Da trẻ bị khô, nứt nẻ mùa đông: chăm da tại nhà và khi nào đi khám
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi
Trả lời nhanh
Da trẻ khô, ráp, nứt nẻ hay gặp khi trời hanh khô (mùa đông miền Bắc), khi con tắm nước nóng, tắm lâu, dùng nhiều xà phòng, hoặc khi da con có cơ địa chàm. Cách chăm chính là tắm ngắn dưới 10 phút bằng nước ấm, dùng ít sữa tắm dịu nhẹ không mùi, thấm khô rồi bôi kem dưỡng ẩm ngay khi da còn hơi ẩm, và bôi lại ít nhất 2 lần mỗi ngày kể cả khi da đã đỡ. Môi nứt hay do con liếm môi; bôi sáp dưỡng hoặc vaseline và nhắc con bỏ thói quen này. Đi khám nếu chỗ nứt sưng đỏ, có mủ, chảy máu, hoặc đã chăm đúng cách 2 tuần mà không đỡ; môi đỏ nứt nẻ kèm sốt từ 5 ngày trở lên cần đi khám ngay.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con sốt từ 5 ngày trở lên kèm môi đỏ, khô nứt, mắt đỏ, lưỡi đỏ, bàn tay bàn chân sưng đỏ hoặc nổi ban: cần khám ngay trong ngày.
- Chỗ da nứt sưng đỏ, nóng, đau, vùng đỏ lan rộng nhanh kèm sốt.
- Vùng da khô, chàm đột ngột đau, nổi nhiều mụn nước hoặc vết loét nhỏ tròn giống nhau, con sốt hoặc mệt lả.
- Con lả đi, li bì, hoặc trông rất mệt.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Vết nứt có mủ, rỉ dịch vàng hoặc đỏ lan ra xung quanh.
- Môi nứt chảy máu, hoặc khóe miệng nứt đau kéo dài.
- Gót chân, ngón chân nứt sâu làm con đau khi đi.
- Đã dưỡng ẩm đúng cách 2 tuần mà da vẫn nứt, vẫn ngứa nhiều, ngứa làm con mất ngủ.
- Da khô, dày, bong vảy như vảy cá ở nhiều vùng từ nhỏ, hoặc cả nhà có người bị như vậy.
- Da khô kèm khát nhiều, đi tiểu nhiều, sụt cân, mệt mỏi.
Vì sao da con dễ khô
Da trẻ mỏng hơn da người lớn nên dễ mất nước hơn. Không khí lạnh, hanh khô của mùa đông miền Bắc, gió mùa, phòng bật điều hòa sưởi hay quạt sưởi làm da khô thêm. Ở trẻ mầm non và tiểu học, da khô hay gặp hơn tuổi dậy thì, vì tuyến dầu trên da chưa hoạt động nhiều.
Nguyên nhân hay bị bỏ qua là cách tắm: tắm nước nóng, tắm lâu, ngâm bồn tạo bọt, dùng xà phòng thường hay xà phòng diệt khuẩn hằng ngày làm mất lớp dầu tự nhiên bảo vệ da. Da khô cũng có yếu tố gia đình, và trẻ có cơ địa chàm thì da khô nhiều hơn hẳn.
Những chỗ hay nứt nẻ
- Môi: nứt do gió, nắng, nhất là khi con hay liếm môi, mút môi; vùng da quanh miệng cũng có thể khô đỏ.
- Tay: do rửa tay nhiều, chơi nước, ra ngoài trời lạnh; ngón tay con hay mút dễ nứt nhất.
- Gót chân, ngón chân cái: do đi tất, giày ẩm mồ hôi hoặc ướt lâu, bơi nhiều.
- Má, mu bàn tay, cẳng chân: hay khô ráp, bong vảy mịn vào mùa đông.
Phân biệt với các bệnh da khác
- Chàm, viêm da cơ địa: da khô, đỏ, rất ngứa ở má, khuỷu tay, khoeo chân, cổ, lúc đỡ lúc bùng, kéo dài nhiều tuần.
- Da gà (dày sừng nang lông): nốt nhỏ ráp ở mặt sau cánh tay, đùi, nặng hơn vào mùa đông.
- Vảy phấn trắng: đốm trắng mờ, hơi khô trên má, rõ hơn vào mùa hanh khô.
- Bệnh vảy cá: da khô, dày, có vảy trên diện rộng, thường có từ nhỏ; cần bác sĩ da liễu.
- Nấm da: mảng tròn bờ đỏ, ngứa, lan rộng dần; cần thuốc chống nấm.
Chọn và dùng kem dưỡng ẩm
Kem dưỡng ẩm có ba dạng chính. Dạng mỡ như vaseline nhiều dầu nhất, giữ ẩm tốt nhất, hợp với chỗ rất khô, nứt và dùng ban đêm. Dạng kem đặc vừa giữ ẩm tốt vừa dễ thấm, hợp dùng ban ngày. Dạng sữa dưỡng loãng, ít dầu, hợp với mùa nóng hoặc da chỉ hơi khô. Chọn loại không mùi thơm, không hương liệu.
