Mắt, tai, răng

Trẻ bị hô, móm: nguyên nhân, khi nào cần khám và chữa sớm

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi

Trả lời nhanh

Hô là khi răng cửa trên chìa nhiều ra trước, móm là khi răng cửa dưới cắn trùm ra ngoài răng cửa trên (cắn ngược). Phần lớn do di truyền hình dạng răng và xương hàm; mút tay hay ngậm ti giả kéo dài, thở bằng miệng, mất răng sữa sớm cũng góp phần. Nên cho con khám chỉnh nha lần đầu không muộn hơn 7 tuổi, sớm hơn nếu bố mẹ thấy con móm, cắn lệch hay hàm lệch một bên. Móm và cắn chéo thường nên được can thiệp sớm khi con còn răng sữa; khám sớm không có nghĩa là phải niềng ngay.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Một chiếc răng vĩnh viễn bị văng ra sau va đập: cầm phần thân răng, không chạm chân răng, nếu bẩn thì tráng nhẹ bằng sữa hoặc nước muối sinh lý, cắm lại vào ổ hoặc ngâm trong sữa, rồi đến nha sĩ hay cấp cứu ngay.
  • Sau cú ngã đập mặt, con không há hoặc không ngậm miệng lại được, hàm lệch hẳn, hai hàm răng không khớp như cũ.
  • Mặt hoặc hàm sưng to lan nhanh, kèm sốt, con khó nuốt, khó thở.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Răng cửa dưới cắn trùm ra ngoài răng cửa trên ở bất kỳ tuổi nào, hoặc cằm con đưa ra trước rõ rệt.
  • Khi con cắn, hàm dưới trượt lệch sang một bên, cằm lệch, hoặc răng hàm trên cắn vào phía trong răng hàm dưới (cắn chéo).
  • Con đã 7 tuổi mà chưa được bác sĩ răng hàm mặt hoặc chỉnh nha khám lần nào.
  • Sau 3–4 tuổi con vẫn mút tay hoặc ngậm ti giả nhiều, và răng cửa hai hàm không chạm nhau khi cắn (hở khớp cắn).
  • Con hay thở bằng miệng, ngủ ngáy to, ngủ có lúc ngừng thở: cho con khám tai mũi họng.
  • Răng cửa trên chìa nhiều ra trước và đã bị mẻ, gãy sau va chạm, hoặc con khó cắn, khó nhai, bị trêu chọc vì răng.

Hô, móm là gì

Bình thường, khi con cắn chặt, răng cửa trên phủ nhẹ ra ngoài răng cửa dưới. Hô là khi răng cửa trên chìa ra quá xa, hoặc hàm dưới nhỏ, lùi ra sau. Móm là khi răng cửa dưới nằm ra ngoài răng cửa trên, thường đi kèm hàm dưới đưa ra trước hoặc hàm trên kém phát triển.

Có khi lệch lạc chỉ do vài chiếc răng mọc nghiêng, có khi do chính xương hàm. Bố mẹ khó tự phân biệt; bác sĩ cần khám, chụp phim mới biết loại nào và nên chữa lúc nào.

Vì sao trẻ bị hô, móm

  • Di truyền là nguyên nhân chính: bố mẹ hay ông bà bị móm hoặc hô thì con dễ bị.
  • Mút tay, mút ngón, ngậm ti giả mạnh và kéo dài: có thể làm răng cửa trên chìa ra, hở khớp cắn hoặc hẹp hàm trên. Bú mút ở em bé là bình thường; điều cần để ý là thói quen còn kéo dài sau khoảng 3 tuổi.
  • Thở bằng miệng do nghẹt mũi, VA hay amidan to: góp phần làm hẹp hàm và thay đổi cách mọc răng, dù không phải nguyên nhân duy nhất.
  • Răng sữa sâu phải nhổ sớm, hoặc rụng sớm do va đập: các răng bên cạnh xô vào chỗ trống, răng vĩnh viễn mọc lệch.
  • Đẩy lưỡi khi nuốt, chấn thương vùng hàm, hoặc một số dị tật như khe hở môi vòm miệng.

Khi nào cần khám và vì sao nên khám sớm

Các hội chỉnh nha khuyên cho trẻ khám chỉnh nha lần đầu không muộn hơn 7 tuổi, lúc con có cả răng sữa và răng vĩnh viễn. Nếu thấy bất thường trước tuổi đó, đừng chờ đến 7 tuổi. Răng lệch không tự thẳng lại khi con lớn, và chỗ cho răng cửa vĩnh viễn không rộng thêm theo tuổi.

Khám sớm không có nghĩa là niềng sớm. Phần lớn trẻ chỉ cần theo dõi định kỳ và niềng khi đã thay gần hết răng vĩnh viễn. Một số vấn đề nên chữa sớm vì để muộn sẽ khó hơn: móm và cắn ngược, cắn chéo làm hàm trượt lệch, răng chen chúc nặng, thói quen mút tay ảnh hưởng hàm. Hô nhiều cũng có thể được can thiệp sớm, vì răng cửa chìa xa dễ bị gãy khi ngã.

