Tiêu hóa

Trẻ đã lớn vẫn són phân ra quần: vì sao và cách giúp con

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi

Trả lời nhanh

Trẻ đã biết đi vệ sinh mà vẫn thường xuyên dính phân ra quần thì phần lớn là do táo bón nặng: một khối phân cứng kẹt ở cuối ruột, phân lỏng phía trên rỉ qua và dính ra quần mà con không kiểm soát được, nhiều khi không biết. Con không cố ý, nên trách phạt chỉ làm tình trạng nặng hơn. Con cần được bác sĩ khám; điều trị thường gồm thuốc làm mềm phân do bác sĩ kê, dùng đều trong vài tháng, cùng thói quen ngồi bồn cầu sau bữa ăn. Đi khám gấp nếu con són phân kèm bụng chướng và nôn, hoặc yếu, tê hai chân.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con nôn ra dịch màu xanh lá hoặc vàng xanh.
  • Bụng chướng căng, cứng, con đau dữ dội, không đi ngoài và không đánh hơi được.
  • Chảy nhiều máu tươi từ hậu môn.
  • Con li bì, mệt lả, không uống được.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con són phân kèm bụng chướng và nôn: khám ngay trong ngày.
  • Con són phân kèm yếu hoặc tê hai chân, đi lại khác thường, hoặc mới són tiểu: khám ngay trong ngày.
  • Con thường xuyên dính phân ra quần, dù ít, khi đã biết đi vệ sinh.
  • Táo bón, són phân từ khi còn nhỏ, chậm đi phân su sau sinh, hoặc con chậm lớn.
  • Có cục lông, lõm hay vết bớt bất thường ở vùng thắt lưng cùng, trên khe mông.
  • Con buồn bã, xấu hổ, sợ đi học, bị bạn trêu vì mùi hoặc vết bẩn.

Vì sao con són phân

Bác sĩ gọi là són phân khi trẻ đã qua tuổi tập đi vệ sinh, thường từ 4 tuổi, mà vẫn đi ngoài hoặc dính phân ra quần nhiều lần. Ở phần lớn trẻ, nguyên nhân là táo bón kéo dài. Phân cứng tích lại thành một khối to ở cuối ruột, làm ruột giãn ra và kém nhạy. Phân lỏng hơn từ phía trên rỉ qua khối phân đó, dính ra quần. Vì ruột đã giãn, con thường không cảm thấy, không ngửi thấy, nên không biết mình vừa són.

Táo bón thường bắt đầu khi con đi ngoài đau một lần, sợ rồi nhịn; khi tập bỏ bỉm bị ép, bị vội; khi đi học không dám dùng nhà vệ sinh trường; hoặc khi có thay đổi làm con lo lắng như chuyển nhà, có em bé, bắt đầu đi học. Bố mẹ dễ nghĩ phân lỏng trên quần là tiêu chảy, nhưng thực ra con đang bị táo bón.

Con không cố ý

Trẻ són phân không làm vậy để chọc tức bố mẹ, cũng không phải do lười. Đánh, mắng, bắt con tự giặt quần như một hình phạt, hay kể chuyện con són trước mặt người khác làm con xấu hổ, sợ hãi, rồi càng giấu và nhịn đi ngoài hơn.

Bố mẹ có thể thấy mệt mỏi và bực bội, điều đó dễ hiểu. Giữ bình tĩnh, xử lý việc thay quần một cách nhẹ nhàng, nói với con rằng đây là bệnh có thể chữa và cả nhà sẽ cùng giúp con, là điều có ích nhất.

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ hỏi về thói quen đi ngoài từ nhỏ, ăn uống, chuyện ở trường, rồi khám bụng, vùng hậu môn và lưng. Phần lớn trẻ không cần xét nghiệm hay chụp chiếu. Khi cần, bác sĩ kê thuốc để làm mềm và làm sạch khối phân cứng trước, sau đó dùng duy trì đều mỗi ngày để con đi ngoài mềm, đều, không đau.

Quá trình này thường kéo dài vài tháng, có khi lâu hơn, và tiếp tục cả một thời gian sau khi con đã đi bình thường để ruột kịp co lại. Trong những tuần đầu dùng thuốc, con có thể són nhiều hơn trước khi đỡ; đó là thuốc đang có tác dụng, không phải điều trị thất bại. Không tự giảm hay dừng thuốc khi thấy con vừa đỡ; liều và thời gian dùng do bác sĩ quyết định. Bác sĩ sẽ hẹn khám lại nhiều lần để chỉnh liều.

