Giấc ngủ

Trẻ ngủ há miệng, thở bằng miệng: nguyên nhân và khi nào đi khám

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi

Trả lời nhanh

Trẻ ngủ há miệng vài đêm khi đang cảm, nghẹt mũi thường tự hết khi mũi thông. Nếu con thở bằng miệng gần như mọi đêm dù không ốm, hay kèm ngáy từ 3 đêm mỗi tuần trở lên, có lúc ngừng thở rồi thở hắt, đái dầm trở lại hoặc ban ngày quấy, kém tập trung, hãy cho con đi khám; nguyên nhân hay gặp nhất ở tuổi mầm non là VA và amidan to, hoặc viêm mũi dị ứng. Gọi 115 hoặc 113 nếu con ngừng thở kèm môi tím, hoặc khó thở cả khi thức.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con ngừng thở khi ngủ kèm môi hoặc mặt tím tái, hoặc phải lay gọi mới thở lại.
  • Con khó thở ngay cả khi thức: thở rít, rút lõm lồng ngực, phải ngồi dậy mới thở được.
  • Con sốt cao, đau họng dữ dội, không nuốt được nước bọt, chảy dãi, há miệng khó.
  • Con li bì, khó đánh thức vào buổi sáng, hoặc co giật.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con thở bằng miệng gần như mọi đêm trong nhiều tuần, kể cả khi không bị cảm.
  • Con ngáy từ 3 đêm mỗi tuần trở lên, hoặc bố mẹ thấy những quãng im lặng rồi con thở hắt, giãy giụa, thở gắng sức.
  • Ban ngày con cũng hay há miệng, nói giọng mũi, nghẹt mũi kéo dài, hoặc nghe kém, hay viêm tai.
  • Con đã khô đêm lâu nay đái dầm trở lại, sáng dậy hay đau đầu, mệt.
  • Ban ngày con buồn ngủ, cáu gắt, hiếu động quá mức, kém tập trung, chậm tăng cân.
  • Chảy nước mũi một bên kéo dài, mùi hôi, hoặc chảy máu mũi (nghĩ đến dị vật trong mũi ở trẻ nhỏ).

Vì sao con ngủ há miệng

Mũi là đường thở tự nhiên khi ngủ. Con chỉ chuyển sang thở bằng miệng khi mũi hoặc phía sau mũi bị hẹp, không đủ không khí đi qua. Vì vậy thở bằng miệng thường là dấu hiệu của một chỗ tắc, hiếm khi chỉ là thói quen.

Ở trẻ mầm non và tiểu học, nguyên nhân hay gặp nhất là VA (khối mô nằm sau mũi) và amidan to ra. VA thường bắt đầu nhỏ dần từ khoảng 4 tuổi và gần như mất hẳn khi trưởng thành, nhưng trong những năm đang to, nó có thể làm con nghẹt mũi, ngáy và thở bằng miệng.

Các nguyên nhân khác: nghẹt mũi do cảm cúm, viêm mũi dị ứng (hắt hơi, ngứa mũi, chảy nước mũi trong, hay nặng lên khi gặp bụi nhà, lông thú), viêm xoang, lệch vách ngăn mũi, thừa cân, khói thuốc lá trong nhà. Trẻ nhỏ đôi khi nhét dị vật vào mũi, gây chảy mũi một bên có mùi hôi.

Há miệng khi ngủ có hại gì

Khi đường thở bị hẹp, giấc ngủ của con dễ bị cắt vụn: con trở mình nhiều, ngủ ngửa cổ, vã mồ hôi, sáng dậy khô miệng, hôi miệng. Một phần trẻ ngủ há miệng và ngáy bị ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, tức là đường thở bị bít nhiều lần trong đêm.

Trẻ bị ngưng thở khi ngủ ít khi gục ngủ ban ngày như người lớn. Con thường quấy, hiếu động, khó tập trung, học sút, đái dầm, chậm lớn. Để lâu, ngưng thở khi ngủ có thể ảnh hưởng đến tim mạch, hành vi và sự phát triển của con.

Thở bằng miệng kéo dài trong nhiều năm cũng được cho là liên quan đến hàm hẹp, răng mọc lệch. Nếu con đã có dấu hiệu này, nha sĩ và bác sĩ tai mũi họng có thể cùng xem.

Quan sát con ở nhà trước khi đi khám

  • Ghi lại trong 1–2 tuần: bao nhiêu đêm con há miệng, bao nhiêu đêm ngáy, con có đang cảm không.
  • Quay một đoạn video 1–2 phút khi con ngủ say, có tiếng, để lộ ngực và bụng, để bác sĩ thấy con thở thế nào.
  • Để ý ban ngày: con có hay há miệng, nói giọng mũi, nghe kém, hay hắt hơi, dụi mũi không.
  • Để ý sáng dậy con có tỉnh táo không, có đái dầm, đau đầu, khô miệng không.

