Sức khỏe học đường

Sinh viên ít vận động, ngồi nhiều: ảnh hưởng gì và vận động bao nhiêu là đủ

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sinh viên · 18–24 tuổi

Trả lời nhanh

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, người từ 18 tuổi nên vận động vừa 150–300 phút hoặc vận động mạnh 75–150 phút mỗi tuần, cộng ít nhất 2 ngày tập cho cơ, và giảm thời gian ngồi một chỗ. Ngồi lâu nhiều giờ mỗi ngày làm tăng nguy cơ tim mạch, tiểu đường type 2, đau lưng, đau cổ vai gáy và ảnh hưởng tâm trạng, giấc ngủ. Cách đơn giản nhất là đứng dậy đi lại khoảng mỗi giờ và đi bộ, đạp xe trong sinh hoạt hằng ngày. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu đau ngực, khó thở đột ngột, nhất là kèm một bắp chân sưng đau sau nhiều giờ ngồi.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Đau ngực, khó thở đột ngột, ho ra máu hoặc ngất, nhất là kèm một chân sưng đau: gọi 115 hoặc 113.
  • Gục ngã, ngất khi đang hoặc vừa tập thể thao: gọi 115 hoặc 113, ép tim ngay nếu không thở bình thường và dùng máy sốc tim tự động nếu có.
  • Đau đầu dữ dội đột ngột, nói khó, méo miệng hoặc yếu, tê một bên người: gọi 115 hoặc 113.
  • Có ý nghĩ làm hại bản thân hoặc thấy không an toàn: gọi 115 hoặc 113, hoặc nói ngay với người ở gần.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Một bắp chân hoặc đùi sưng, đau nhức, da đỏ hoặc sẫm màu, sau những đợt ngồi rất lâu: đi khám trong ngày.
  • Đau lưng, đau cổ kéo dài hơn vài tuần, hoặc tê, yếu tay chân, đau lan xuống chân.
  • Hồi hộp, tim đập nhanh, khó thở hoặc chóng mặt khi gắng sức nhẹ như leo cầu thang.
  • Tăng cân nhanh, khát nhiều, đi tiểu nhiều hoặc mệt mỏi kéo dài không rõ lý do.
  • Buồn chán, mất hứng thú, mất ngủ kéo dài hơn 2 tuần ảnh hưởng việc học.

Vì sao sinh viên dễ ngồi quá nhiều

Lên đại học, nhiều bạn trẻ bỏ hẳn giờ thể dục bắt buộc và nếp chạy nhảy ở trường phổ thông. Một ngày thường gồm nhiều giờ ngồi giảng đường, ngồi máy tính làm bài, ngồi xe đi lại, rồi tối lại ngồi với điện thoại hay chơi game. Nhiều bạn ở trọ, ăn uống thất thường, thức khuya, nên càng ít vận động.

Ngồi nhiều và ít vận động là hai chuyện khác nhau. Một bạn đi tập 30 phút buổi sáng nhưng ngồi liền 10 tiếng còn lại vẫn chịu tác hại của việc ngồi lâu. Vì vậy cần cả hai: vận động đủ mỗi tuần và chia nhỏ thời gian ngồi.

Ngồi lâu, ít vận động ảnh hưởng thế nào

  • Tim mạch và chuyển hóa: ngồi nhiều được ghi nhận làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch, tiểu đường type 2 và một số bệnh ung thư về lâu dài, kể cả ở người trẻ.
  • Cân nặng: dễ tăng cân trong những năm đầu đại học, nhất là khi kèm ăn khuya, đồ uống nhiều đường.
  • Lưng, cổ, vai: ngồi gù trước máy tính, laptop đặt thấp làm đau cổ vai gáy, đau thắt lưng.
  • Tâm trạng và giấc ngủ: vận động đều giúp giảm lo âu, buồn chán và ngủ ngon hơn; bỏ vận động thì dễ mệt mỏi, khó tập trung.
  • Cục máu đông ở chân: ngồi bất động rất lâu, như chơi game, xem phim hay đi xe liền nhiều giờ, kèm uống ít nước, làm tăng nguy cơ huyết khối tĩnh mạch sâu. Cục máu đông có thể trôi lên phổi và gây nguy hiểm.

