Tiêm chủng

Tiêm viêm não Nhật Bản cho trẻ: lịch 3 mũi, tiêm bù và tiêm dịch vụ

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi

Trả lời nhanh

Vắc xin viêm não Nhật Bản có trong chương trình tiêm chủng mở rộng, tiêm miễn phí tại trạm y tế, gồm 3 mũi: mũi 1 khi con đủ 1 tuổi, mũi 2 sau mũi 1 từ 1–2 tuần, mũi 3 sau mũi 1 một năm. Con lỡ lịch thì tiêm bù ngay, không cần tiêm lại từ đầu. Ngoài chương trình còn có vắc xin dịch vụ với số mũi và tuổi bắt đầu khác, bác sĩ sẽ lập lịch riêng. Bệnh lây qua muỗi đốt, có thể gây tử vong hoặc di chứng nặng, nên hãy cho con tiêm đủ mũi trước mùa hè.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Trong hoặc sau khi tiêm, con khó thở, thở rít, sưng môi, mặt, lưỡi, hoặc nổi mề đay lan nhanh khắp người.
  • Con co giật, li bì, khó đánh thức hoặc lú lẫn.
  • Con sốt cao đột ngột kèm đau đầu dữ dội, cổ cứng, nôn nhiều, nhất là vào mùa hè hoặc khi nhà gần ruộng lúa, chuồng lợn.
  • Con đột nhiên yếu hoặc không cử động được tay chân, nói khó.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Rà sổ thấy con chưa tiêm hoặc chưa đủ 3 mũi: liên hệ trạm y tế để tiêm bù.
  • Con chuẩn bị về quê hoặc sống lâu ngày ở vùng nông thôn có ruộng lúa, nuôi lợn mà chưa tiêm đủ.
  • Sau tiêm, con sốt từ 39°C, sốt quá 48 giờ, hoặc chỗ tiêm sưng đỏ to dần, có mủ.
  • Con có bệnh suy giảm miễn dịch, đang dùng thuốc ức chế miễn dịch hoặc từng phản ứng nặng với vắc xin: cần bác sĩ tư vấn loại vắc xin phù hợp.

Vì sao cần tiêm đủ mũi

Viêm não Nhật Bản do một loại virus lây qua muỗi đốt. Muỗi đẻ ở ruộng lúa, vũng nước, đốt chủ yếu lúc chiều tối và ban đêm; lợn và chim là nơi virus nhân lên. Phần lớn người nhiễm không có triệu chứng, nhưng khoảng 1 trong 250 người bị bệnh nặng khi virus vào não.

Khi đã bị bệnh nặng, khoảng 2–3 trong 10 người tử vong và khoảng 3 trong 10 người sống sót còn di chứng về vận động, trí tuệ hoặc động kinh. Trẻ dưới 10 tuổi dễ bị nặng hơn. Chưa có thuốc diệt virus, nên tiêm phòng là cách bảo vệ con tốt nhất.

Vắc xin không tạo miễn dịch cộng đồng như một số vắc xin khác: virus vẫn lưu hành giữa muỗi, lợn và chim. Vì vậy, mỗi đứa trẻ đều cần được tiêm đủ để tự bảo vệ, kể cả trẻ sống ở thành phố.

Lịch tiêm trong chương trình tiêm chủng mở rộng

  • Mũi 1: khi con đủ 1 tuổi.
  • Mũi 2: 1–2 tuần sau mũi 1.
  • Mũi 3: 1 năm sau mũi 1.
  • Tiêm miễn phí tại trạm y tế xã, phường hoặc điểm tiêm do trạm tổ chức, thường theo đợt; bố mẹ theo dõi lịch hẹn của trạm.
  • Nếu con lỡ lịch: tiêm mũi 1 ngay khi có thể, mũi 2 sau mũi 1 từ 1–2 tuần, mũi 3 cách mũi 1 ít nhất 1 năm và cách mũi 2 ít nhất 1 tháng. Các mũi đã tiêm vẫn có giá trị.

Vắc xin dịch vụ và mũi nhắc

Ngoài chương trình còn có vắc xin viêm não Nhật Bản dịch vụ, gồm loại bất hoạt và loại sống. Mỗi loại có tuổi bắt đầu, số mũi và lịch nhắc khác nhau; có loại chỉ cần ít mũi hơn. Bác sĩ ở cơ sở tiêm sẽ lập lịch theo loại vắc xin và các mũi con đã tiêm.

Việc có cần tiêm nhắc sau khi đủ mũi cơ bản hay không, và nhắc lúc nào, tùy loại vắc xin. Bố mẹ mang sổ tiêm đến hỏi bác sĩ, nhất là khi con sắp vào tiểu học hoặc chuyển sang dùng loại khác với các mũi trước.