Bác sĩ sẽ khám và điều trị thế nào

Có thể bắt đầu với bác sĩ nhi; bác sĩ sẽ hỏi về giấc ngủ, khám mũi họng và giới thiệu khám tai mũi họng khi cần. Bác sĩ tai mũi họng có thể nội soi mũi họng hoặc chụp phim để xem VA. Nếu nghi ngưng thở khi ngủ, cách đánh giá chắc chắn nhất là đo đa ký giấc ngủ qua đêm.

Cách xử trí tùy nguyên nhân. Viêm mũi dị ứng có thể cần tránh chất gây dị ứng và thuốc xịt mũi do bác sĩ kê. VA và amidan to gây ngưng thở khi ngủ thường được cân nhắc nạo VA, cắt amidan; trường hợp nhẹ, bác sĩ có thể theo dõi vì VA nhỏ dần theo tuổi. Loại thuốc, liều và có mổ hay không do bác sĩ quyết định.

Chăm sóc con tại nhà

  • Nhỏ hoặc rửa mũi bằng nước muối sinh lý 0,9% trước khi ngủ khi con nghẹt mũi.
  • Không tự dùng thuốc nhỏ hoặc xịt mũi co mạch cho trẻ dưới 6 tuổi; trẻ lớn hơn cũng chỉ dùng khi bác sĩ dặn.
  • Không hút thuốc trong nhà và trong xe; tránh để con ngửi khói hương, khói bếp.
  • Giữ phòng ngủ sạch bụi, giặt chăn ga thường xuyên, bớt thú bông trên giường nếu con bị dị ứng.
  • Giữ cân nặng hợp lý cho con bằng bữa ăn lành mạnh và vận động mỗi ngày.
  • Không tự cho con uống siro an thần, thuốc chống dị ứng gây buồn ngủ hay thuốc ngủ; chúng có thể làm ngưng thở nặng hơn.
  • Không dán băng dính lên miệng con khi ngủ; nếu mũi đang tắc, việc này có thể làm con khó thở.

Hiểu lầm thường gặp

Con ngủ há miệng chỉ là thói quen, lớn sẽ tự hết.
Phần lớn trẻ thở bằng miệng vì mũi hoặc VA bị tắc. Nếu con há miệng gần như mọi đêm, nên cho con đi khám để tìm nguyên nhân.
Dán miệng khi ngủ sẽ tập cho con thở bằng mũi.
Chưa có bằng chứng việc dán miệng an toàn cho trẻ. Khi con đang nghẹt mũi hay có VA to, bịt miệng có thể làm con thiếu không khí. Hãy tìm và xử lý chỗ tắc.
Cứ nhỏ thuốc thông mũi mỗi tối là con hết há miệng.
Thuốc co mạch không dùng cho trẻ dưới 6 tuổi, và dùng nhiều ngày ở trẻ lớn có thể làm nghẹt mũi nặng hơn khi ngừng thuốc. Nước muối sinh lý an toàn hơn; thuốc khác do bác sĩ kê.
Nạo VA làm con giảm sức đề kháng.
VA là một phần nhỏ của hệ miễn dịch; trẻ sau mổ không bị suy giảm miễn dịch đáng kể. Bác sĩ chỉ khuyên mổ khi lợi ích rõ hơn rủi ro.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ ngủ há miệng có sao không?

Vài đêm khi bị cảm thường không sao. Nếu con há miệng gần như mọi đêm, ngáy từ 3 đêm mỗi tuần, hoặc có lúc ngừng thở, hãy cho con đi khám.

+Trẻ thở bằng miệng nên khám chuyên khoa gì?

Bắt đầu với bác sĩ nhi hoặc tai mũi họng. Bác sĩ sẽ khám mũi, VA, amidan và tìm dấu hiệu dị ứng; nếu nghi ngưng thở khi ngủ, con có thể cần đo giấc ngủ.

+Thở bằng miệng có làm hô răng, mặt dài không?

Thở bằng miệng kéo dài nhiều năm được cho là liên quan đến hàm hẹp, răng lệch, nhưng mức độ còn chưa rõ. Xử lý sớm nguyên nhân tắc mũi là điều quan trọng; nếu thấy răng, hàm lệch, hãy cho con khám nha sĩ.

+Bao nhiêu tuổi thì VA tự teo?

VA thường bắt đầu nhỏ dần từ khoảng 4 tuổi và gần như mất khi trưởng thành. Nếu VA đang làm con ngưng thở khi ngủ, không nên chờ; bác sĩ sẽ cân nhắc điều trị.

+Có nên cho con nằm nghiêng để đỡ há miệng không?

Trẻ từ 1 tuổi nằm nghiêng có thể đỡ ngáy nhẹ. Không kê gối thật cao vì cổ gập làm đường thở hẹp thêm. Trẻ dưới 1 tuổi luôn nằm ngửa, không gối.

