Ho, sổ mũi, viêm họng

Trẻ ho kéo dài không khỏi: nguyên nhân và khi nào cần đi khám

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi

Trả lời nhanh

Ho sau cảm lạnh thường đỡ dần trong 2–3 tuần, có khi lâu hơn một chút, nhất là khi con đi nhà trẻ và bị nhiều đợt cảm nối nhau. Nếu con ho từ 2 tuần trở lên mà không đỡ dần, nên đưa con đi khám để bác sĩ tìm nguyên nhân như hen, viêm xoang, ho gà, dị vật hay lao; Bộ Y tế coi ho trên 2 tuần là dấu hiệu cần nghĩ tới lao. Con thở rít khi nằm yên, rút lõm lồng ngực, tím tái hoặc ngừng thở sau cơn ho thì đến cấp cứu ngay.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Phần dưới lồng ngực lõm vào mỗi khi con hít vào (rút lõm lồng ngực), hoặc con phải gắng sức, phập phồng cánh mũi để thở.
  • Con thở rít khi đang nằm yên, không khóc.
  • Môi, lưỡi hoặc da con tím tái, kể cả chỉ sau cơn ho.
  • Trẻ nhỏ ngừng thở, tím hoặc lả đi sau một cơn ho dài.
  • Con ho sặc sụa đột ngột khi đang ăn hoặc ngậm đồ nhỏ, sau đó thở khó, thở khò khè.
  • Con ho ra nhiều máu, hoặc li bì, khó đánh thức, không uống được gì.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con ho từ 2 tuần trở lên mà không đỡ dần, hoặc tháng nào cũng ho đi ho lại.
  • Ho kéo dài kèm sụt cân hoặc không lên cân, sốt nhẹ kéo dài, đổ mồ hôi nhiều về đêm, hoặc trong nhà có người bị lao hay ho lâu ngày.
  • Ho thành từng cơn dài, cuối cơn có tiếng rít khi hít vào, hoặc nôn sau ho.
  • Ho kèm khò khè, ho về đêm hoặc khi chạy nhảy, lặp đi lặp lại.
  • Cơn ho bắt đầu sau một lần con sặc khi ăn hạt, lạc, hoặc chơi đồ nhỏ, kể cả khi lúc đó con đã hết ho.
  • Con thở nhanh khi nằm yên: từ 50 lần/phút ở trẻ 2–12 tháng, từ 40 lần/phút ở trẻ 1–5 tuổi, từ 30 lần/phút ở trẻ trên 5 tuổi.

Ho bao lâu thì gọi là kéo dài

Sau một đợt cảm lạnh, đường thở của con cần thời gian để lành, nên tiếng ho thường còn kéo dài 2–3 tuần dù con đã hết sốt, ăn chơi bình thường. Trẻ đi nhà trẻ, mẫu giáo có thể bị đợt cảm này nối đợt cảm khác, khiến bố mẹ thấy con ho gần như cả tháng. Nếu tiếng ho nhỏ dần, thưa dần và con vẫn khỏe, thường đó chỉ là ho sau nhiễm virus.

Tổ chức Y tế Thế giới coi ho từ 14 ngày trở lên là ho mạn tính, cần được khám để tìm nguyên nhân như lao, hen, ho gà hay dị vật. Bộ Y tế cũng coi ho kéo dài trên 2 tuần là triệu chứng quan trọng nhất để nghĩ tới lao phổi. Ở Việt Nam, nơi bệnh lao còn hay gặp, bố mẹ nên đưa con đi khám khi con ho từ 2 tuần mà không đỡ dần, thay vì chờ lâu hơn.