Tiêm trước mùa muỗi

Ở Việt Nam, bệnh tăng vào mùa hè, nhiều nhất khoảng tháng 5 đến tháng 8 ở miền Bắc, khi muỗi sinh sôi mạnh. Cơ thể cần thời gian để tạo miễn dịch sau tiêm, nên tốt nhất con được tiêm đủ mũi trước mùa này.

Tiêm phòng vẫn cần đi kèm chống muỗi: cho con ngủ màn, mặc áo dài tay lúc chiều tối, dọn chỗ nước đọng quanh nhà, để chuồng lợn xa nơi ở.

Ai cần bác sĩ cân nhắc kỹ

Trẻ có bệnh suy giảm miễn dịch hoặc đang dùng thuốc ức chế miễn dịch nên dùng loại vắc xin bất hoạt thay vì loại sống; bác sĩ sẽ chọn loại phù hợp. Trẻ từng bị dị ứng nặng với mũi trước hoặc với thành phần vắc xin thì không tiêm tiếp loại đó.

Con đang sốt cao hoặc ốm vừa, ốm nặng thì bác sĩ khám sàng lọc sẽ hẹn tiêm sau khi khỏi. Ho nhẹ, sổ mũi thường vẫn tiêm được.

Chăm sóc con tại nhà

  • Kiểm tra sổ tiêm chủng xem con đã đủ 3 mũi chưa; thiếu thì đi tiêm bù trước mùa hè.
  • Ghi lại loại vắc xin con đã tiêm (chương trình hay dịch vụ) để bác sĩ tính mũi tiếp theo.
  • Ở lại điểm tiêm ít nhất 30 phút; về nhà để ý con trong 1–2 ngày.
  • Chỗ tiêm đau, sưng: chườm mát bằng khăn sạch, không đắp lá hay bôi gì lên.
  • Khi con sốt từ 38,5°C hoặc khó chịu, dùng paracetamol 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách ít nhất 4–6 giờ.
  • Cho con ngủ màn, dọn nước đọng quanh nhà, nhất là trong những tháng hè.

Hiểu lầm thường gặp

Con sống ở thành phố thì không cần tiêm viêm não Nhật Bản.
Muỗi truyền bệnh có cả ở ven đô và nơi có ruộng, ao. Con về quê, đi chơi vùng nông thôn cũng có nguy cơ. Mọi trẻ từ 1 tuổi nên được tiêm đủ 3 mũi.
Tiêm 2 mũi là đủ, mũi 3 không quan trọng.
Mũi 3 sau một năm giúp củng cố miễn dịch. Con lỡ mũi 3 thì đi tiêm bù, không cần tiêm lại từ đầu.
Lỡ mũi 2 quá 2 tuần thì phải tiêm lại từ mũi 1.
Không cần. Tiêm tiếp mũi còn thiếu ngay khi có thể; bác sĩ sẽ tính khoảng cách đến mũi 3.

Bố mẹ hay hỏi

+Tiêm viêm não Nhật Bản lúc mấy tuổi?

Trong chương trình tiêm chủng mở rộng, con tiêm mũi 1 khi đủ 1 tuổi, mũi 2 sau 1–2 tuần, mũi 3 sau mũi 1 một năm.

+Viêm não Nhật Bản có phải tiêm mất tiền không?

Vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng được tiêm miễn phí tại trạm y tế. Vắc xin dịch vụ thì bố mẹ tự chi trả.

+Con lỡ mũi 2 viêm não Nhật Bản phải làm sao?

Đi tiêm mũi 2 ngay khi có thể, không cần tiêm lại mũi 1. Mũi 3 cách mũi 1 ít nhất 1 năm và cách mũi 2 ít nhất 1 tháng.

+Có cần tiêm nhắc viêm não Nhật Bản không?

Tùy loại vắc xin con đã tiêm. Mang sổ tiêm đến hỏi bác sĩ ở cơ sở tiêm chủng để được tư vấn.

+Tiêm viêm não Nhật Bản xong con sốt có sao không?

Sốt nhẹ, đau chỗ tiêm trong 1–2 ngày là phản ứng thường gặp. Sốt từ 39°C, sốt quá 48 giờ hoặc con li bì thì cho con đi khám.