Ít gặp hơn, són phân không do táo bón mà liên quan đến căng thẳng, lo âu, hoặc bệnh của ruột, của tủy sống. Hãy kể với bác sĩ những thay đổi gần đây trong cuộc sống của con. Nếu cần, bác sĩ giới thiệu con đến chuyên khoa tiêu hóa nhi hoặc chuyên gia tâm lý.

Ở trường

Báo với giáo viên chủ nhiệm và nhân viên y tế trường để con được đi vệ sinh khi cần, không phải xin phép trước cả lớp. Cho con mang một túi nhỏ có quần lót, quần dài, khăn ướt, túi đựng đồ bẩn để con tự thay kín đáo.

Nếu con bị bạn trêu chọc, hãy nói chuyện với giáo viên. Giữ bí mật cho con, chỉ những người cần biết mới được biết.

Chăm sóc con tại nhà

  • Đưa con đi khám, đừng tự xử lý một mình bằng cách thụt tháo hay bơm thuốc vào hậu môn.
  • Cho con ngồi bồn cầu khoảng 5 phút sau mỗi bữa ăn và trước khi đi ngủ, mỗi ngày vào giờ cố định; dùng ghế kê chân để bàn chân đặt vững, đầu gối cao hơn hông.
  • Khen con khi con chịu ngồi, dù có đi ra hay không; có thể dùng bảng dán sao. Thưởng cho việc ngồi, không thưởng hay phạt theo quần sạch hay bẩn.
  • Nhắc con đi vệ sinh ngay khi buồn, không nhịn, kể cả ở trường.
  • Cho con uống đủ nước trong ngày, ăn thêm rau, trái cây, khoai lang, ngũ cốc nguyên hạt, và chạy nhảy, vận động mỗi ngày.
  • Dùng thuốc đúng như bác sĩ dặn, ghi lại mỗi ngày con đi ngoài mấy lần, phân thế nào, có són không để mang theo khi tái khám.
  • Để quần áo sạch, khăn ướt ở chỗ con dễ lấy; dạy con tự vệ sinh, thay đồ mà không bị trách.

Hiểu lầm thường gặp

Con đi ra quần là do lười, đánh vài lần là nhớ.
Phần lớn trẻ són phân vì táo bón nặng và không kiểm soát được. Đánh mắng làm con sợ đi vệ sinh hơn, táo bón nặng hơn và són nhiều hơn.
Con đi phân lỏng ra quần là bị tiêu chảy, nên cho uống thuốc cầm tiêu chảy.
Phân lỏng ở đây thường là phân rỉ quanh khối phân cứng. Thuốc cầm tiêu chảy làm táo bón nặng thêm; hãy đưa con đi khám.
Dùng thuốc làm mềm phân lâu sẽ khiến con nghiện, ruột lười.
Thuốc làm mềm phân bác sĩ kê cho trẻ an toàn khi dùng đúng hướng dẫn. Dừng sớm mới là lý do hay gặp khiến són phân quay lại.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ mấy tuổi còn són phân thì cần đi khám?

Trẻ từ khoảng 4 tuổi đã biết đi vệ sinh mà vẫn thường xuyên dính phân ra quần nên được bác sĩ khám. Trẻ đang khô sạch rồi lại són ở bất kỳ tuổi nào cũng nên đi khám.

+Trẻ són phân bao lâu thì khỏi?

Thường cần vài tháng điều trị đều đặn, có khi lâu hơn, và có những lúc tái lại. Kiên trì dùng thuốc theo bác sĩ và giữ thói quen ngồi bồn cầu sau bữa ăn là điều quan trọng nhất.

+Uống thuốc rồi sao con lại són nhiều hơn?

Trong thời gian đầu, thuốc làm mềm khối phân cứng nên con có thể són nhiều hơn trước khi đỡ. Đừng tự dừng thuốc; hãy báo bác sĩ để được chỉnh liều nếu cần.

+Con són phân có phải do tâm lý không?

Phần lớn là do táo bón, nhưng căng thẳng như chuyển trường, có em bé có thể làm táo bón bắt đầu hoặc nặng hơn. Bác sĩ sẽ hỏi cả về chuyện này để giúp con.

+Có nên cho con mặc bỉm lại khi đi học?

Không nên ép con mặc bỉm vì dễ làm con xấu hổ. Mang theo quần dự phòng, khăn ướt và trao đổi với giáo viên thường tốt hơn; nếu con tự muốn dùng miếng lót, hãy để con chọn.