Bôi ngay sau khi tắm, khi da còn hơi ẩm, thoa nhẹ theo chiều lông, không chà xát. Bôi lại ít nhất 2 lần mỗi ngày, nhiều lần hơn ở tay và mặt; dùng nhiều không có hại. Để một tuýp nhỏ trong cặp cho con bôi ở trường.
Kem dưỡng ẩm làm sàn nhà tắm, chậu tắm trơn hơn, nên giữ con cẩn thận khi bước ra. Quần áo, chăn dính nhiều kem dưỡng dạng dầu dễ bắt lửa, vì vậy giữ con xa bếp, nến, lò sưởi.
Chăm sóc con tại nhà
- Tắm ngắn dưới 10 phút bằng nước ấm, không dùng nước nóng; mùa đông có thể tắm cách ngày, ngày không tắm thì lau người.
- Dùng ít sữa tắm dịu nhẹ, không mùi, không dùng xà phòng diệt khuẩn hằng ngày, không ngâm bồn tạo bọt.
- Thấm khô bằng khăn bông mềm, không chà, rồi bôi kem dưỡng ẩm khắp người ngay sau đó.
- Môi nứt: bôi sáp dưỡng môi không mùi hoặc một lớp mỏng vaseline nhiều lần trong ngày; nhắc con không liếm, mút, bóc môi.
- Tay, gót chân nứt: bôi vaseline vào chỗ nứt 3 lần mỗi ngày, buổi tối đi tất hoặc găng cotton mỏng; thay tất ngay khi ướt.
- Mặc đồ cotton mềm, giặt bằng bột giặt dịu nhẹ không mùi, không dùng nước xả vải; giặt quần áo mới trước khi mặc.
- Phòng bật sưởi hay điều hòa nóng khô có thể dùng máy tạo ẩm phun sương mát để không khí bớt khô; vệ sinh máy thường xuyên.
Hiểu lầm thường gặp
- Mùa đông da con khô thì nên kiêng tắm.
- Tắm ngắn bằng nước ấm rồi bôi kem dưỡng ẩm ngay giúp da giữ nước tốt hơn. Cái làm da khô là nước nóng, tắm lâu và xà phòng mạnh.
- Tắm nước thật nóng cho đỡ ngứa.
- Nước nóng làm da mất thêm lớp dầu bảo vệ và khiến da ngứa nhiều hơn sau đó. Nước ấm là vừa.
- Môi nứt thì liếm môi cho đỡ khô.
- Nước bọt bay hơi làm môi khô hơn và nứt sâu hơn. Liếm môi là nguyên nhân hay gặp nhất của môi nứt ở trẻ.
- Da khô, ngứa thì bôi kem có corticoid hoặc kem trộn cho nhanh khỏi.
- Da khô thông thường chỉ cần dưỡng ẩm đều. Kem có corticoid, kem trộn dùng không đúng làm da trẻ mỏng, dễ nhiễm trùng; chỉ dùng khi bác sĩ kê.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ bị nứt nẻ mùa đông bôi gì?
Kem dưỡng ẩm không mùi bôi khắp người sau tắm và ít nhất 2 lần mỗi ngày; chỗ nứt sâu ở môi, tay, gót chân bôi vaseline nhiều lần. Không tự bôi kem có corticoid.
+Bôi vaseline cho trẻ được không?
Được. Vaseline giữ ẩm rất tốt, hợp với môi nứt, tay chân nứt và vùng da rất khô, nhất là bôi ban đêm.
+Mùa đông có nên tắm cho trẻ hằng ngày không?
Có thể tắm hằng ngày nếu tắm ngắn dưới 10 phút bằng nước ấm, ít sữa tắm và bôi kem dưỡng ngay sau đó. Nhiều gia đình tắm cách ngày, ngày còn lại lau người cũng được.
+Trẻ hay bị nứt môi phải làm sao?
Bôi sáp dưỡng hoặc vaseline nhiều lần trong ngày, nhắc con bỏ thói quen liếm, mút môi. Môi nứt chảy máu, khóe miệng nứt đau lâu, hoặc kèm sốt nhiều ngày thì nên cho con đi khám.
+Da khô có phải là chàm không?
Không phải lúc nào cũng vậy. Chàm thường rất ngứa, đỏ, ở má, nếp khuỷu, khoeo chân và bùng đi bùng lại; nếu con như vậy, hãy cho con đi khám.
+Bao lâu thì da con đỡ khô?
Thường đỡ rõ sau vài ngày đến 2 tuần chăm đúng cách. Không đỡ sau 2 tuần, hãy cho con đi khám.
