Viêm tai giữa ứ dịch ở trẻ: dấu hiệu nghe kém và khi nào cần điều trị
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi
Trả lời nhanh
Viêm tai giữa ứ dịch là khi dịch đọng lại sau màng nhĩ mà không có nhiễm trùng cấp, hay gặp sau cảm lạnh hoặc sau một đợt viêm tai giữa. Con thường không đau, không sốt, dấu hiệu chính là nghe kém: hay hỏi lại, nói to, mở tivi to. Phần lớn tự hết trong khoảng 3 tháng, nên bác sĩ thường theo dõi; kháng sinh, thuốc chống dị ứng hay thuốc thông mũi không làm hết dịch. Nếu dịch còn quá 3 tháng, con cần được đo thính lực và theo dõi lời nói; con đau tai dữ dội, sưng đỏ sau tai hay méo mặt thì đến cấp cứu ngay.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Vùng sau tai sưng, đỏ, đau, đẩy vành tai vểnh ra phía trước.
- Một bên mặt con xệ xuống, miệng méo, mắt nhắm không kín.
- Con sốt cao kèm cổ cứng, li bì, co giật hoặc nôn nhiều.
- Con đột ngột nghe kém hẳn một hoặc hai tai trong vài giờ đến vài ngày, nhất là kèm chóng mặt, đi loạng choạng.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Bố mẹ hoặc cô giáo thấy con hay hỏi lại, gọi không thưa, nói to, mở tivi to, hoặc kém tập trung ở lớp.
- Con đã được chẩn đoán ứ dịch tai giữa mà sau 3 tháng vẫn còn nghe kém.
- Con chậm nói so với tuổi, nói khó hiểu, hoặc lời nói không tiến bộ trong lúc đang ứ dịch.
- Con kêu đau tai, sốt, kéo tai hoặc tai chảy dịch: có thể đã thành viêm tai giữa cấp.
- Con hay mất thăng bằng, vụng về hơn trước, hoặc kêu ù tai kéo dài.
- Con có hội chứng Down, khe hở môi vòm miệng, đã nghe kém từ trước, hoặc chậm phát triển ngôn ngữ, mà bị ứ dịch tai giữa.
Viêm tai giữa ứ dịch là gì
Tai giữa là khoang nhỏ phía sau màng nhĩ, thông với họng bằng vòi nhĩ. Bình thường khoang này chứa khí. Khi con cảm lạnh, viêm mũi dị ứng hoặc VA to, vòi nhĩ bị sưng, bít lại, dịch đọng trong tai giữa và không thoát ra được. Dịch có thể loãng hoặc đặc như keo, nên bệnh còn được gọi là tai keo.
Bệnh khác viêm tai giữa cấp ở chỗ không có nhiễm trùng đang diễn ra: con thường không sốt, ít đau, vẫn ăn chơi bình thường. Sau một đợt viêm tai giữa cấp, dịch cũng hay còn lại vài tuần. Bệnh rất hay gặp ở trẻ mầm non, nhiều nhất ở trẻ dưới 2 tuổi, thường hay bị vào mùa lạnh.
Dấu hiệu bố mẹ có thể thấy
- Nghe kém, thường cả hai tai: con hay hỏi lại, nghe nhầm, gọi không thưa, nhất là khi gọi từ xa hoặc chỗ ồn.
- Con nói to hơn, đòi mở tivi, điện thoại to tiếng.
- Con dễ mất tập trung, mệt, cáu gắt vì phải cố mới nghe được.
- Con kêu tai bị bí, ù, có tiếng kêu trong tai; một số trẻ đi đứng kém vững.
- Nhiều trẻ không có dấu hiệu rõ, chỉ được phát hiện khi bác sĩ soi tai sau một đợt viêm tai hoặc khi khám sức khỏe ở trường.
- Con gọi không thưa thường bị nghĩ là bướng hay mải chơi; hãy nghĩ tới tai trước khi trách con.
Vì sao cần theo dõi thính lực và lời nói
Nghe kém do ứ dịch là nghe kém tạm thời và thường hết khi dịch tan. Nhưng nếu kéo dài nhiều tháng ở tuổi đang tập nói, con nghe không rõ lời quanh mình nên có thể chậm nói, phát âm sai, và theo bài ở lớp khó hơn.
Vì vậy nếu con bị ứ dịch quá 3 tháng, bác sĩ sẽ cho đo thính lực. Đo nhĩ lượng giúp biết có dịch sau màng nhĩ không; đo thính lực theo tuổi cho biết con nghe kém mức nào. Trong thời gian theo dõi, bố mẹ để ý xem con có nói thêm từ mới, ghép câu, phát âm rõ dần không; nếu không tiến bộ, báo bác sĩ ngay, đừng chờ hết 3 tháng.
Bác sĩ sẽ làm gì
Bác sĩ soi tai để xem màng nhĩ có mờ, có bọt khí hay dịch phía sau không, và có thể đo nhĩ lượng. Vì bệnh hay tự khỏi trong khoảng 3 tháng, phần lớn trẻ được hẹn theo dõi và khám lại, có khi kéo dài tới một năm nếu bệnh lúc đỡ lúc không.
