Tâm lý và cảm xúc

Con tiểu học bị áp lực điểm 10: dấu hiệu và cách bố mẹ giúp con

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Tiểu học · 6–10 tuổi

Trả lời nhanh

Ở tiểu học, điểm 10 dễ thành thước đo duy nhất: con khóc vì được 9, sợ về nhà khi được 8, xóa đi viết lại một bài đến khuya cho thật hoàn hảo. Quy định đánh giá học sinh tiểu học (Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT) yêu cầu đánh giá vì sự tiến bộ của con, hằng ngày chủ yếu nhận xét bằng lời, chỉ bài kiểm tra định kỳ mới cho điểm, và không dùng điểm để so sánh các con với nhau. Bố mẹ giúp con nhiều nhất bằng cách hỏi con học được gì trước khi hỏi mấy điểm, khen sự cố gắng, và nói rõ bố mẹ thương con dù điểm nào. Nên gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý khi con lo sợ, đau bụng, mất ngủ vì điểm kéo dài trên 2 tuần; nếu con nói muốn chết hay tự làm đau mình, ở bên con và gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con nói muốn chết, muốn biến mất, hoặc nói kiểu "không được 10 thì con chết cho xong", dù như nói đùa.
  • Con tự làm đau mình: cào, cắn, đập đầu, tự đánh mình sau khi bị điểm thấp.
  • Con bỏ nhà đi vì sợ bị mắng khi có điểm, và không tìm thấy con.
  • Khi có các dấu hiệu trên: ở bên con, không để con một mình, cất thuốc và vật sắc nhọn, gọi 115 hoặc 113 nếu nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con khóc, hoảng hốt, bỏ ăn mỗi khi không được 10, hoặc sợ hãi trước mỗi bài kiểm tra, kéo dài hơn 2 tuần.
  • Con hay đau bụng, đau đầu, buồn nôn vào buổi sáng những ngày có kiểm tra, khám không thấy bệnh.
  • Con giấu bài, sửa điểm, nói dối về điểm, hoặc chép bài bạn vì sợ bố mẹ buồn.
  • Con xóa đi viết lại, làm một bài đến khuya, không dám nộp vì sợ chưa hoàn hảo.
  • Con mất ngủ, gặp ác mộng, đái dầm trở lại, hoặc không muốn đi học.
  • Con hay nói "con ngu", "con dốt", không dám thử việc mới vì sợ làm sai.

Vì sao điểm 10 thành áp lực

Nhiều gia đình coi điểm 10 là chuyện đương nhiên ở tiểu học. Điểm được khoe trong nhóm phụ huynh, so với con nhà họ hàng, gắn với phần thưởng hay hình phạt. Thêm học thêm, thi vào lớp chọn, trường chất lượng cao, con dần hiểu rằng 9 điểm là chưa đủ, và giá trị của mình nằm ở con số trên bài kiểm tra.

Trẻ 6–10 tuổi còn rất muốn làm bố mẹ vui. Khi bố mẹ thất vọng ra mặt vì một điểm 8, điều con nhớ là "bố mẹ không vui với mình", còn chuyện cần ôn lại phép chia thì con dễ quên. Nỗi sợ ấy làm con căng thẳng, khó tập trung, và có khi học kém đi.

Nhà trường đánh giá con thế nào

  • Theo Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT, việc đánh giá học sinh tiểu học là đánh giá sự tiến bộ của con, khuyến khích sự cố gắng, không so sánh học sinh này với học sinh khác và không tạo áp lực cho học sinh, giáo viên và cha mẹ.
  • Hằng ngày, giáo viên chủ yếu nhận xét bằng lời, chỉ cho con chỗ đúng, chỗ chưa đúng và cách sửa; chỉ viết nhận xét vào vở khi cần.
  • Bài kiểm tra định kỳ được chấm theo thang điểm 10, không cho điểm thập phân, và điểm này không dùng để so sánh các con với nhau.
  • Nếu điểm bài kiểm tra cuối kỳ bất thường so với những gì con thể hiện hằng ngày, giáo viên có thể đề xuất cho con làm bài kiểm tra khác.
  • Quy định có thể được sửa đổi; bố mẹ hỏi giáo viên chủ nhiệm về cách đánh giá đang áp dụng ở lớp con trong năm học này.

Khi con mang bài kiểm tra về

  • Hỏi trước: "Con thấy bài này thế nào? Câu nào con thích nhất, câu nào khó?" rồi mới nhìn điểm.
  • Được 10: khen cách con làm, "Con kiểm tra lại từng phép tính, cẩn thận quá", thay vì "Con giỏi nhất lớp".
  • Được 7, 8, 9: cùng con xem câu sai để biết cần ôn gì, không mắng, không hỏi "Bạn A được mấy điểm".
  • Điểm thấp: giữ bình tĩnh, nói "Bài này khó với con. Mình cùng xem lại nhé", và nói chuyện với cô giáo nếu điểm tụt nhiều lần.
  • Không thưởng tiền, quà theo từng điểm 10, cũng không phạt, đánh vì điểm thấp.