Nguồn tham khảo
- Avoiding Dry Winter Skin in Babies and Toddlers — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Dry Skin (KidsDoc Symptom Checker) — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Emollients — NHS (Anh)
- Ichthyosis — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Chàm sữa, viêm da cơ địa
Chàm sữa (lác sữa) là tên dân gian của viêm da cơ địa ở trẻ nhỏ: da khô, đỏ, ráp, rất ngứa, hay bắt đầu ở má, trán, da đầu ngay từ những tháng đầu đời, lớn hơn thì ở khuỷu tay, khoeo chân, cổ. Bệnh lúc đỡ lúc bùng, không lây, nhiều trẻ đỡ dần khi lớn. Việc quan trọng nhất là bôi kem dưỡng ẩm nhiều và đều mỗi ngày, kể cả khi da đã đẹp; khi da viêm đỏ, bác sĩ có thể kê thuốc bôi chống viêm dùng trong thời gian ngắn. Không tự bôi kem có corticoid, kem trộn, không đắp lá lên da con; đi khám ngay nếu vùng chàm đau, nặng lên nhanh, có nhiều mụn nước hoặc vết loét nhỏ tròn kèm sốt.
- Da gà, dày sừng nang lông
Da gà (bác sĩ gọi là dày sừng nang lông) là những nốt nhỏ, ráp, sờ như giấy nhám, cùng màu da hoặc hơi đỏ, hơi sẫm, mọc thành đám ở mặt sau cánh tay, đùi, mông, có khi ở má. Nốt do chất sừng bít miệng lỗ chân lông; rất hay gặp, vô hại, không lây, thường có tính gia đình, nặng hơn vào mùa đông và có thể đỡ dần sau nhiều năm. Chưa có cách làm hết hẳn, nhưng dưỡng ẩm đều, tắm nước ấm, dùng sữa tắm dịu nhẹ không mùi và chà rất nhẹ bằng khăn mềm giúp da mịn hơn. Không nặn, không chà mạnh, không tự dùng kem trị mụn hay kem có corticoid; cho con đi khám nếu nốt sưng đỏ, đau, có mủ, hoặc con ngứa nhiều.
- Bệnh Kawasaki
Bệnh Kawasaki là tình trạng viêm các mạch máu, hay gặp nhất ở trẻ dưới 5 tuổi. Dấu hiệu chính là sốt cao kéo dài từ 5 ngày trở lên, kèm mắt đỏ không có ghèn, môi đỏ nứt nẻ, lưỡi đỏ như quả dâu, phát ban, bàn tay bàn chân sưng đỏ hoặc nổi hạch ở một bên cổ. Bệnh không lây, nhưng nếu không được điều trị sớm có thể làm tổn thương động mạch vành của tim, nên con sốt từ 5 ngày kèm vài dấu hiệu trên cần đi khám ngay trong ngày. Con li bì, khó thở, da tái lạnh hoặc kêu đau ngực thì đưa đi cấp cứu ngay.
- Dấu hiệu tiểu đường ở trẻ
Bốn dấu hiệu chính của tiểu đường ở trẻ là đi tiểu nhiều (cả ban đêm, có khi đái dầm trở lại), khát và uống nước nhiều, mệt mỏi, và sụt cân dù ăn vẫn ngon. Ở tiểu đường type 1, các dấu hiệu này xuất hiện nhanh, trong vài ngày đến vài tuần. Nếu con có các dấu hiệu này, hãy đưa con đi đo đường huyết ngay trong ngày. Nếu con kèm nôn, đau bụng, thở nhanh sâu, hơi thở có mùi lạ hoặc li bì, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.
- Nấm da, hắc lào
Hắc lào là bệnh nấm da: mảng tròn hoặc bầu dục, viền đỏ hơi gồ có vảy, giữa nhạt hơn, ngứa, lan rộng dần ra ngoài. Bệnh lây qua tiếp xúc da, dùng chung khăn, quần áo, mũ, lược, và từ chó mèo bị nấm. Mảng nhỏ trên thân mình, tay chân thường khỏi với kem chống nấm bán ở hiệu thuốc, bôi đều mỗi ngày, thường trong 2–4 tuần, và không ngừng ngay khi mảng vừa nhạt. Nấm da đầu (rụng tóc thành mảng có vảy) phải đi khám vì cần thuốc uống; không bôi kem có corticoid hay kem trộn vì làm nấm lan rộng.
- Trẻ mút tay
Mút tay là phản xạ tự nhiên: em bé mút tay từ trong bụng mẹ, và nhiều trẻ mút tay để tự dỗ mình ngủ hay bình tĩnh lại. Ở trẻ sơ sinh, mút nắm tay còn là dấu hiệu đói, nên cho bé bú. Phần lớn trẻ tự bỏ trước khi vào lớp 1; chỉ cần giúp con bỏ khi con vẫn mút mạnh, thường xuyên sau 2–4 tuổi, vì lúc đó dễ ảnh hưởng vòm miệng và răng. Mắng, chế giễu hay bôi ớt lên tay làm con căng thẳng và khó bỏ hơn; khen và giữ tay con bận rộn có hiệu quả hơn.
Chủ đề khác