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ khám răng và mặt, chụp phim, chụp ảnh hoặc lấy dấu răng để xem lệch lạc do răng hay do xương hàm. Với móm do răng, khí cụ đơn giản có thể đưa răng cửa về đúng vị trí khi đủ chỗ. Với lệch lạc do xương ở trẻ đang lớn, bác sĩ có thể dùng khí cụ nong hàm, khí cụ chức năng hoặc khí cụ kéo hàm để hướng dẫn xương phát triển.

Đôi khi chỉ cần nhổ đúng lúc một số răng sữa để răng vĩnh viễn mọc vào chỗ tốt hơn. Nhiều trẻ được can thiệp sớm vẫn cần niềng thêm một giai đoạn khi đã thay hết răng. Móm do xương hàm có thể tiếp tục nặng lên đến hết tuổi lớn; một số ít trường hợp nặng cần phối hợp phẫu thuật khi đã trưởng thành.

Chăm sóc con tại nhà

  • Nhìn con cắn chặt răng và mỉm cười: nếu răng cửa dưới nằm ngoài răng cửa trên, hoặc hàm lệch sang một bên, hãy đặt lịch khám.
  • Giúp con bỏ mút tay, ngậm ti giả từ khoảng 3 tuổi bằng khen ngợi, giữ tay con bận rộn, dỗ con bằng cách khác lúc buồn ngủ; không mắng, không chế giễu, không bôi ớt lên tay.
  • Nếu con hay thở miệng, ngủ ngáy, nghẹt mũi kéo dài, cho con khám tai mũi họng.
  • Giữ răng sữa không bị sâu để răng không phải nhổ sớm; nếu răng sữa mất sớm, hỏi nha sĩ có cần làm khí cụ giữ khoảng không.
  • Khi con chơi thể thao dễ va chạm, hỏi nha sĩ về máng bảo vệ răng, nhất là khi răng cửa trên chìa nhiều.
  • Không tự mua khí cụ, hàm tập hay khay chỉnh răng trên mạng cho con dùng khi chưa có bác sĩ khám và hướng dẫn.

Hiểu lầm thường gặp

Móm lúc nhỏ, lớn lên sẽ tự hết.
Răng và hàm lệch không tự thẳng khi con lớn; móm do xương còn có thể nặng lên theo tuổi. Nên cho con khám sớm để bác sĩ chọn thời điểm can thiệp.
Hô, móm đều do mút tay hay ngậm ti giả.
Phần lớn là do di truyền. Thói quen mút kéo dài chỉ là một yếu tố góp phần, nhưng vẫn nên giúp con bỏ từ khoảng 3 tuổi.
Phải đợi thay hết răng vĩnh viễn mới đi khám chỉnh nha.
Khám không muộn hơn 7 tuổi giúp phát hiện những vấn đề nên chữa sớm, như móm, cắn chéo. Khám sớm không có nghĩa là niềng ngay.
Lấy tay đẩy răng hoặc cho con cắn đũa mỗi ngày là sửa được hô móm.
Những cách này không sửa được lệch lạc xương hàm và có thể làm răng lung lay, đau. Hãy để bác sĩ khám và lên kế hoạch.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ 4 tuổi bị móm có cần chữa không?

Nên cho con khám sớm, không cần chờ 7 tuổi. Móm và cắn ngược là nhóm thường được bác sĩ can thiệp khi con còn răng sữa hoặc mới thay răng, tùy nguyên nhân.

+Mấy tuổi thì nên niềng răng hô?

Phần lớn trẻ niềng cố định khi đã thay gần hết răng vĩnh viễn. Với hô nhiều, bác sĩ có thể đề nghị can thiệp sớm hơn để giảm nguy cơ gãy răng cửa; hãy cho con khám từ trước 7 tuổi.

+Ngậm ti giả có làm trẻ bị hô không?

Ngậm ti giả hay mút tay nhiều và kéo dài sau khoảng 3 tuổi có thể làm răng cửa chìa ra hoặc hở khớp cắn. Ngậm ti giả ở em bé thì bình thường; giúp con bỏ dần từ khoảng 3 tuổi.

+Chữa sớm rồi có phải niềng lại không?

Có thể. Can thiệp sớm nhằm sửa sớm những vấn đề khó chữa về sau, nhưng nhiều trẻ vẫn cần một giai đoạn niềng nữa khi đã thay hết răng.

+Móm có phải phẫu thuật không?

Phần lớn trẻ được chữa bằng khí cụ và niềng. Một số ít trường hợp móm do xương hàm rất nặng có thể cần phẫu thuật khi đã trưởng thành; bác sĩ sẽ theo dõi và tư vấn.

