Dùng thuốc cho con

Cho trẻ uống thuốc Nam, thuốc Đông y: rủi ro và cách dùng an toàn hơn

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi

Trả lời nhanh

Thảo dược không có nghĩa là lành. Thuốc Nam, thuốc gia truyền, thuốc cam, cao, bột không nhãn, không rõ nguồn gốc có thể chứa chì hoặc bị trộn thuốc tây như corticoid, và chưa được thử nghiệm an toàn cho trẻ em. Nếu muốn dùng y học cổ truyền cho con, chỉ dùng thuốc có nhãn, có số đăng ký, do bác sĩ y học cổ truyền khám và kê, và báo cho bác sĩ đang chữa cho con biết. Con mặt tròn, tăng cân nhanh, da xanh, chán ăn, đau bụng hay chậm nói sau nhiều tuần dùng thuốc thì đưa con đi khám, mang theo thuốc; con li bì, co giật, khó thở thì đi cấp cứu ngay.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con uống nhầm một lượng lớn thuốc Nam, cao, rượu thuốc hoặc thuốc không rõ thành phần: đến cấp cứu ngay, mang theo gói, lọ thuốc, kể cả khi con vẫn bình thường.
  • Sau khi uống thuốc, con sưng môi, sưng mặt, nổi mề đay khắp người, thở rít hoặc khó thở.
  • Con li bì, khó đánh thức, co giật, hoặc lú lẫn, đi đứng loạng choạng.
  • Con nôn liên tục, đau bụng dữ dội, hoặc vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu.
  • Con đang dùng thuốc lâu ngày rồi bỗng mệt lả, nôn nhiều, chóng mặt, lả đi sau khi ngừng thuốc.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con dùng thuốc cam, thuốc gia truyền, thuốc bột nhiều tuần mà da xanh, chán ăn, đau bụng, táo bón, mệt, chậm nói hoặc kém tập trung: đi khám, nói rõ con đã dùng gì để bác sĩ cân nhắc xét nghiệm chì.
  • Sau khi dùng một thuốc giúp ăn ngon, tăng cân, hết ho, hết hen nhanh, con mặt tròn phúng phính, bụng to, tăng cân nhanh mà không cao lên, rạn da, mọc nhiều lông: đi khám, không tự ngừng thuốc đột ngột.
  • Con đang dùng thuốc bác sĩ kê (thuốc hen, thuốc động kinh, thuốc tim, thuốc tiểu đường) mà bố mẹ muốn cho uống thêm thuốc Nam, thuốc Đông y.
  • Con bị bệnh mạn tính, bệnh gan, bệnh thận và có người khuyên đổi sang chữa bằng thuốc Nam.
  • Đã dùng thuốc vài ngày mà bệnh không đỡ, hoặc nặng lên.

Vì sao thảo dược chưa chắc an toàn cho trẻ

Thuốc tây trước khi bán phải được thử về liều và tác dụng phụ ở trẻ em. Phần lớn thuốc thảo dược chưa được thử như vậy, nên không ai biết chắc liều nào là vừa cho một đứa trẻ 15 kg, dùng bao lâu thì hại gan, hại thận. Cơ quan y tế Anh khuyên không dùng thuốc thảo dược cho trẻ em vì chưa đủ hiểu biết về độ an toàn.

Cơ thể trẻ nhỏ, nhất là gan và thận, xử lý thuốc khác người lớn. Một lượng cây thuốc người lớn uống không sao có thể là nhiều với trẻ. Thuốc Nam còn có thể làm thay đổi tác dụng của thuốc tây con đang dùng.