Nguồn tham khảo

  1. Soiling (child pooing their pants) — NHS (Anh)
  2. Constipation in children — NHS (Anh)
  3. Constipation in Children — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  4. Hirschsprung's disease — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bị táo bón

    Trẻ bị táo bón khi đi ngoài ít hơn 3 lần một tuần, phân cứng, to, khó đi hoặc đau khi đi. Phần lớn táo bón ở trẻ không do bệnh, mà do uống ít nước, ăn ít rau quả, hoặc con nhịn đi vệ sinh vì sợ đau, và cải thiện khi điều chỉnh ăn uống, thói quen đi vệ sinh. Cần đưa con đi khám ngay nếu con nôn ra dịch xanh, bụng chướng căng, đau bụng dữ dội, hoặc trẻ sơ sinh táo bón ngay từ những ngày đầu sau sinh.

  • Con nhịn đi vệ sinh ở trường

    Nhiều học sinh nhịn tiểu, nhịn đi ngoài cả buổi học vì nhà vệ sinh bẩn, thiếu riêng tư, giờ ra chơi ngắn hoặc ngại xin phép thầy cô, rồi uống thật ít nước cho đỡ phải đi. Nhịn thường xuyên dễ dẫn đến táo bón, són phân, són tiểu, nhiễm trùng đường tiểu. Cách giúp con là cho con uống đủ nước, đi vệ sinh theo giờ (trước khi đi học, giờ ra chơi, khi về nhà), chữa táo bón nếu có, và nói chuyện với nhà trường. Đưa con đi khám ngay nếu con sốt cao kèm đau lưng, nôn, hoặc bụng căng đau mà không tiểu được.

  • Thuốc nhuận tràng, thụt hậu môn cho trẻ

    Thuốc nhuận tràng làm mềm phân an toàn cho trẻ và không làm ruột lười khi dùng theo hướng dẫn của bác sĩ, nhưng loại thuốc, liều và thời gian dùng do bác sĩ quyết định theo cân nặng và mức độ táo bón, thường kéo dài nhiều tuần. Thụt hoặc bơm thuốc vào hậu môn chỉ là cách xử lý một lần khi phân ứ lại, không dùng hằng ngày, và không tự dùng loại của người lớn cho trẻ. Không tự mua thuốc cho trẻ dưới 1 tuổi. Con nôn ra dịch xanh, bụng chướng căng, đau bụng dữ dội hoặc không đánh hơi được thì đi cấp cứu ngay.

  • Tập cho con bỏ bỉm

    Phần lớn trẻ có thể bắt đầu tập bỏ bỉm ban ngày trong khoảng 18 tháng đến 3 tuổi, khi con giữ khô được khoảng 2 giờ, biết ra hiệu lúc buồn đi, làm theo lời dặn đơn giản và tự kéo quần lên xuống được. Hãy chọn lúc nhà yên ổn, cho con mặc quần lót ban ngày, nhắc con ngồi bô theo giờ cố định, khen khi con cố gắng và không mắng khi con tè dầm. Khô đêm thường đến muộn hơn, tè dầm đêm dưới 5 tuổi là bình thường. Trước khi tập, xem con có táo bón không; nếu phân cứng hay con sợ đau khi đi ngoài, hãy chữa táo bón trước.

  • Trẻ đau bụng

    Phần lớn trẻ đau bụng là do táo bón, rối loạn tiêu hóa do virus, ăn uống hoặc căng thẳng, và đỡ trong vài giờ đến vài ngày. Hai bệnh cần nhận ra sớm là viêm ruột thừa (đau quanh rốn rồi dồn xuống bụng dưới bên phải, đau tăng khi đi lại, kèm nôn, sốt nhẹ) và lồng ruột ở trẻ nhỏ (khóc thét từng cơn, co chân, giữa cơn lả đi, có thể đi ngoài phân nhầy máu). Đưa con đi cấp cứu ngay khi đau dữ dội, đau liên tục tăng dần, nôn dịch xanh, bụng cứng hoặc con li bì.

  • Trẻ đái dầm

    Đái dầm ban đêm là bình thường ở trẻ dưới 5 tuổi và vẫn gặp ở khoảng 15 trong 100 trẻ 5–7 tuổi; đến 15 tuổi chỉ còn chưa tới 1 trong 100 trẻ, vì phần lớn tự khô đêm khi lớn. Nguyên nhân thường là cơ thể tiết nhiều nước tiểu về đêm, bàng quang nhỏ, ngủ sâu khó tỉnh, và hay có tính gia đình, không phải do con lười hay hư. Con nên đi khám khi đã khô đêm 6 tháng rồi đái dầm lại, đái dầm kèm són tiểu ban ngày, tiểu buốt, táo bón, ngáy to, hoặc khi con từ 5 tuổi trở lên và con hay bố mẹ muốn điều trị. Nếu con đột nhiên khát nhiều, đi tiểu nhiều, sụt cân kèm nôn, thở nhanh sâu, li bì, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

Chủ đề khác