Có nên cho trẻ đi chân đất: đi ở đâu thì tốt, ở đâu cần đi giày dép
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi
Trả lời nhanh
Có, trên nền sạch và an toàn. Đi chân đất trong nhà, trên sàn khô, sạch giúp trẻ đang tập đi giữ thăng bằng tốt hơn, và trẻ chưa tự đi vững thì chưa cần giày; khi ra ngoài, con cần giày dép mềm, vừa chân. Cho con đi giày dép ở nơi đất có thể dính phân người hay súc vật (ấu trùng giun móc chui qua da chân), nơi có đinh, mảnh kính, sỏi sắc (nguy cơ uốn ván), trên nền nóng như sân bê tông, nhựa đường, cầu trượt kim loại giữa trưa (bỏng gan bàn chân), và ở nước ngập, bùn sau lũ. Con giẫm phải vật nhọn mà chưa tiêm đủ uốn ván, hoặc vết đâm sâu, bẩn, cần đi khám trong ngày.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Đinh, que, mảnh kính còn cắm sâu trong bàn chân: không tự rút ra, giữ cố định và đi cấp cứu.
- Máu ở vết thương bàn chân vẫn chảy nhiều sau 10 phút ấn chặt liên tục.
- Bỏng ở gan bàn chân do giẫm lên nền nóng, than, nước sôi: làm mát dưới vòi nước sạch mát khoảng 20 phút rồi đến cấp cứu, vì bỏng ở bàn chân cần được bác sĩ xem ngay.
- Con cứng hàm, khó há miệng, khó nuốt, co cứng cơ từng cơn hoặc co giật sau một vết thương ở chân: gọi 115 hoặc 113.
- Con bị rắn cắn hoặc bị điện giật khi đi qua chỗ ngập nước: gọi 115 hoặc 113.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con giẫm phải đinh, vật nhọn, vết đâm sâu hoặc bẩn, mà con chưa tiêm đủ mũi có thành phần uốn ván, bố mẹ không nhớ, hoặc mũi gần nhất đã quá 5 năm: đi khám trong ngày.
- Vết thương ở chân sưng nóng đỏ, đau tăng, chảy mủ, hoặc có vệt đỏ lan lên cẳng chân.
- Bàn chân con nổi vết đỏ ngứa, ngoằn ngoèo như sợi chỉ và dịch chuyển dần; hoặc con ngứa, nổi mẩn ở chỗ da chân tiếp xúc với đất.
- Sau khi hay đi chân đất ngoài vườn, ruộng, con xanh xao, mệt, đau bụng, chậm lớn.
- Con kêu đau chân, đi khập khiễng, bàn chân cứng, chỉ bẹt một bên, hoặc hay lật chân.
Đi chân đất có lợi gì
Khi trẻ đang tập đứng và tập đi, để chân trần trên sàn giúp con cảm nhận mặt sàn, giữ thăng bằng và tập các cơ bàn chân, cổ chân. Trẻ chưa tự đi vững thì chưa cần giày; khi đã đi được, lúc đầu giày dép chủ yếu để bảo vệ chân khi ra ngoài.
Gần như mọi trẻ nhỏ đều có bàn chân bẹt, vì vòm bàn chân hình thành dần trong khoảng 3 đến 10 tuổi. Đi chân đất hay đi giày không làm bàn chân bẹt hơn, và lót giày đặc biệt không tạo ra vòm chân cho trẻ khỏe mạnh. Giày quá chật, đế quá cứng mới là thứ cần tránh, vì xương ngón chân của trẻ còn mềm.
Ở đâu thì để con đi chân đất được
- Trong nhà, trên sàn khô, sạch, không có đồ vật sắc nhọn, đồ chơi nhỏ, mảnh vụn.
- Trên thảm, sàn chơi, bãi cỏ sạch mà bố mẹ đã nhìn qua, không có phân chó mèo, gai, mảnh kính.
- Trên cát bãi biển khi cát chưa nóng, tránh giờ giữa trưa.
- Sàn nhà tắm, quanh bể bơi dễ trơn: cho con đi chậm, có người lớn ở cạnh; ở phòng thay đồ, nhà tắm công cộng, cho con đi dép để hạn chế nấm kẽ chân.
Ở đâu con cần đi giày dép
Đất ẩm có thể dính phân người hay súc vật, như vườn bón phân tươi, ruộng, bãi đất quanh nhà vệ sinh không hợp vệ sinh, là nơi ấu trùng giun móc sống; ấu trùng chui qua da chân khi con đi chân đất, lâu ngày có thể gây thiếu máu, đau bụng, chậm lớn. Ở chỗ sửa nhà, bãi rác, ven đường, đinh, mảnh kính, sắt vụn dễ đâm vào chân và mang vi khuẩn uốn ván từ đất vào vết thương.