Bao nhiêu vận động là đủ

Tổ chức Y tế Thế giới khuyên người 18–64 tuổi vận động mức vừa 150–300 phút mỗi tuần, hoặc mức mạnh 75–150 phút, hoặc kết hợp hai mức. Thêm ít nhất 2 ngày mỗi tuần tập cho các nhóm cơ lớn như chống đẩy, gánh đùi, tập tạ, dây kháng lực, yoga. Vận động nhiều hơn mức này thì càng có lợi, và một chút vận động vẫn tốt hơn không có gì.

Vận động vừa là khi thở nhanh hơn, người ấm lên, vẫn nói chuyện được nhưng không hát được: đi bộ nhanh, đạp xe, bơi nhẹ, cầu lông chơi vui. Vận động mạnh là khi thở dốc, chỉ nói được vài từ: chạy, đá bóng, bóng rổ, bơi nhanh, nhảy dây. 150 phút chia ra là khoảng 30 phút mỗi ngày, 5 ngày một tuần, và có thể cộng dồn từ nhiều lần ngắn.

Chia nhỏ thời gian ngồi

  • Khoảng mỗi giờ đứng dậy đi lại, vươn vai vài phút; đặt hẹn giờ trên điện thoại nếu hay quên.
  • Tận dụng giờ nghỉ giữa tiết để đi bộ, leo cầu thang thay vì ngồi tại chỗ lướt điện thoại.
  • Đi bộ hoặc đạp xe những quãng ngắn đến trường, đến chỗ làm thêm, chợ.
  • Học nhóm, gọi điện có thể vừa đứng vừa đi lại.
  • Khi chơi game, xem phim, ngồi xe đường dài nhiều giờ: đứng dậy đi lại, cử động cổ chân thường xuyên và uống đủ nước.
  • Kê bàn ghế cho đúng: màn hình ngang tầm mắt, laptop kê cao và dùng bàn phím rời nếu được, hai bàn chân đặt trên sàn.

Nếu bạn là sinh viên

Bắt đầu nhỏ thôi. Nếu lâu rồi không tập, hãy bắt đầu bằng 10–15 phút đi bộ nhanh mỗi ngày, rồi tăng dần sau vài tuần. Chọn môn mình thấy vui và có bạn cùng tập: câu lạc bộ thể thao của trường, nhóm chạy bộ, cầu lông với bạn cùng phòng trọ. Đi tập đều quan trọng hơn tập thật nặng vài buổi rồi bỏ.

Nếu bạn có bệnh tim, hen, đái tháo đường hoặc từng ngất khi gắng sức, hãy hỏi bác sĩ trước khi tập nặng. Nếu thấy buồn chán, mất động lực kéo dài, hãy tìm đến bác sĩ, chuyên gia tâm lý hoặc phòng tư vấn của trường. Tổng đài 111 là tổng đài bảo vệ trẻ em dưới 16 tuổi; khi có nguy hiểm trước mắt, gọi 115 hoặc 113.

Chăm sóc con tại nhà

  • Đặt mục tiêu khoảng 30 phút vận động vừa mỗi ngày, 5 ngày mỗi tuần, có thể chia thành 2–3 lần ngắn.
  • Thêm 2 buổi mỗi tuần tập cho cơ: chống đẩy, gánh đùi, plank, dây kháng lực, ngay trong phòng trọ cũng được.
  • Đặt hẹn giờ để đứng dậy đi lại khoảng mỗi giờ khi học hay làm việc với máy tính.
  • Uống đủ nước trong ngày và khi ngồi lâu; hạn chế đồ uống nhiều đường, nước tăng lực.
  • Khởi động trước khi tập, tăng dần cường độ, tránh tập ngoài trời giữa trưa nắng nóng.
  • Bố mẹ có thể rủ con đi bộ, đạp xe, đi bơi khi con về nhà dịp nghỉ, và hỏi han con nhẹ nhàng về nhịp sống ở trường thay vì nhắc nhở.

