Anh chị em hay đánh nhau, tranh giành: bố mẹ nên làm gì
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi
Trả lời nhanh
Anh chị em cãi nhau, tranh đồ chơi, trêu chọc nhau là chuyện gần như nhà nào có hai con trở lên cũng gặp. Bố mẹ để các con tự giải quyết những va chạm nhỏ, nhưng can ngay, bình tĩnh khi có đánh, cắn, xô đẩy: tách các con ra, đợi bình tĩnh rồi giúp các con tìm cách khác. Tránh luôn bênh một đứa, so sánh các con, hay đánh con để dạy con không đánh em. Gọi 115 hoặc 113 khi một con bị đánh vào đầu rồi nôn, lơ mơ, hoặc bị bóp cổ, đè lên đến khó thở.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Một con bị đánh vào đầu, bị xô ngã đập đầu, rồi nôn, lơ mơ, khó đánh thức, co giật hoặc ngất dù chỉ vài giây: gọi 115 hoặc 113.
- Một con bị bóp cổ, bịt mũi miệng, bị đè lên hoặc bị nhét đồ vào miệng rồi khó thở, môi tím tái: gọi 115 hoặc 113 và sơ cứu hóc dị vật ngay nếu con không thở được.
- Con bị chảy máu nhiều không cầm được, tay chân sưng biến dạng, đau không cử động được (nghi gãy xương): đưa đi cấp cứu ngay.
- Một con dùng dao, kéo, gậy hay vật nguy hiểm để tấn công anh chị em: cất ngay vật đó, tách các con ra, gọi người lớn hỗ trợ, gọi 113 nếu không kiểm soát được.
- Con nói muốn chết hoặc tự làm đau mình sau khi bị mắng, bị so sánh: ở bên con, cất vật nguy hiểm, gọi 115 hoặc 113 nếu con đang gặp nguy hiểm, hoặc Tổng đài 111.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Luôn là một con bị đánh, bị dọa, bị bắt nạt; con đó sợ ở nhà một mình với anh chị hoặc em.
- Các con đánh nhau đến bầm tím, chảy máu nhiều lần, dù bố mẹ đã can và đặt luật.
- Một con hung hăng ở cả nhà lẫn trường: hay đánh bạn, phá đồ, cãi lại người lớn kéo dài nhiều tháng.
- Một con buồn bã, thu mình, nói "bố mẹ chỉ thương em", "con là đồ bỏ đi", mất ngủ hoặc bỏ ăn.
- Một con đụng chạm vùng kín của anh chị em, hoặc ép anh chị em làm hay xem những điều liên quan đến tình dục: bình tĩnh tách các con, gặp chuyên gia và gọi Tổng đài 111 để được tư vấn.
- Bố mẹ thấy mình hay quát mắng, đánh các con vì quá mệt, hoặc chuyện các con đánh nhau làm vợ chồng thường xuyên căng thẳng.
Vì sao anh chị em hay đánh nhau
Trẻ nhỏ chưa biết nhìn sự việc từ phía người khác, và gần như đứa trẻ nào cũng có lúc dùng tay chân khi tức giận. Khi các con lớn lên, nói được nhiều hơn và học được cách nhường lượt, chuyện đánh nhau thường bớt đi.
Lý do hay gặp nhất là tranh sự chú ý của bố mẹ. Khi có em mới, con lớn có thể thấy mình bị thay thế. Các con sát tuổi nhau có nhu cầu giống nhau cùng một lúc nên dễ ganh đua hơn. Đến tuổi đi học, con rất nhạy với chuyện công bằng: "sao em được mà con không được".
Trẻ còn bắt chước cách người lớn giải quyết bất đồng. Nhà hay quát tháo, đánh nhau, hoặc các con xem nhiều phim, video có cảnh đánh nhau thì các con cũng dễ dùng tay với nhau hơn. Mệt, đói, buồn ngủ, chán vì không có gì làm cũng làm các con dễ gây gổ.
Khi nào để các con tự giải quyết, khi nào can
- Các con chơi đùa xô đẩy vui vẻ là bình thường. Chỉ cần chỗ chơi an toàn, bố mẹ để ý từ xa.