Những ngày nắng nóng, sân bê tông, nhựa đường, sân chơi, cầu trượt kim loại, cát giữa trưa có thể nóng đến mức gây bỏng gan bàn chân trẻ; không cho con chạy chân đất ở sân chơi. Nước ngập, nước lũ, bùn có thể chứa vi khuẩn gây bệnh xoắn khuẩn vàng da và bệnh Whitmore qua vết xước ở chân; khi bắt buộc phải đi qua, cho con đi ủng hoặc giày kín.
Chọn giày dép cho con
- Đế mềm, dẻo, uốn cong được ở phần mũi chân, có rãnh chống trơn; không cần đế cứng hay giày 'chỉnh hình' cho trẻ khỏe mạnh.
- Vừa chân, mũi giày đủ rộng cho ngón chân cử động; có dây buộc, khóa dán hoặc quai hậu giữ gót, nếu con kiễng chân mà gót tuột ra là giày quá rộng.
- Chất liệu thoáng như da, vải; giày nhựa kín dễ làm chân ra mồ hôi, cọ xát và nhiễm nấm. Đi tất cotton, thay tất mỗi ngày.
- Kiểm tra cỡ giày vài tháng một lần vì chân trẻ lớn nhanh; không đi giày cũ đã mòn méo của anh chị.
Chăm sóc con tại nhà
- Để con đi chân trần trong nhà trên sàn khô, sạch; nhặt đinh ghim, kim, mảnh vụn trên sàn.
- Khi ra vườn, ra đồng, đến chỗ sửa nhà hay đi qua chỗ ngập, cho con đi giày dép kín.
- Sờ thử mặt sân, cát, cầu trượt trước khi cho con chơi vào những ngày nắng nóng.
- Rửa chân con bằng xà phòng sau khi chơi ngoài trời, lau khô kẽ chân.
- Con giẫm phải vật nhọn: rửa sạch vết thương bằng nước và xà phòng, che bằng băng sạch, mở sổ tiêm xem mũi uốn ván gần nhất.
- Tẩy giun cho con định kỳ theo hướng dẫn của trạm y tế, thường 6 tháng một lần từ 2 tuổi.
Hiểu lầm thường gặp
- Đi chân đất làm con bị bàn chân bẹt.
- Trẻ nhỏ nào cũng có bàn chân bẹt và vòm chân hình thành dần đến khoảng 10 tuổi. Đi chân đất trên nền an toàn không làm bàn chân bẹt hơn.
- Trẻ mới tập đi phải đi giày cứng cho chân thẳng, đi vững.
- Trẻ đang tập đi giữ thăng bằng tốt hơn khi đi chân trần trong nhà. Khi cần giày, chọn loại đế mềm, dẻo, vừa chân.
- Đi chân đất thì bị nhiễm lạnh, sinh ốm.
- Cảm lạnh do virus lây từ người sang người, không do bàn chân chạm sàn lạnh. Trời rét thì mặc tất ấm cho con để con dễ chịu.
- Đinh không gỉ thì không lo uốn ván.
- Vi khuẩn uốn ván sống trong đất, bụi, phân súc vật, không phải trong lớp gỉ. Vết đâm sâu hay bẩn đều có nguy cơ; hãy xem sổ tiêm của con.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ mới biết đi có nên đi giày không?
Trong nhà, để con đi chân trần trên sàn sạch là tốt nhất. Khi ra ngoài, cho con đi giày dép đế mềm, vừa chân để bảo vệ bàn chân.
+Đi chân đất có bị giun không?
Có thể, nếu con đi chân đất trên đất ẩm dính phân người hay súc vật, vì ấu trùng giun móc chui qua da chân. Cho con đi giày dép ở vườn, ruộng và tẩy giun định kỳ theo hướng dẫn.
+Có nên cho trẻ đi chân đất ngoài cỏ không?
Được, trên bãi cỏ sạch mà bố mẹ đã xem không có phân động vật, gai hay mảnh kính. Rửa chân cho con sau khi chơi.
+Con giẫm phải đinh có cần tiêm uốn ván không?
Rửa sạch vết thương rồi xem sổ tiêm. Nếu con chưa tiêm đủ, bố mẹ không nhớ, mũi gần nhất đã quá 5 năm hoặc vết thương sâu, bẩn, đưa con đi khám trong ngày để bác sĩ quyết định.
+Đi chân đất có giúp trẻ thông minh hơn không?
Chưa có bằng chứng như vậy. Đi chân trần trên nền an toàn giúp trẻ nhỏ tập thăng bằng và vận động bàn chân, thế là đủ lý do để cho con đi trong nhà.
