm lại từ đầu.

  • Thời gian màn hình

    Tổ chức Y tế Thế giới khuyên trẻ dưới 2 tuổi không xem màn hình, trẻ 2–4 tuổi không quá 1 giờ mỗi ngày và càng ít càng tốt. Với trẻ lớn hơn, Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên không chỉ đếm số giờ mà chú ý con xem gì, dùng thế nào, và giữ thời gian không màn hình cho giấc ngủ, vận động, bữa ăn và việc học. Cách làm hiệu quả là cả nhà cùng thống nhất một kế hoạch dùng màn hình: giờ nào được dùng, chỗ nào không dùng, và tắt màn hình ít nhất 1 giờ trước khi ngủ.

Chủ đề khác