- Cãi nhau nhỏ, tranh đồ chơi mà chưa ai làm đau ai: cho các con cơ hội tự giải quyết trước, có khi cần tách ra một lúc.
- Can ngay khi có đánh, cắn, đá, xô ngã, ném đồ, hoặc khi thấy sắp có người bị đau, đồ bị vỡ.
- Can bình tĩnh: gọi tên từng con, nói ngắn gọn điều cần làm ("An, buông em ra"), rồi tách các con ra, mỗi con ngồi một chỗ cho đến khi bình tĩnh.
- Chăm con bị đau trước. Ai "bắt đầu trước" không quan trọng lúc đó; làm đau nhau là không được, với cả hai con.
- Tránh lần nào cũng bênh một con. Con hay được bênh dễ lấn át anh chị em; con hay bị trách dễ ấm ức và trả đũa khi bố mẹ vắng nhà.
Sau khi các con đã bình tĩnh
Cho từng con kể chuyện, bố mẹ nghe hết mà chưa phán xét. Gọi tên cảm xúc của con: "Con giận vì em làm gãy bút màu của con." Rồi hỏi: "Lần sau con có thể làm gì thay vì đánh em?" Giúp các con tự nghĩ ra cách: thay phiên nhau, chia đôi, đổi đồ chơi khác, gọi bố mẹ khi cần.
Với đồ chơi hay tranh giành, có thể dùng đồng hồ hẹn giờ để thay lượt, để các con tự chọn mỗi lượt bao lâu và tự trao đồ cho nhau khi hết giờ. Khen ngay khi các con tự giải quyết được, nhường được, xin lỗi được.
Nếu có hậu quả, cho hậu quả ngắn và liên quan: món đồ đang tranh được cất đi một lúc, dừng trò chơi vài phút. Không đánh con, không bắt con lớn quỳ hay xin lỗi trước mặt mọi người cho nhục.
Phòng các trận đánh nhau
- Cùng các con đặt vài luật trong nhà, viết ra và dán ở chỗ ai cũng thấy: không đánh, không cắn, hỏi trước khi lấy đồ của người khác, nói lời tử tế. Nói rõ điều gì xảy ra khi vi phạm.
- Dành thời gian riêng cho từng con mỗi ngày, dù chỉ vài phút, để con không phải đánh nhau mới được chú ý.
- Không so sánh các con ("sao con không ngoan như em"). Công bằng là cho mỗi con thứ con cần, không nhất thiết là giống hệt nhau.
- Cho mỗi con vài món đồ riêng không bắt phải chia, và một góc riêng để nghỉ khi chán chơi chung.
- Chọn trò chơi cần hợp tác: xếp hình chung, trò chơi đồng đội, trẻ con đấu với bố mẹ. Ăn chung một bữa mỗi ngày, không tivi, điện thoại, để các con trò chuyện với nhau.
- Để ý những lúc dễ xảy ra chuyện như chiều tối khi các con mệt và đói, và tách các con hoặc cho ăn nhẹ trước.
Khi đánh nhau đã thành bắt nạt
Đánh nhau qua lại giữa hai đứa ngang sức khác với việc một con luôn lấn át, đánh, dọa, làm nhục anh chị em. Khi một con luôn là người chịu, sợ ở nhà với anh chị, hay buồn bã, con đó cần được bố mẹ bảo vệ, và con hay đánh cần được giúp tìm hiểu vì sao.
Nên nói chuyện với bác sĩ nhi, bác sĩ tâm thần nhi hoặc chuyên gia tâm lý khi tình trạng kéo dài, có thương tích, hoặc một con có vấn đề hành vi ở cả trường lẫn nhà. Bố mẹ có thể gọi Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7) để được tư vấn.
Chăm sóc con tại nhà
- Đặt luật "không đánh" rõ ràng, áp dụng cho cả nhà, kể cả người lớn với trẻ.
- Can ngay, bình tĩnh khi có đánh; tách các con ra; nói chuyện khi đã dịu.