Chì và corticoid trong thuốc không rõ nguồn gốc

  • Chì: Tổ chức Y tế Thế giới đã ghi nhận chì trong một số thuốc thảo dược, thuốc dân gian, có ca trẻ nhỏ ngộ độc nặng, chậm phát triển. Ở Việt Nam, thuốc cam bôi lưỡi, rơ miệng, thuốc bột gia truyền là những thứ cần cảnh giác. Ngộ độc chì làm trẻ thiếu máu, đau bụng, táo bón, mệt, chậm phát triển trí tuệ, nhiều khi không có dấu hiệu rõ.
  • Corticoid: một số thuốc quảng cáo là Đông y, thuốc gia truyền giúp trẻ ăn ngon, tăng cân, hết ho, hết hen, hết mẩn ngứa rất nhanh lại bị trộn corticoid mà nhãn không ghi. Con đỡ nhanh vài ngày, nhưng dùng lâu có thể chậm lớn, dễ nhiễm trùng, tăng huyết áp, tăng đường máu, mặt tròn, tăng cân nhanh.
  • Đỡ nhanh bất thường là một dấu hiệu đáng ngờ. Thuốc nào hứa chữa khỏi hẳn, chữa bách bệnh, hay khiến con đổi hẳn sau một hai ngày, hãy mang đến bác sĩ hỏi trước khi cho dùng tiếp.

Nếu con đã dùng một thuốc nghi có corticoid

Đừng tự ngừng thuốc đột ngột nếu con đã dùng nhiều tuần. Khi cơ thể đã quen với corticoid từ ngoài vào, ngừng ngay có thể làm con mệt lả, nôn, chóng mặt, và bệnh cũ bùng lại. Hãy đưa con đi khám, mang theo thuốc, để bác sĩ đánh giá và hướng dẫn giảm dần nếu cần.

Nếu con chỉ mới dùng vài ngày, vẫn nên ngừng và hỏi bác sĩ. Mang theo gói thuốc, tên nơi bán và ghi lại con đã dùng bao lâu, mỗi ngày bao nhiêu.

Muốn dùng y học cổ truyền cho con thì làm thế nào

  • Đưa con đến bác sĩ y học cổ truyền ở cơ sở được cấp phép để khám và kê đơn, không mua theo lời truyền miệng, quảng cáo trên mạng hay người bán dạo.
  • Chỉ dùng thuốc có nhãn tiếng Việt, ghi rõ thành phần, nơi sản xuất, số đăng ký, hạn dùng và liều cho trẻ em.
  • Nói với bác sĩ y học cổ truyền về mọi thuốc tây con đang dùng, và nói với bác sĩ nhi về thuốc Nam, thuốc Đông y con đang uống.
  • Không dùng thuốc Đông y thay cho điều trị bác sĩ đã chỉ định với bệnh cần chữa đúng cách như hen, động kinh, nhiễm trùng, tiểu đường.
  • Không cho trẻ uống rượu thuốc, rượu ngâm, dù chỉ một ít.

Những bài thuốc dân gian hay gặp

Nước lá, nước gừng, chanh mật ong cho trẻ trên 1 tuổi bị ho nhẹ là những thứ quen thuộc, phần lớn ít hại nếu dùng lượng vừa phải và không thay cho việc đi khám khi con có dấu hiệu nặng. Không cho trẻ dưới 1 tuổi ăn mật ong.

Đắp lá, đắp thuốc lên vết thương, vết bỏng, xông lá cho trẻ nhỏ, bôi thuốc cam lên lưỡi trẻ sơ sinh có thể gây nhiễm trùng, bỏng, ngộ độc. Những việc này nên tránh.

Chăm sóc con tại nhà

  • Trước khi cho con dùng thuốc gì, đọc nhãn: tên, thành phần, nơi sản xuất, số đăng ký, hạn dùng, tuổi được dùng. Không có nhãn thì không dùng.
  • Ghi lại mọi thứ con đang uống, cả thuốc Nam, siro thảo dược, thực phẩm chức năng, và mang theo khi đi khám.
  • Không pha thêm thuốc tây vào thuốc Nam, không tự kết hợp nhiều bài thuốc cùng lúc.
  • Dừng thuốc thảo dược mới dùng và hỏi bác sĩ nếu con nổi mẩn, đau bụng, nôn, vàng da sau khi uống.
  • Cất thuốc Nam, cao, rượu thuốc trên cao, có nắp, ngoài tầm với của trẻ như mọi thuốc khác.
  • Không nghe theo quảng cáo chữa khỏi hẳn, cam kết hiệu quả, nhất là thuốc bán qua mạng không rõ nơi sản xuất.