Nguồn tham khảo

  1. Thông tư 52/2025/TT-BYT: danh mục bệnh, đối tượng và lịch tiêm chủng trong Chương trình tiêm chủng mở rộng — Bộ Y tế – Tiêm chủng mở rộng
  2. Japanese Encephalitis Vaccines: WHO position paper – February 2015 — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
  3. Japanese encephalitis — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Viêm não Nhật Bản

    Viêm não Nhật Bản là bệnh do virus lây qua muỗi đốt, gặp nhiều ở trẻ dưới 15 tuổi, ở Việt Nam hay tăng vào mùa hè. Phần lớn người nhiễm không có triệu chứng, nhưng khi virus vào não, con sốt cao đột ngột, đau đầu, nôn, rồi li bì, co giật, có thể hôn mê; bệnh có thể gây tử vong hoặc để lại di chứng lâu dài. Con sốt kèm li bì, co giật, nói lẫn hay yếu liệt tay chân thì gọi 115 hoặc 113 hay đưa đi cấp cứu ngay. Cách phòng tốt nhất là tiêm đủ 3 mũi vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng từ khi con 1 tuổi.

  • Lịch tiêm chủng

    Trẻ ở Việt Nam được tiêm miễn phí các vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng tại trạm y tế, bắt đầu từ mũi viêm gan B trong 24 giờ đầu sau sinh, tiếp theo là các mũi lúc 2, 3, 4, 5 tháng, 9 tháng, 12 tháng và 18 tháng; chương trình nay có cả vắc xin rota, còn phế cầu và HPV đang được triển khai dần theo từng địa phương. Bố mẹ có thể tiêm thêm các vắc xin dịch vụ như cúm, thủy đậu, viêm gan A, não mô cầu, sởi-quai bị-rubella. Lịch cụ thể của con hãy theo sổ tiêm chủng hoặc ứng dụng tiêm chủng và lịch hẹn của trạm y tế. Lỡ mũi nào thì đi tiêm bù càng sớm càng tốt, không cần tiêm lại từ đầu.

  • Tiêm nhắc lại tuổi đi học

    Trước khi con vào lớp 1, bố mẹ nên rà sổ tiêm chủng xem con đã đủ các mũi của chương trình tiêm chủng mở rộng chưa: bạch hầu-ho gà-uốn ván, bại liệt, sởi và sởi-rubella, viêm não Nhật Bản đủ 3 mũi. Khi nhập học mầm non và tiểu học, nhà trường phối hợp với trạm y tế kiểm tra tiền sử tiêm chủng và hẹn tiêm bù mũi còn thiếu. Ở tuổi 4–6, nhiều vắc xin dịch vụ cần một mũi nhắc, như bạch hầu-ho gà-uốn ván-bại liệt, sởi-quai bị-rubella, thủy đậu; đến khoảng 7 tuổi, chương trình tiêm nhắc uốn ván-bạch hầu giảm liều (Td) cho trẻ, thường tổ chức ở trường. Lỡ mũi nào thì tiêm bù, không cần tiêm lại từ đầu.

  • Sốt sau tiêm

    Sốt nhẹ, quấy khóc, sưng đỏ chỗ tiêm là phản ứng thường gặp sau tiêm, hay xuất hiện trong 24 giờ đầu và tự hết sau 1–2 ngày. Riêng vắc xin sởi hoặc sởi-quai bị-rubella có thể gây sốt, nổi ban nhẹ khoảng 7–11 ngày sau tiêm. Có thể cho con dùng paracetamol theo cân nặng khi con sốt và khó chịu. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con khó thở, sưng môi mặt, nổi mề đay khắp người, tím tái, li bì hoặc co giật; đưa con đi khám nếu sốt từ 39°C hoặc sốt quá 48 giờ.

  • Trễ lịch tiêm

    Con trễ lịch tiêm thì đưa con đi tiêm bù càng sớm càng tốt, không cần tiêm lại từ đầu: các mũi đã tiêm vẫn có giá trị, bác sĩ chỉ tính tiếp mũi còn thiếu. Trễ hẹn không làm vắc xin kém tác dụng, nhưng trong thời gian chờ con chưa được bảo vệ đủ. Một vài vắc xin có hạn tuổi, quan trọng nhất là rota phải uống xong trước khi con đủ 6 tháng, nên đừng để trễ thêm. Ho nhẹ, sổ mũi không phải lý do để tiếp tục hoãn.

  • Chăm sóc sau tiêm

    Sau tiêm, ở lại điểm tiêm ít nhất 30 phút, rồi về nhà để ý con thêm 24–48 giờ. Sưng, đỏ, đau chỗ tiêm và sốt nhẹ là phản ứng thường gặp, hay bắt đầu trong ngày đầu và tự hết sau vài ngày; chỉ cần chườm mát, cho con bú, uống nhiều hơn và dùng paracetamol theo cân nặng khi con sốt từ 38,5°C hoặc khó chịu. Gọi 115 hoặc 113 nếu con khó thở, sưng môi mặt, nổi mề đay khắp người, li bì hoặc co giật. Con dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C thì vẫn đưa đi khám ngay, kể cả khi vừa tiêm.

Chủ đề khác