- Khen cụ thể khi các con chơi đẹp, biết nhường, biết tự giải quyết.
- Dùng hẹn giờ thay lượt cho món đồ hay tranh giành.
- Dành thời gian riêng cho từng con mỗi ngày; không so sánh các con.
- Hạn chế phim, game, video có cảnh đánh nhau.
- Không để trẻ nhỏ ở một mình với em bé; người lớn luôn ở gần khi các con chơi đùa mạnh.
Hiểu lầm thường gặp
- Cứ để chúng đánh nhau, đau rồi tự khắc biết.
- Đánh nhau không có người lớn can có thể gây chấn thương thật, như gãy tay hay chấn thương đầu, và dạy các con rằng đứa khỏe hơn thì thắng. Va chạm nhỏ thì để các con tự giải quyết; có đánh thì can ngay.
- Làm anh làm chị thì phải nhường em.
- Bắt con lớn nhường mọi lúc làm con ấm ức, ghét em, và em học được rằng khóc là có. Hãy công bằng theo từng chuyện và dạy cả hai con cách thay phiên, chia sẻ.
- Đánh cả hai đứa cho công bằng, lần sau chúng sẽ sợ.
- Đánh con để dạy con không đánh nhau dạy điều ngược lại: người lớn cũng giải quyết bằng tay. Trẻ hay bị đánh thường hung hăng hơn với anh chị em.
- Phải tìm cho ra đứa nào sai để phạt.
- Lúc các con đang giận, truy ai sai thường làm cuộc cãi kéo dài. Tách các con, cho bình tĩnh, rồi tập trung vào việc lần sau làm gì khác đi.
Bố mẹ hay hỏi
+Anh chị em đánh nhau suốt ngày có bình thường không?
Cãi nhau, tranh giành thường xuyên là chuyện thường gặp, nhất là khi các con sát tuổi nhau. Đáng lo khi luôn một con bị đánh, có thương tích lặp lại, hoặc một con hung hăng ở cả nhà lẫn trường.
+Có nên phân xử ai đúng ai sai mỗi lần các con cãi nhau?
Với chuyện nhỏ, nên để các con tự tìm cách trước, bố mẹ chỉ gợi ý. Khi có đánh, bố mẹ can và tách các con, rồi giúp các con tìm cách giải quyết thay vì chỉ tìm người để phạt.
+Con lớn hay đánh em bé thì làm sao?
Không để con lớn ở một mình với em bé. Dành thời gian riêng cho con lớn mỗi ngày, cho con giúp chăm em, khen khi con nhẹ nhàng với em; khi con đánh em thì dừng ngay, nói rõ không được làm em đau.
+Có nên mua hai món đồ giống hệt nhau để các con khỏi tranh?
Đôi khi giúp được, nhưng các con vẫn cần học cách thay phiên và chia sẻ. Cho mỗi con vài món đồ riêng, và dùng hẹn giờ thay lượt cho đồ chơi chung.
+Khi nào cần đưa con đi gặp chuyên gia?
Khi một con luôn bị đánh, bị dọa, có thương tích lặp lại, một con hung hăng ở cả trường lẫn nhà, một con buồn bã, thu mình, hoặc có hành vi tình dục không hợp tuổi giữa các con.
Nguồn tham khảo
- Positive Parenting Manual 2: Fighting with Siblings — UNICEF
- Siblings as Playmates: 5 Ways to Help Prevent Squabbles — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- 10 Tips to Prevent Aggressive Behavior in Young Children — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Where We Stand: Spanking — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Trẻ ghen tị khi có em
Gần như đứa trẻ nào cũng ghen tị ít nhiều khi có em: con có thể đòi bế, đòi bú bình, đái dầm trở lại, ăn vạ, nói ghét em hay đánh em. Đó là cách con lo mình bị thay thế, không phải con hư. Bố mẹ giúp con nhiều nhất khi chuẩn bị cho con từ lúc mang thai, giữ nếp sinh hoạt của con, dành thời gian riêng cho con mỗi ngày, cho con giúp chăm em, và không phạt con vì những hành vi "trẻ lại". Không để trẻ nhỏ ở một mình với em bé, và gọi 115 hoặc 113 nếu em bé bị đánh, ngã hoặc bị đè rồi li bì, nôn, co giật hay khó thở.