Nguồn tham khảo

  1. Adenoids and adenoidectomy — NHS (Anh)
  2. Sleep Apnea in Children: Detection & Treatment — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Allergic rhinitis — NHS (Anh)
  4. Snoring — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ ngủ ngáy

    Trẻ ngáy nhẹ vài đêm khi bị cảm, nghẹt mũi thường không đáng lo. Con nên đi khám khi ngáy từ 3 đêm mỗi tuần trở lên, ngáy to, hoặc kèm ngừng thở, thở hổn hển, há miệng thở, đái dầm, ban ngày buồn ngủ hay quấy, kém tập trung; đây có thể là ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, hay gặp nhất ở trẻ 2–6 tuổi có VA và amidan to. Nếu con ngừng thở lâu kèm môi tím, khó thở, rút lõm lồng ngực ngay cả khi thức, hoặc không nuốt được nước bọt, hãy gọi 115 hoặc 113.

  • Có nên nạo VA cho trẻ

    Phần lớn trẻ có VA to hay hay viêm VA không cần nạo, vì VA thường bắt đầu nhỏ lại từ khoảng 4–6 tuổi. Bác sĩ tai mũi họng chỉ cân nhắc nạo VA khi VA to làm con ngừng thở khi ngủ, nghẹt mũi kéo dài đến mức phải thở bằng miệng, gây viêm tai ứ dịch làm con nghe kém, viêm tai giữa đi lại nhiều lần, hoặc viêm VA tái đi tái lại nhiều đợt mỗi năm dù đã chăm đúng. Nếu nạo, chỉ làm ở bệnh viện có bác sĩ tai mũi họng và gây mê hồi sức. Sau nạo VA, con chảy máu mũi hoặc họng, nôn ra máu hay chất nâu đen thì đến cấp cứu ngay.

  • Viêm mũi dị ứng ở trẻ

    Viêm mũi dị ứng là khi niêm mạc mũi phản ứng quá mức với những thứ vô hại như mạt bụi nhà, nấm mốc, lông chó mèo, phấn hoa: con hắt hơi từng tràng, ngứa mũi, chảy nước mũi trong, nghẹt mũi, kéo dài nhiều tuần hoặc tái lại theo mùa, thường không sốt. Bệnh không nguy hiểm nhưng làm con ngủ kém, học kém tập trung; kiểm soát bằng cách tránh dị nguyên, rửa mũi nước muối, và thuốc kháng histamin loại ít gây buồn ngủ hoặc corticoid xịt mũi theo hướng dẫn của bác sĩ. Con khò khè, khó thở, hoặc sưng môi, sưng mặt kèm khó thở thì đến cấp cứu ngay.

  • Nghẹt mũi khi ngủ

    Trẻ nhỏ hay nghẹt mũi về đêm vì lỗ mũi nhỏ, nằm xuống thì dịch mũi đọng lại, nhất là khi đang cảm lạnh. Nhỏ nước muối sinh lý 0,9% và hút nhẹ ở cửa mũi trước khi ngủ là cách an toàn nhất; trẻ dưới 1 tuổi vẫn nằm ngửa trên mặt phẳng, không kê gối, không dùng thuốc nhỏ mũi co mạch cho trẻ dưới 6 tuổi. Nếu con ngáy to gần như đêm nào, ngủ há miệng, có lúc ngừng thở rồi thở hắt ra, hãy đưa con đi khám. Con rút lõm lồng ngực, tím tái, ngừng thở trên 20 giây hoặc khó đánh thức thì gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Rửa mũi, hút mũi cho trẻ

    Với trẻ nhỏ, làm sạch mũi là nhỏ vài giọt nước muối sinh lý 0,9% cho dịch mềm ra rồi hút nhẹ ở cửa mũi: trẻ dưới 1 tuổi nhỏ 1 giọt mỗi bên, trẻ lớn hơn 2–3 giọt, chỉ làm khi con nghẹt mũi, thường trước khi bú và trước khi ngủ, trẻ dưới 1 tuổi không quá khoảng 4 lần một ngày. Không bơm rửa mũi mạnh bằng xi lanh hay bình áp lực cho trẻ nhỏ, và không tự pha nước muối bằng muối ăn ước chừng; dùng nước muối sinh lý đóng lọ. Trẻ lớn biết hợp tác có thể xịt rửa nhẹ. Con sặc, tím tái, ngừng thở khi đang nhỏ mũi, hoặc thở rút lõm lồng ngực thì đến cấp cứu ngay.

  • Thuốc nhỏ mũi co mạch

    Không dùng thuốc nhỏ mũi, xịt mũi co mạch (chống nghẹt mũi) cho trẻ dưới 6 tuổi; với trẻ nhỏ, nước muối sinh lý 0,9% là đủ. Trẻ từ 6 tuổi chỉ dùng khi bác sĩ hoặc dược sĩ khuyên, đúng loại dành cho trẻ em, đúng liều trên tờ hướng dẫn và chỉ trong vài ngày, vì dùng quá 5 ngày làm mũi nghẹt nặng hơn. Nếu sau khi nhỏ thuốc, hoặc uống nhầm thuốc, con li bì, da tái lạnh, thở chậm hay ngừng thở từng lúc, gọi 115 hoặc 113 ngay.

Chủ đề khác