Nguồn tham khảo

  1. Child Orthodontics FAQs — Hiệp hội Chỉnh nha Hoa Kỳ (AAO)
  2. Is There a Benefit to Early Treatment? — Hiệp hội Chỉnh nha Hoa Kỳ (AAO)
  3. Management of the Developing Dentition and Occlusion in Pediatric Dentistry — Viện Hàn lâm Nha khoa Nhi Hoa Kỳ (AAPD)
  4. Braces — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Niềng răng cho con

    Nên cho con khám chỉnh nha lần đầu vào khoảng 7 tuổi, khi răng hàm vĩnh viễn và răng cửa vĩnh viễn đã mọc, để bác sĩ phát hiện sớm những lệch lạc cần can thiệp như cắn ngược (móm), cắn chéo, răng hô nhiều, hay thói quen mút tay, đẩy lưỡi. Phần lớn trẻ chỉ cần niềng cố định khi đã thay gần hết răng vĩnh viễn, nhiều trẻ bắt đầu trong khoảng 9–16 tuổi, mất khoảng 1–2 năm, và sau đó phải đeo hàm duy trì để răng không xô lại. Không phải trẻ nào cũng cần niềng sớm; hãy để bác sĩ chuyên khoa chỉnh nha khám, chụp phim và giải thích trước khi quyết định.

  • Trẻ mút tay

    Mút tay là phản xạ tự nhiên: em bé mút tay từ trong bụng mẹ, và nhiều trẻ mút tay để tự dỗ mình ngủ hay bình tĩnh lại. Ở trẻ sơ sinh, mút nắm tay còn là dấu hiệu đói, nên cho bé bú. Phần lớn trẻ tự bỏ trước khi vào lớp 1; chỉ cần giúp con bỏ khi con vẫn mút mạnh, thường xuyên sau 2–4 tuổi, vì lúc đó dễ ảnh hưởng vòm miệng và răng. Mắng, chế giễu hay bôi ớt lên tay làm con căng thẳng và khó bỏ hơn; khen và giữ tay con bận rộn có hiệu quả hơn.

  • Trẻ ngủ há miệng

    Trẻ ngủ há miệng vài đêm khi đang cảm, nghẹt mũi thường tự hết khi mũi thông. Nếu con thở bằng miệng gần như mọi đêm dù không ốm, hay kèm ngáy từ 3 đêm mỗi tuần trở lên, có lúc ngừng thở rồi thở hắt, đái dầm trở lại hoặc ban ngày quấy, kém tập trung, hãy cho con đi khám; nguyên nhân hay gặp nhất ở tuổi mầm non là VA và amidan to, hoặc viêm mũi dị ứng. Gọi 115 hoặc 113 nếu con ngừng thở kèm môi tím, hoặc khó thở cả khi thức.

  • Trẻ thay răng sữa

    Trẻ thường bắt đầu thay răng sữa khoảng 6 tuổi, thường từ hai răng cửa hàm dưới, và thay gần hết vào khoảng 11–12 tuổi; mỗi trẻ có thể sớm hoặc muộn hơn một chút. Răng hàm lớn mọc sau cùng lúc khoảng 6 tuổi là răng vĩnh viễn, không thay nữa. Cứ để răng sữa lung lay tự rụng; nếu răng mới đã mọc mà răng sữa vẫn chắc, hoặc răng sữa rụng sớm vì sâu hay va đập, hãy đưa con khám nha sĩ. Răng vĩnh viễn bị bật ra do ngã hay va đập là cấp cứu nha khoa: cầm phần thân răng, cắm lại hoặc ngâm vào sữa và đến nha sĩ ngay.

  • Gãy răng, rụng răng do ngã

    Răng vĩnh viễn bị văng ra là cấp cứu nha khoa: cầm phần thân răng, không chạm vào chân răng, nếu bẩn thì tráng nhẹ bằng sữa hoặc nước muối sinh lý, cắm lại vào ổ nếu làm được, không thì ngâm răng trong sữa, rồi đưa con đến nha sĩ ngay. Răng sữa bị văng ra thì không cắm lại vì có thể làm hỏng mầm răng vĩnh viễn bên dưới, nhưng vẫn cần cho nha sĩ kiểm tra. Răng mẻ, vỡ: giữ mảnh vỡ trong sữa và đi nha sĩ. Đến cấp cứu ngay nếu sau cú ngã con mất ý thức, nôn nhiều lần, li bì, hoặc miệng chảy máu không cầm sau 10 phút ép.

  • Tự nhổ răng sữa cho con

    Răng sữa đến tuổi thay, từ khoảng 6 tuổi, thường tự lung lay rồi tự rụng; bố mẹ chỉ cần để con tự lắc nhẹ bằng lưỡi hoặc tay sạch, không buộc chỉ giật, không dùng kìm hay giật răng khi răng còn chắc. Khi răng sữa cần nhổ, như răng sâu nặng, áp xe, răng vỡ do va đập, hay răng vĩnh viễn đã mọc mà răng sữa không chịu rụng, hãy đưa con đến nha sĩ, không bao giờ nhổ ở nhà. Nhổ ở nhà dễ làm gãy sót chân răng, nhiễm trùng, chảy máu khó cầm và có thể làm tổn thương mầm răng vĩnh viễn. Chảy máu không cầm sau khi răng rụng, sưng mặt lan nhanh kèm sốt, hoặc con ho sặc, khó thở vì hít phải răng thì đi cấp cứu ngay.

Chủ đề khác