- Trẻ hay đánh bạn
Trẻ 1–4 tuổi đánh, đẩy, cắn bạn khi tức giận là chuyện thường gặp, vì con chưa đủ lời và chưa biết kiềm chế. Bố mẹ cần dừng ngay hành vi đó, tách con ra cho đến khi con bình tĩnh, nói rõ không được làm đau bạn, rồi dạy con cách khác như nói ra, bỏ đi, nhờ cô. Không đánh lại con, vì đánh làm trẻ hung hăng hơn. Nên gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý khi con đánh nhiều và dữ dội kéo dài hơn vài tuần, làm bạn bị thương, đánh cả người lớn, hoặc bị trường cho về.
- Kỷ luật tích cực
Kỷ luật tích cực là dạy con biết cư xử đúng dựa trên một mối quan hệ gần gũi, quy tắc rõ ràng và hậu quả bình tĩnh, nhất quán, thay cho đánh, quát hay làm con xấu hổ. Cốt lõi gồm: nói cụ thể điều con cần làm, khen ngay khi con làm tốt, cho hậu quả hợp lý khi con vi phạm, và dành thời gian riêng cho con mỗi ngày. Tổ chức Y tế Thế giới và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ kết luận đánh, quát mắng không giúp trẻ ngoan hơn mà gây hại lâu dài; Luật Trẻ em 2016 nghiêm cấm bạo lực với trẻ. Khi bố mẹ thấy mình sắp mất kiểm soát, hãy dừng lại, ra khỏi phòng vài phút, hoặc gọi Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
- Có nên đánh con
Không nên. Tổ chức Y tế Thế giới và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ đều kết luận đánh con, kể cả đánh nhẹ, không giúp trẻ ngoan hơn mà làm tăng nguy cơ trẻ hung hăng, chống đối, lo âu và tổn thương; quát mắng, sỉ nhục cũng gây hại tương tự. Ở Việt Nam, Luật Trẻ em 2016 nghiêm cấm bạo lực với trẻ em, trong đó có đánh đập, lăng mạ, xúc phạm. Thay vào đó, bố mẹ dùng quy tắc rõ ràng, lời khen đúng lúc và hậu quả nhẹ, nhất quán. Khi con bị thương ở đầu, nôn, lơ mơ sau khi bị đánh hay bị lắc, gọi 115 hoặc 113 ngay; khi lo trẻ bị bạo lực, gọi Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
- So sánh con với con nhà người ta
Bố mẹ so sánh con với bạn học, anh chị em hay "con nhà người ta" thường vì mong con cố gắng hơn, nhưng so sánh thường xuyên dễ làm con thấy mình kém cỏi, lo âu, giấu điểm, ghen tị với anh chị em và ít muốn thử sức. Cách giúp con tiến bộ hơn là so con với chính con hôm qua, khen cụ thể sự cố gắng và cùng con đặt mục tiêu vừa sức. Nếu con thường xuyên nói mình vô dụng, mất ngủ, bỏ ăn, né tránh đi học hoặc nói đến chuyện muốn chết, hãy tìm trợ giúp ngay.
- Trẻ hay cáu giận, ăn vạ
Ăn vạ, gào khóc, lăn ra đất là chuyện rất thường gặp ở trẻ từ khoảng 18 tháng đến 4 tuổi, khi con có nhiều mong muốn mà chưa đủ lời để nói ra. Cách tốt nhất là giữ bình tĩnh, giữ con an toàn, không nhượng bộ và nói chuyện khi con đã dịu lại. Nên đi khám khi con trên 5 tuổi vẫn ăn vạ thường xuyên, cơn kéo dài và dữ dội, con hay làm đau mình hoặc người khác. Gọi 115 hoặc 113 nếu sau cơn nín thở con không tự thở lại ngay, môi vẫn tím, hoặc con co giật hơn 1 phút.
Chủ đề khác