Không có thuốc nào làm hết dịch tai giữa một cách chắc chắn. Kháng sinh chỉ dùng khi con bị viêm tai giữa cấp kèm theo. Thuốc chống dị ứng, thuốc thông mũi, thuốc co mạch không được dùng để chữa ứ dịch; trẻ dưới 6 tuổi không dùng thuốc chống nghẹt mũi. Với trẻ lớn, bác sĩ có thể hướng dẫn tự thổi khí vào tai bằng bóng thổi qua mũi, thường không dùng cho trẻ dưới 3 tuổi.
Nếu dịch kéo dài và con nghe kém ảnh hưởng tới lời nói, việc học, bác sĩ tai mũi họng có thể đề nghị đặt ống thông khí qua màng nhĩ, hoặc máy trợ thính tạm thời. Ống thường tự rơi ra sau 6–12 tháng khi tai đã khỏe. Nếu VA to góp phần làm bít vòi nhĩ, bác sĩ có thể bàn về nạo VA. Trẻ có hội chứng Down hoặc khe hở môi vòm miệng ít khi tự hết nên thường được chuyển chuyên khoa sớm hơn.
Giảm nguy cơ ứ dịch
- Không hút thuốc trong nhà và gần con; khói thuốc là yếu tố nguy cơ rõ của ứ dịch tai giữa.
- Cho con bú mẹ nếu được; khi bú bình, bế con hơi cao đầu, không để con nằm ngửa ngậm bình ngủ.
- Nhỏ nước muối sinh lý giữ mũi thông khi cảm lạnh; kiểm soát viêm mũi dị ứng nếu con có.
- Tiêm đủ vắc xin theo lịch, gồm phế cầu và cúm hằng năm, để giảm số đợt viêm tai giữa cấp.
- Đưa con khám lại đúng hẹn cho tới khi bác sĩ xác nhận tai đã hết dịch.
Chăm sóc con tại nhà
- Khi nói chuyện với con, đến gần, ngồi ngang tầm mắt, gọi tên con trước rồi mới nói; nói rõ, chậm vừa phải, không cần hét.
- Tắt tivi, nhạc nền khi cả nhà trò chuyện hoặc khi con học bài.
- Báo cô giáo để con được ngồi bàn đầu, gần chỗ cô đứng giảng.
- Đọc sách, kể chuyện, trò chuyện với con mỗi ngày để con vẫn được nghe nhiều lời nói.
- Ghi lại những từ mới con nói được và những lúc con không nghe thấy, mang theo khi đi khám lại.
- Nếu con đã đặt ống thông khí, hỏi bác sĩ về việc giữ tai khô khi tắm, bơi.
Hiểu lầm thường gặp
- Tai có dịch thì phải uống kháng sinh cho hết.
- Ứ dịch tai giữa thường không có vi khuẩn đang hoạt động và hay tự hết sau vài tuần đến 3 tháng. Kháng sinh chỉ dùng khi con bị viêm tai giữa cấp kèm theo.
- Nhỏ thuốc tai hoặc dầu ấm vào tai sẽ làm tan dịch.
- Dịch nằm sau màng nhĩ, thuốc nhỏ tai không tới được đó. Không tự nhỏ gì vào tai khi bác sĩ chưa khám.
- Đặt ống thông khí làm hỏng màng nhĩ, con sẽ điếc.
- Ống rất nhỏ, giúp dịch thoát và tai thông khí trở lại, thường tự rơi ra sau 6–12 tháng. Bác sĩ chỉ đề nghị khi dịch kéo dài làm con nghe kém ảnh hưởng tới lời nói và việc học.
Bố mẹ hay hỏi
+Viêm tai giữa ứ dịch có tự khỏi không?
Phần lớn tự khỏi trong khoảng 3 tháng. Con vẫn cần khám lại theo hẹn để bác sĩ xác nhận dịch đã hết và thính lực đã trở lại.
+Viêm tai giữa ứ dịch có làm con điếc không?
Nghe kém do ứ dịch thường là tạm thời và hết khi dịch tan. Nếu kéo dài nhiều tháng, con cần đo thính lực và theo dõi lời nói để được hỗ trợ kịp thời.
+Con bị ứ dịch tai có được đi bơi, đi máy bay không?
Thường vẫn được. Đi máy bay có thể làm con bí tai khi hạ cánh; cho con bú, uống nước hoặc nhai lúc máy bay hạ độ cao. Nếu con đã đặt ống thông khí, hỏi bác sĩ trước khi cho con bơi.
+Bao giờ thì cần đặt ống thông khí?
Khi dịch còn sau khoảng 3 tháng và con nghe kém ảnh hưởng tới lời nói, việc học, hoặc con thuộc nhóm ít tự khỏi. Bác sĩ tai mũi họng quyết định sau khi đo thính lực.
+Nạo VA có giúp hết ứ dịch tai không?
Ở một số trẻ, VA to làm bít vòi nhĩ, và nạo VA có thể được làm cùng lúc đặt ống thông khí. Bác sĩ sẽ cân nhắc tùy từng trẻ.