Giúp con bớt sợ sai

Kể cho con nghe một lần bố mẹ làm sai và đã sửa thế nào. Khi con mắc lỗi trong việc nhà hay khi chơi, phản ứng nhẹ nhàng: "Hỏng rồi, mình thử cách khác nhé". Con học từ những lần nhỏ ấy rằng sai là một phần của việc học.

Giữ cho con thời gian chơi, vận động, ngủ đủ khoảng 9–12 tiếng mỗi đêm. Bớt học thêm nếu lịch của con đã kín. Cho con những việc không chấm điểm mà con thích, như vẽ, đá bóng, trồng cây, để con thấy mình có giá trị ở nhiều mặt.

Khi nào nên tìm chuyên gia

Nếu con sợ hãi, lo lắng, mất ngủ, đau bụng vì điểm kéo dài trên 2 tuần, hay thường nói mình dốt, mình vô dụng, hãy đưa con gặp bác sĩ nhi hoặc chuyên gia tâm lý. Bác sĩ sẽ xem con có lo âu, tính cầu toàn quá mức hay khó khăn học tập đi kèm không.

Cũng nên trao đổi với giáo viên chủ nhiệm và phòng tư vấn tâm lý của trường nếu có. Bố mẹ nhận ra mình đang đặt kỳ vọng quá cao, hay ông bà, họ hàng gây áp lực lên con, có thể gọi Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7) để được tư vấn cách nói chuyện trong gia đình.

Chăm sóc con tại nhà

  • Mỗi ngày hỏi con một chuyện không liên quan đến điểm: hôm nay ở lớp có gì vui, con chơi với ai.
  • Không đem điểm của con ra kể, so sánh trong nhóm phụ huynh hay với họ hàng khi chưa hỏi ý con.
  • Khen cụ thể sự cố gắng và cách làm, tránh khen kiểu "thông minh", "giỏi nhất".
  • Giữ giờ ngủ đều, đủ 9–12 tiếng mỗi đêm; không để con làm bài đến khuya.
  • Đặt giới hạn thời gian làm bài ở nhà; khi hết giờ, cho con dừng dù chưa hoàn hảo.
  • Nói thành lời, nhiều lần: bố mẹ thương con dù con được mấy điểm.

Hiểu lầm thường gặp

Tiểu học thì phải được toàn 10 mới là học tốt.
Điểm 7, 8, 9 vẫn cho thấy con hiểu phần lớn bài. Việc học ở tiểu học cốt ở chỗ con tiến bộ, ham học và biết cách sửa sai, và quy định đánh giá cũng nhấn mạnh sự tiến bộ của từng con.
Thưởng tiền cho mỗi điểm 10 giúp con chăm học hơn.
Thưởng theo điểm có thể làm con chăm trong thời gian ngắn, nhưng dễ khiến con sợ thất bại, gian lận hoặc chỉ học để lấy thưởng. Khen sự cố gắng và cùng con vui với điều con học được bền hơn.
Áp lực từ nhỏ giúp con quen, lớn lên thi cử không sợ.
Căng thẳng kéo dài ở tuổi nhỏ dễ làm con lo âu, sợ sai và chán học. Trẻ được an toàn khi mắc lỗi thường tự tin và bền bỉ hơn khi lớn.

Bố mẹ hay hỏi

+Con được 9 điểm mà khóc thì bố mẹ nên nói gì?

Ôm con, nói "Con buồn vì muốn được 10, bố mẹ hiểu". Rồi cùng con xem câu sai để biết lần sau cần chú ý gì, và nói rõ 9 điểm là kết quả tốt, bố mẹ vui với sự cố gắng của con.

+Học sinh tiểu học có bị chấm điểm hằng ngày không?

Theo Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT, hằng ngày giáo viên chủ yếu nhận xét bằng lời và nhận xét vào vở khi cần; điểm số theo thang 10 dùng cho các bài kiểm tra định kỳ.

+Làm sao biết con đang bị áp lực điểm số?

Để ý khi con sợ hãi trước bài kiểm tra, đau bụng buổi sáng ngày kiểm tra, giấu bài, sửa điểm, khóc vì không được 10, hay làm bài đến khuya vì sợ chưa hoàn hảo.

+Có nên cho con học thêm để được điểm 10 không?

Học thêm chỉ nên dùng khi con thật sự cần giúp ở một phần cụ thể và con không quá tải. Giữ cho con đủ thời gian ngủ, chơi và nghỉ ngơi.

+Ông bà, họ hàng hay hỏi điểm con thì làm sao?

Bố mẹ có thể nói trước với người thân rằng nhà mình đang tập không hỏi điểm, và gợi ý họ hỏi con chuyện khác, như con thích môn gì, chơi với bạn nào.