Hiểu lầm thường gặp

Còn trẻ thì ngồi nhiều không sao, đến tuổi trung niên mới cần lo.
Thói quen vận động hình thành ở tuổi sinh viên thường theo con về sau. Ngồi nhiều đã ảnh hưởng đến cân nặng, lưng cổ, giấc ngủ và tâm trạng ngay ở tuổi 20.
Đi tập gym một buổi thật nặng cuối tuần là bù được cả tuần ngồi.
Nên chia vận động đều trong tuần và chia nhỏ thời gian ngồi mỗi ngày. Tập dồn một buổi nặng sau cả tuần không vận động còn dễ chấn thương.
Phải chạy bộ hay vào phòng tập mới tính là vận động.
Đi bộ nhanh, đạp xe đi học, leo cầu thang, chơi cầu lông đều được tính, miễn là làm tim đập nhanh hơn và thở nhanh hơn.

Bố mẹ hay hỏi

+Sinh viên cần vận động bao nhiêu phút mỗi ngày?

Khoảng 30 phút vận động vừa mỗi ngày, 5 ngày mỗi tuần là đạt mức tối thiểu 150 phút mỗi tuần theo Tổ chức Y tế Thế giới. Thêm 2 ngày tập cho cơ mỗi tuần.

+Ngồi học bao lâu thì nên đứng dậy?

Khoảng mỗi giờ nên đứng dậy đi lại, vươn vai vài phút. Ngồi càng ít liền mạch càng tốt.

+Đi bộ có thay được tập thể dục không?

Đi bộ nhanh, đủ để thở nhanh hơn, được tính là vận động vừa. Bạn vẫn nên thêm bài tập cho cơ 2 ngày mỗi tuần.

+Ngồi chơi game nhiều giờ có nguy hiểm không?

Ngồi bất động rất lâu, uống ít nước có thể làm tăng nguy cơ cục máu đông ở chân. Hãy đứng dậy đi lại thường xuyên, và gọi 115 hoặc 113 ngay nếu đau ngực, khó thở đột ngột.

+Bận học, làm thêm, không có thời gian tập thì sao?

Chia nhỏ ra: đi bộ đến lớp, leo cầu thang, 10 phút tập trong phòng trọ. Nhiều lần ngắn cộng lại vẫn có lợi.

Nguồn tham khảo

  1. WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
  2. Physical activity guidelines for adults aged 19 to 64 — NHS (Anh)
  3. DVT (deep vein thrombosis) — NHS (Anh)
  4. How can I help my child avoid back and eye strain from being on the computer? — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Đau lưng do ngồi học

    Đau lưng ở học sinh THPT và sinh viên phần lớn là đau cơ, dây chằng do ngồi lâu, ngồi khom, ít vận động, thường đỡ trong vài ngày đến vài tuần khi con đứng dậy đi lại thường xuyên, chỉnh lại góc học và tập cho cơ lưng, cơ bụng khỏe. Nằm nghỉ một chỗ làm đau lâu khỏi hơn. Đi khám sớm nếu đau quá 2 tuần dù đã đổi thói quen, đau về đêm, cứng lưng buổi sáng kéo dài, hoặc đau lan xuống chân. Đi cấp cứu ngay nếu đau lưng kèm yếu, tê chân, mất kiểm soát tiểu tiện, đại tiện, sốt cao, hoặc sau tai nạn.