Nguồn tham khảo
- Glue ear — NHS (Anh)
- Otitis media with effusion — Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (MedlinePlus)
- Adenoidectomy — NHS (Anh)
- Hearing tests — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Trẻ bị viêm tai giữa
Viêm tai giữa rất hay gặp ở trẻ dưới 3 tuổi, thường xuất hiện sau vài ngày sổ mũi: con sốt, quấy khóc nhiều về đêm, kéo hoặc dụi tai. Nhiều trường hợp tự đỡ trong 3 ngày; bác sĩ sẽ quyết định cần kháng sinh ngay hay theo dõi thêm, còn bố mẹ có thể giảm đau cho con bằng paracetamol. Trẻ dưới 1 tuổi nghi viêm tai, đau cả hai tai, hoặc tai chảy mủ, cần đi khám sớm. Sưng đỏ sau tai làm vành tai vểnh ra, cổ cứng, li bì hay méo mặt thì đến cấp cứu ngay.
- Dấu hiệu trẻ nghe kém
Trẻ nghe kém vẫn có thể giật mình với tiếng rất to, nên bố mẹ dễ bỏ sót. Hãy để ý: 1 tháng tuổi con không giật mình khi có tiếng động lớn, 3–4 tháng không quay về phía tiếng động, 12–15 tháng chưa nói được "ba", "mẹ", 2 tuổi chưa ghép được 2–3 từ; trẻ lớn hay hỏi lại, gọi không thưa, mở tivi to. Mọi trẻ nên được đo thính lực sơ sinh trước khi ra viện hoặc trong tháng đầu; chưa đạt thì đo lại đúng hẹn để có chẩn đoán trước 3 tháng và can thiệp trước 6 tháng tuổi. Con đột ngột nghe kém, nhất là kèm chóng mặt, cần đi khám ngay trong ngày.
- Trẻ chậm nói
Mỗi trẻ biết nói sớm muộn khác nhau, nhưng có những mốc không nên chờ: 12 tháng chưa bập bẹ, chưa chỉ tay hay vẫy tay; 16–18 tháng chưa nói được từ đơn nào có nghĩa; 2 tuổi chưa tự nói được câu hai từ hoặc biết ít hơn khoảng 50 từ; 3 tuổi người trong nhà vẫn khó hiểu con nói gì. Gặp một trong các mốc này, hoặc con mất đi những từ đã biết, hãy đưa con đi khám để kiểm tra thính lực và phát triển. Phần lớn trẻ chậm nói tiến bộ tốt khi được phát hiện và hỗ trợ sớm.
- Trẻ bị viêm VA
VA là khối mô nhỏ nằm ở phía sau mũi, giúp cơ thể chống nhiễm trùng; nó to nhất ở tuổi mầm non và thường bắt đầu nhỏ dần từ khoảng 4–6 tuổi. Khi VA bị viêm hoặc to quá mức, con nghẹt mũi kéo dài, thở bằng miệng, ngủ ngáy, nói giọng mũi, hay chảy mũi và dễ bị viêm tai giữa. Phần lớn trẻ chỉ cần làm sạch mũi bằng nước muối sinh lý và điều trị từng đợt khi bác sĩ khám; nạo VA chỉ cân nhắc khi con ngừng thở khi ngủ, viêm tai ứ dịch làm nghe kém, hoặc viêm đi viêm lại rất nhiều lần. Con khó thở, rút lõm lồng ngực, hoặc chảy máu mũi, họng sau nạo VA thì đến cấp cứu ngay.
- Lấy ráy tai cho trẻ
Ráy tai (mỏ tai) là chất bảo vệ ống tai và tự đẩy ra ngoài, nên phần lớn trẻ không cần lấy ráy tai. Bố mẹ chỉ cần lau vành tai và phía sau tai bằng khăn mềm ẩm, không đưa tăm bông, que, kẹp hay bất cứ thứ gì vào trong ống tai, vì dễ đẩy ráy vào sâu hơn, làm xước ống tai hoặc thủng màng nhĩ. Khi con đau tai, tai chảy dịch, nghe kém hoặc ráy bít kín tai, hãy để bác sĩ lấy. Con nhét pin cúc áo vào tai, hoặc chảy máu tai kèm đau dữ dội, chóng mặt sau khi ngoáy tai thì đi khám cấp cứu ngay.
- Khói thuốc lá và trẻ
Trẻ hít khói thuốc lá thụ động dễ bị viêm phổi, viêm phế quản, viêm tai giữa, ho, cảm lạnh, lên cơn hen, và trẻ dưới 1 tuổi tăng nguy cơ đột tử khi ngủ. Không có mức khói nào an toàn: hút ở phòng khác, mở cửa sổ hay hút ngoài ban công đều không bảo vệ được con, vì khói lan khắp nhà và bám vào quần áo, tóc, đồ đạc. Cách duy nhất bảo vệ con là nhà và xe hoàn toàn không khói, và tốt nhất là người hút bỏ hẳn. Nếu trẻ nhỏ nuốt phải điếu thuốc, đầu lọc hoặc tinh dầu thuốc lá điện tử, đưa con đi cấp cứu ngay.
Chủ đề khác