Nguồn tham khảo

  1. Positive parenting tips for children aged 6-10 — UNICEF
  2. Signs of Low Self-Esteem in Children & Teens — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Anxiety in children — NHS (Anh)
  4. Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 — Tổng đài 111

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Kỳ vọng quá cao vào con

    Kỳ vọng giúp con cố gắng khi nó vừa sức và con thấy mình được thương dù kết quả thế nào. Kỳ vọng trở thành gánh nặng khi con phải luôn đứng đầu, phải đỗ trường bố mẹ chọn, và thấy tình thương của bố mẹ phụ thuộc vào điểm số: con dễ lo âu, mất ngủ, sợ thất bại, nói dối về điểm, có khi trầm cảm. Bố mẹ nên cùng con đặt mục tiêu vừa sức, khen sự cố gắng thay vì chỉ khen kết quả, và nói rõ bố mẹ thương con vô điều kiện. Nếu con nói muốn chết hay tự làm đau mình, ở bên con và gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

  • Con cầu toàn, sợ mắc lỗi

    Muốn làm tốt là điều đáng quý; cầu toàn trở thành vấn đề khi con sợ mắc lỗi đến mức làm đi làm lại, trì hoãn, mất ngủ, khóc hoặc tự chê bai vì một điểm 8, điểm 9. Tính cầu toàn kéo dài làm tăng nguy cơ lo âu, trầm cảm, rối loạn ăn uống và kiệt sức. Bố mẹ giúp con nhiều nhất bằng cách khen nỗ lực thay vì chỉ khen điểm, bình tĩnh khi con mắc lỗi, và đưa con gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý khi nỗi sợ ảnh hưởng đến ăn, ngủ, học quá 2 tuần. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại mình, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt.

  • Con bị điểm kém

    Một bài điểm kém là chuyện học sinh nào cũng gặp. Khi con mang điểm kém về, bố mẹ giữ bình tĩnh, hỏi con thấy bài khó ở đâu trước khi chê, không đánh, không so sánh, rồi cùng con tìm cách học tiếp. Nếu điểm tụt kéo dài nhiều tuần hoặc đi kèm mất ngủ, buồn bã, sợ đi học, nên nói chuyện với thầy cô và cho con đi khám: mắt kém, nghe kém, thiếu ngủ, khó khăn học tập, tăng động giảm chú ý, bị bắt nạt hay trầm cảm đều có thể làm con học sút. Nếu con nói muốn chết vì điểm số, ở bên con và gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

  • So sánh con với con nhà người ta

    Bố mẹ so sánh con với bạn học, anh chị em hay "con nhà người ta" thường vì mong con cố gắng hơn, nhưng so sánh thường xuyên dễ làm con thấy mình kém cỏi, lo âu, giấu điểm, ghen tị với anh chị em và ít muốn thử sức. Cách giúp con tiến bộ hơn là so con với chính con hôm qua, khen cụ thể sự cố gắng và cùng con đặt mục tiêu vừa sức. Nếu con thường xuyên nói mình vô dụng, mất ngủ, bỏ ăn, né tránh đi học hoặc nói đến chuyện muốn chết, hãy tìm trợ giúp ngay.

  • Học thêm quá nhiều

    Học thêm vừa đủ, đúng chỗ con hổng có thể giúp con. Khi lịch học thêm kín đến mức con ngủ không đủ (trẻ 6–12 tuổi cần 9–12 tiếng, tuổi teen 8–10 tiếng), không còn thời gian tự làm bài, vận động và chơi, con dễ mệt mỏi, đau đầu, cáu gắt, học kém đi và có khi lo âu, trầm cảm. Theo quy định hiện hành về dạy thêm, học thêm, học thêm phải do học sinh tự nguyện và được cha mẹ đồng ý, và không tổ chức dạy thêm văn hóa cho học sinh tiểu học. Nếu con nói muốn chết hay tự làm đau mình vì áp lực học, ở bên con và gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

  • Trẻ tiểu học hay lo lắng

    Trẻ tiểu học lo trước bài kiểm tra, sợ bị cô mắng, sợ bóng tối hay sợ bố mẹ đi vắng là chuyện thường gặp, và phần lớn dịu đi khi con được nghe, được trấn an và có nếp sinh hoạt đều. Nỗi lo trở thành vấn đề khi nó mạnh, kéo dài, ngày càng nặng và cản trở việc học, việc chơi, giấc ngủ: con hỏi đi hỏi lại, né tránh, hay đau bụng đau đầu lặp lại. Khi đó hãy đưa con gặp bác sĩ; rối loạn lo âu ở trẻ chữa được, chủ yếu bằng trị liệu tâm lý có bố mẹ cùng tham gia. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm đau mình, ở bên con và gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt; Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7) tư vấn cho cả con và bố mẹ.

Chủ đề khác