Những nguyên nhân thường gặp

  • Ho sau nhiễm virus: hay gặp nhất, tiếng ho giảm dần theo thời gian, con không sụt cân.
  • Hen phế quản: ho về đêm, gần sáng, khi chạy nhảy, khi trời trở lạnh, có thể kèm khò khè. Có những trẻ bị hen chỉ ho mà không khò khè.
  • Dịch mũi chảy xuống họng: do viêm mũi dị ứng, viêm xoang hoặc viêm VA. Con hay khụt khịt, hắng giọng, ho nhiều khi mới nằm và lúc mới ngủ dậy.
  • Ho gà: ho thành từng tràng dài, mặt đỏ tía, cuối cơn hít vào có tiếng rít, hay nôn sau ho. Tiếng ho có thể kéo dài nhiều tuần, thậm chí vài tháng.
  • Dị vật đường thở: con từng sặc khi đang ăn lạc, hạt dưa hay chơi đồ nhỏ, sau đó ho dai dẳng hoặc viêm phổi lặp lại ở cùng một chỗ.
  • Lao: ho kéo dài, sốt nhẹ, sụt cân hoặc không lên cân, mệt mỏi, nhất là khi trong nhà có người bị lao.
  • Khói thuốc lá, khói bếp than, khói hương trong nhà làm đường thở của trẻ kích ứng và ho lâu khỏi hơn. Ít gặp hơn là trào ngược dạ dày.

Bệnh lao ở trẻ em

Lao ở trẻ em khó nhận ra vì triệu chứng không rõ, và xét nghiệm đờm của trẻ thường không tìm thấy vi khuẩn. Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, bác sĩ dựa vào ba điều: con có tiếp xúc với người bị lao trong vòng một năm không, con có dấu hiệu nghi lao như sụt cân, không lên cân, ho hay khò khè dai dẳng không đỡ sau một đợt kháng sinh không, và phim X-quang ngực có tổn thương nghi lao không.

Trẻ dưới 5 tuổi, trẻ suy dinh dưỡng nặng và trẻ sống cùng nhà với người bệnh lao dễ mắc hơn. Nếu trong nhà có ông bà, bố mẹ hay người giúp việc ho lâu ngày, hãy đưa cả người lớn đi khám. Khi người lớn được chữa lao, cả nhà an toàn hơn.

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ hỏi con ho bao lâu, ho lúc nào, ho khan hay có đờm, có sốt, sụt cân không, trước đó có sặc không, trong nhà có ai ho lâu hay hút thuốc không. Sau đó bác sĩ đếm nhịp thở, nghe phổi, khám mũi, họng, tai và cân con để so với biểu đồ tăng trưởng.

Tùy từng trường hợp, con có thể được chụp X-quang ngực, xét nghiệm tìm lao hoặc ho gà, đo chức năng hô hấp ở trẻ lớn, hoặc nội soi mũi họng. Bố mẹ nên ghi lại con ho vào lúc nào, sau việc gì, các thuốc đã dùng, và quay một đoạn video tiếng ho để bác sĩ nghe.

Vì sao không nên chỉ đổi thuốc ho

Nhiều gia đình mua hết loại siro này đến loại siro khác khi con ho lâu. Thuốc ho chỉ làm dịu triệu chứng trong chốc lát, không chữa được hen, viêm xoang, dị vật hay lao, và có thể làm chậm việc tìm ra nguyên nhân. Với trẻ dưới 6 tuổi, không tự cho con dùng thuốc ho, thuốc cảm; thuốc long đờm như acetylcystein, carbocistein chống chỉ định cho trẻ dưới 2 tuổi, và thuốc có codein không dùng cho trẻ dưới 12 tuổi.

Kháng sinh cũng không phải cách thử cho đến khi khỏi. Uống nhiều đợt kháng sinh không đúng chỉ định làm vi khuẩn kháng thuốc và có thể che lấp bệnh lao. Khi con ho kéo dài, việc cần làm là cho con đi khám để tìm đúng nguyên nhân.

Chăm sóc con tại nhà

  • Không để ai hút thuốc trong nhà, kể cả thuốc lá điện tử, hút ngoài ban công rồi vào bế con. Hạn chế khói bếp than, bếp củi, khói hương nơi con ở.
  • Trẻ từ 1 tuổi trở lên có thể uống nửa thìa đến một thìa cà phê mật ong trước khi ngủ để dịu họng. Tuyệt đối không cho trẻ dưới 1 tuổi ăn mật ong.
  • Nhỏ nước muối sinh lý 0,9% vào mũi trước khi ngủ nếu con khụt khịt, nghẹt mũi.
  • Cho con uống đủ nước, ăn uống bình thường; không cần kiêng sữa, sữa chua hay đồ mát.
  • Ghi một cuốn sổ nhỏ: con ho lúc nào, sau việc gì, kéo dài bao lâu, có sốt, có khò khè không, và cân con mỗi tuần.
  • Quay video tiếng ho khi con ho nhiều nhất để mang đi khám.
  • Không tự đổi siro ho, không tự mua kháng sinh; nếu con đã có đơn của bác sĩ, dùng đúng và đủ ngày.