Hiểu lầm thường gặp

Thuốc Nam từ cây cỏ nên lành, uống lâu cũng không sao.
Nhiều cây thuốc có độc tính với gan, thận nếu dùng lâu hoặc quá liều, và trẻ em nhạy cảm hơn người lớn. Thuốc không rõ nguồn gốc còn có thể lẫn chì hoặc thuốc tây.
Thuốc gia truyền giúp con ăn ngon, tăng cân nhanh là thuốc tốt.
Tác dụng nhanh bất thường có thể do corticoid trộn vào. Dùng lâu làm trẻ chậm lớn, dễ nhiễm trùng, mặt tròn, tăng cân giả.
Thuốc cam bôi lưỡi giúp trẻ hết tưa lưỡi, ăn ngon.
Thuốc cam không rõ thành phần có thể chứa chì. Tưa lưỡi, biếng ăn nên để bác sĩ khám tìm nguyên nhân.
Đã uống thuốc Đông y thì nên bỏ thuốc tây cho khỏi hại.
Tự bỏ thuốc bác sĩ kê cho bệnh hen, động kinh, nhiễm trùng có thể làm bệnh nặng lên nhanh. Hãy hỏi bác sĩ trước khi thay đổi bất cứ thuốc nào.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ mấy tuổi thì uống được thuốc Đông y?

Không có một mốc tuổi chung. Nếu muốn dùng, hãy để bác sĩ y học cổ truyền khám và kê thuốc có nhãn, có liều cho trẻ em, và báo cho bác sĩ nhi của con biết.

+Uống thuốc Nam cùng lúc với thuốc tây được không?

Một số cây thuốc làm thay đổi tác dụng của thuốc tây. Hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi cho con uống cùng lúc, nhất là khi con đang dùng thuốc dài ngày.

+Làm sao biết thuốc Đông y có trộn corticoid?

Ở nhà không biết được. Dấu hiệu nghi ngờ là thuốc làm con đỡ rất nhanh, ăn khỏe, tăng cân nhanh, mặt tròn ra. Hãy mang thuốc đến bác sĩ và không tự ngừng đột ngột nếu con đã dùng nhiều tuần.

+Con dùng thuốc cam lâu ngày có cần xét nghiệm chì không?

Nếu con đã dùng thuốc cam, thuốc bột không rõ nguồn gốc nhiều tuần, nhất là khi con da xanh, chán ăn, chậm nói, hãy đưa con đi khám để bác sĩ quyết định có xét nghiệm chì trong máu không.

+Siro ho thảo dược có dùng được cho trẻ không?

Chỉ dùng loại có nhãn, có số đăng ký, ghi rõ tuổi được dùng, và đúng liều trên nhãn. Phần lớn ho do cảm lạnh tự khỏi; con thở nhanh, khó thở hoặc ho kéo dài thì đi khám.

Nguồn tham khảo

  1. Herbal medicines and complementary therapies — NHS (Anh)
  2. Childhood lead poisoning — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
  3. Steroids — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Thuốc không tự cho trẻ dùng

    Không tự cho trẻ dùng aspirin và thuốc có salicylat khi con dưới 16 tuổi, thuốc có codein hoặc tramadol khi con dưới 12 tuổi, thuốc ho, thuốc cảm bán sẵn và thuốc nhỏ, xịt mũi co mạch khi con dưới 6 tuổi, và thuốc cầm tiêu chảy, thuốc chống nôn cho trẻ bị tiêu chảy. Kháng sinh, corticoid, thuốc an thần, thuốc của người lớn và thuốc cam, thuốc không rõ nguồn gốc chỉ dùng khi bác sĩ kê. Ibuprofen chỉ dùng từ 6 tháng tuổi và không dùng khi có thể là sốt xuất huyết. Nếu con li bì, thở chậm, co giật hay khó thở sau khi uống thuốc, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Mẹo dân gian nên tránh