Nguồn tham khảo
- Leg and foot problems in children — NHS (Anh)
- About Soil-transmitted Helminths — Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC)
- Summer Safety Tips: Staying Safe Outdoors — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Tetanus — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Trẻ bị bàn chân bẹt
Hầu hết trẻ nhỏ có bàn chân bẹt, vì xương khớp còn mềm và có lớp mỡ che vòm bàn chân; vòm thường hình thành dần trong khoảng 3 đến 10 tuổi, và chỉ khoảng 1–2 trong 10 trẻ còn bàn chân bẹt khi trưởng thành. Bàn chân bẹt mềm, không đau không cần điều trị, con vẫn chơi thể thao bình thường, và lót giày không tạo ra vòm chân. Nên đưa con đi khám khi chân đau, cứng, khó cử động, chỉ bẹt một bên, mới bị bẹt, hay bị lật chân hoặc đi lại, giữ thăng bằng khó khăn.
- Trẻ giẫm phải đinh, vật nhọn
Khi con giẫm phải đinh hay vật nhọn, rửa sạch bàn chân bằng xà phòng và nước, ngâm vết đâm trong nước ấm pha xà phòng khoảng 15 phút, rồi che bằng băng sạch. Vết đâm sâu là vết thương có nguy cơ uốn ván, dù đinh gỉ hay không: mở sổ tiêm của con, và đưa con đi khám trong ngày nếu con chưa tiêm đủ, bố mẹ không nhớ, mũi có thành phần uốn ván gần nhất đã quá 5 năm, vết thương bẩn hoặc rửa không sạch. Đi cấp cứu ngay khi vật nhọn còn cắm sâu hoặc gãy trong chân, máu chảy không cầm sau 10 phút ấn chặt, hay vết đâm sâu ở đầu, cổ, ngực, bụng.
- Trẻ bị giun
Giun hay gặp ở trẻ là giun kim, gây ngứa hậu môn về đêm, và giun đũa, giun móc, giun tóc lây qua tay bẩn, đất, thức ăn. Nhiều trẻ nhiễm giun mà không có dấu hiệu gì; nhiễm lâu có thể gây đau bụng, thiếu máu, chậm lớn. Ở Việt Nam, trẻ từ 2 tuổi thường được tẩy giun định kỳ 6 tháng một lần; giun kim cần tẩy cho cả nhà và uống nhắc lại sau 2 tuần, kèm giữ vệ sinh. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con đau bụng dữ dội từng cơn, nôn nhiều, bụng chướng, không đi ngoài được, hoặc đau dưới sườn phải kèm vàng da.
- Uốn ván
Vi khuẩn uốn ván sống trong đất, bụi, phân súc vật và vào cơ thể qua vết thương, nhất là vết đâm sâu, vết thương bẩn, vết cắn, vết bỏng. Khi con bị thương, rửa sạch vết thương rồi xem sổ tiêm: con chưa tiêm đủ mũi có thành phần uốn ván, bố mẹ không nhớ, hoặc vết thương bẩn mà mũi gần nhất đã quá 5 năm (vết sạch là quá 10 năm), thì đưa con đi khám trong ngày để bác sĩ quyết định tiêm vắc xin hay huyết thanh. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con cứng hàm, khó há miệng, khó nuốt, co cứng cơ, khó thở hoặc co giật.
- Bỏng ở trẻ
Khi con bị bỏng, việc quan trọng nhất là làm mát vết bỏng bằng nước sạch mát đang chảy trong khoảng 20 phút, càng sớm càng tốt, đồng thời giữ ấm phần còn lại của cơ thể con. Không bôi kem đánh răng, nước mắm, mỡ, lòng trắng trứng, không chườm đá và không chọc vỡ bọng nước. Bỏng rộng hơn lòng bàn tay của con, bỏng sâu, bỏng ở mặt, bàn tay, bàn chân, bộ phận sinh dục, bỏng điện, bỏng hóa chất cần đến cấp cứu ngay.
- Nấm kẽ chân
Nấm kẽ chân (dân gian hay gọi là nước ăn chân) là bệnh nấm da: kẽ ngón chân trắng ẩm, bong vảy, nứt, ngứa, có mùi, hay gặp ở học sinh đi giày kín cả ngày và ra nhiều mồ hôi chân. Bệnh ít khi tự khỏi nhưng thường hết với kem chống nấm bán ở hiệu thuốc, bôi đều mỗi ngày trên vùng da đã rửa và lau thật khô, tiếp tục ít nhất 1 tuần sau khi da trông đã lành. Không bôi kem có corticoid hay kem 3 trong 1. Đi khám nếu bôi 2 tuần chưa hết, nấm lan sang móng hay tay, trẻ dưới 10 tuổi, hoặc bàn chân sưng nóng đỏ đau; kèm sốt thì đi khám ngay.
Chủ đề khác