  • Đau cổ vai gáy ở học sinh

    Đau cổ vai gáy ở học sinh phần lớn là đau cơ do cúi đầu học, nhìn điện thoại lâu, đeo cặp nặng hoặc ngủ sai tư thế, và thường đỡ sau vài ngày đến vài tuần khi con vận động cổ nhẹ nhàng, chườm ấm và sửa thói quen. Nên đi khám nếu đau quá vài tuần không đỡ, uống thuốc giảm đau thông thường không đỡ, hoặc kèm tê bì, yếu tay. Đi cấp cứu ngay nếu đau cổ sau ngã, tai nạn, va chạm mạnh, hoặc cổ cứng kèm sốt, đau đầu dữ dội, nôn.

  • Sinh viên tăng cân năm nhất

    Nhiều sinh viên tăng cân trong năm đầu đại học, thường vài kg, do ăn ngoài, ăn đêm, uống trà sữa, nước ngọt, rượu bia, ngủ muộn và ít vận động hơn hồi phổ thông. Cách giữ cân lành mạnh là ăn đủ ba bữa có rau và đạm, bớt đồ uống có đường, vận động ít nhất 150 phút mỗi tuần và ngủ đủ, không nhịn ăn hay dùng thuốc giảm cân. Với người châu Á, chỉ số BMI từ 23 đã là thừa cân. Đi khám nếu tăng cân nhanh kèm mệt, sợ lạnh, kinh thưa, mụn và lông mọc nhiều, hoặc bạn ăn mất kiểm soát rồi tự gây nôn; gọi 115 hoặc 113 nếu khó thở, đau ngực, ngất.

  • Sinh viên mất ngủ

    Người từ 18 tuổi cần ngủ ít nhất 7 giờ mỗi đêm. Sinh viên hay mất ngủ vì giờ giấc thất thường, thức khuya trước hạn nộp bài, dùng điện thoại trên giường, cà phê, trà sữa buổi tối và lo lắng chuyện học, tiền, các mối quan hệ. Phần lớn đỡ khi dậy cùng giờ mỗi ngày, cất điện thoại trước khi ngủ và bỏ caffeine buổi chiều tối; nếu mất ngủ đã nhiều tuần, ảnh hưởng việc học, hoặc đi kèm buồn bã, lo âu, hãy đi khám. Không tự mua thuốc ngủ. Nếu bạn hoặc con có ý nghĩ muốn chết, hãy gọi 115 hoặc 113 hoặc đến cấp cứu ngay.

  • Đột tử khi chơi thể thao

    Ngừng tim đột ngột ở người trẻ rất hiếm, thường do một bệnh tim chưa được phát hiện như bệnh cơ tim phì đại hay rối loạn nhịp tim di truyền. Ai ngã gục trong lúc hoặc ngay sau khi chơi thể thao mà không đáp ứng, thở bất thường thì coi như đã ngừng tim: gọi 115 hoặc 113 bật loa ngoài, ép tim ngay và dùng máy sốc tim tự động (AED) nếu có. Những dấu hiệu cần đi khám tim trước khi chơi tiếp: ngất hoặc co giật khi đang gắng sức, đau ngực khi vận động, tim đập loạn không rõ lý do, hoặc trong nhà có người đột tử khi còn trẻ.

  • Sinh viên kiệt sức

    Kiệt sức (burnout) là khi căng thẳng học tập, làm thêm kéo dài nhiều tháng khiến sinh viên cạn năng lượng, thấy chán và xa cách với việc học, và tin rằng mình học mãi cũng không ra gì. Ngủ một đêm hay nghỉ một cuối tuần không làm nó hết. Cách gỡ là giảm tải thật sự, lấy lại giấc ngủ và các khoảng nghỉ, và gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý nếu tình trạng kéo dài hơn 2 tuần, vì kiệt sức hay đi kèm trầm cảm và lo âu. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại mình, hãy gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, và đưa con đi khám bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý ngay trong ngày. Tổng đài 111 dành cho trẻ dưới 16 tuổi, nên với sinh viên, bác sĩ và phòng tư vấn của trường là nơi phù hợp hơn.

Chủ đề khác