    Không nên cạo gió, đánh cảm, chích lể cho trẻ. Những cách này không hạ sốt, không chữa được nguyên nhân, dễ làm trầy da, nhiễm trùng, và khi con bị sốt xuất huyết có thể làm chảy máu dưới da nhiều hơn, che lấp dấu hiệu bác sĩ cần nhìn. Các mẹo khác cũng nên tránh là ủ ấm cho ra mồ hôi, lau cồn hay nước đá, xông lá, bôi dầu gió lên mũi trẻ nhỏ, cho trẻ dưới 1 tuổi ăn mật ong, nhét vật vào miệng khi co giật. Con sốt, mệt thì hạ sốt bằng paracetamol theo cân nặng, cho uống đủ nước, mặc thoáng, và đi khám khi có dấu hiệu nặng.

  • Siro ăn ngon cho trẻ

    Không nên tự mua siro, cốm ăn ngon cho con. Phần lớn trẻ bố mẹ thấy biếng ăn vẫn lớn bình thường, và không có siro nào thay được cách cho ăn đúng. Một số sản phẩm làm trẻ thèm ăn nhanh vì có cyproheptadin, một thuốc chống dị ứng kê đơn có tác dụng phụ là tăng cảm giác đói, có thể gây buồn ngủ, kích động, và không được dùng cho trẻ sơ sinh. Nếu con đứng cân, sụt cân hay biếng ăn kèm sốt, nôn, tiêu chảy kéo dài, hãy cho con đi khám; con li bì, co giật hay khó thở sau khi uống siro thì đến cấp cứu ngay.

  • Thuốc bổ não mùa thi

    Không cần. Chưa có bằng chứng các loại viên bổ não, thuốc tăng trí nhớ quảng cáo cho học sinh giúp một đứa trẻ khỏe mạnh nhớ bài tốt hơn hay làm bài thi tốt hơn. Phần lớn sản phẩm này là thực phẩm bảo vệ sức khỏe, không phải thuốc chữa bệnh, và một số có caffeine hoặc thành phần không rõ liều. Điều giúp con nhớ bài là ngủ đủ 8–10 tiếng, ăn đủ ba bữa, nghỉ giữa giờ học và vận động. Nếu con mệt, kém tập trung kéo dài, hãy đưa con đi khám để tìm nguyên nhân như thiếu máu, thiếu ngủ hay lo âu, thay vì mua thêm thuốc bổ.

  • Chanh đào, mật ong, quất hấp

    Với trẻ từ 1 tuổi, 2–5 ml mật ong, nước chanh ấm pha mật ong hay quất hấp đường phèn có thể giúp con dịu họng, đỡ ho về đêm; mật ong còn được thấy là giảm ho đêm tốt hơn siro ho bán sẵn. Không cho trẻ dưới 1 tuổi ăn mật ong dưới bất kỳ dạng nào, kể cả chanh đào ngâm mật ong hay siro có mật ong, vì có thể gây ngộ độc botulinum. Những cách này chỉ làm dịu, không chữa nguyên nhân gây ho. Nếu con thở nhanh, rút lõm lồng ngực, thở rít, tím tái hay li bì, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Trẻ uống nhầm thuốc, hóa chất

    Khi nghi con uống nhầm thuốc hay hóa chất, lấy phần còn lại ra khỏi miệng con, giữ lại chai lọ, vỏ thuốc và đưa con đến cấp cứu ngay hoặc gọi 115 hoặc 113, kể cả khi con vẫn chơi bình thường, vì nhiều chất gây hại sau vài giờ. Không gây nôn, không cho uống sữa, nước chanh, giấm hay dầu ăn để giải độc. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con khó thở, co giật, li bì, hoặc đã nuốt chất tẩy rửa, xăng dầu, thuốc trừ sâu, thuốc diệt chuột, pin cúc áo.

Chủ đề khác