Hiểu lầm thường gặp

Con ho lâu là do ho gió, cứ uống thêm siro là khỏi.
Ho kéo dài luôn có nguyên nhân, như hen, viêm xoang, ho gà, dị vật hay lao. Siro ho không chữa được những bệnh này, nên con cần được khám khi ho từ 2 tuần không đỡ.
Ho mãi không khỏi thì phải đổi sang kháng sinh mạnh hơn.
Phần lớn ho kéo dài không do vi khuẩn. Kháng sinh chỉ có ích khi bác sĩ xác định có nhiễm khuẩn, như viêm xoang do vi khuẩn hay ho gà. Uống nhiều đợt kháng sinh không cần thiết làm vi khuẩn kháng thuốc.
Uống sữa, ăn sữa chua làm con ho lâu khỏi vì sinh đờm.
Sữa và sữa chua không làm con sinh thêm đờm hay ho lâu hơn. Cắt bớt sữa còn làm con thiếu chất, nhất là trẻ đang ốm và ăn kém.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ ho kéo dài bao lâu thì phải đi khám?

Nên đưa con đi khám khi con ho từ 2 tuần trở lên mà không đỡ dần. Đi sớm hơn nếu con sụt cân, sốt kéo dài, ho từng cơn có tiếng rít, khò khè, hoặc thở nhanh.

+Con ho kéo dài nhưng vẫn ăn chơi bình thường có sao không?

Nếu tiếng ho đang giảm dần sau một đợt cảm, thường không đáng lo. Nhưng nếu con ho từ 2 tuần mà không bớt, kể cả khi con vẫn chơi khỏe, vẫn nên cho con đi khám vì hen và lao đều có thể khởi đầu nhẹ nhàng như vậy.

+Ho kéo dài có phải là lao không?

Phần lớn trẻ ho kéo dài không bị lao. Tuy vậy, ho trên 2 tuần là lý do để bác sĩ nghĩ tới lao, nhất là khi con sụt cân, sốt nhẹ kéo dài hoặc trong nhà có người bị lao hay ho lâu ngày.

+Con ho về đêm kéo dài có phải hen không?

Ho về đêm, gần sáng, khi chạy nhảy hoặc khi trời lạnh, lặp đi lặp lại, là dấu hiệu gợi ý hen, kể cả khi không nghe thấy khò khè. Bác sĩ sẽ khám và có thể cho con dùng thử thuốc hen để xem con có đỡ không.

+Có cần chụp X-quang khi con ho kéo dài không?

Không phải trẻ nào cũng cần. Bác sĩ thường cho chụp X-quang ngực khi nghi lao, viêm phổi, dị vật, hoặc khi con ho lâu mà không rõ nguyên nhân.

Nguồn tham khảo

  1. Pocket book of hospital care for children (Conditions presenting with chronic cough) — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
  2. Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị và dự phòng bệnh lao (QĐ 4263/QĐ-BYT) — Bộ Y tế, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh
  3. Cough — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  4. Whooping cough — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Con bị ho

    Phần lớn trẻ ho là do cảm lạnh, viêm họng do virus và tự đỡ dần; tiếng ho có thể kéo dài tới 3 tuần dù con đã khỏe. Điều cần nhìn là nhịp thở: trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, trẻ 2–12 tháng từ 50 lần/phút, trẻ 1–5 tuổi từ 40 lần/phút là thở nhanh, cần đi khám trong ngày. Con rút lõm lồng ngực, thở rít khi nằm yên, môi tím, hoặc ho sặc đột ngột khi đang ăn, đang chơi thì đến cấp cứu ngay.

  • Trẻ ho về đêm

    Trẻ hay ho nhiều hơn về đêm vì khi nằm, dịch mũi chảy xuống họng và không khí phòng ngủ thường khô, lạnh. Nếu con chỉ ho vài đêm trong đợt cảm lạnh, ban ngày vẫn chơi khỏe, có thể chăm ở nhà bằng nước muối sinh lý, đủ nước và mật ong cho trẻ từ 1 tuổi. Ho đêm kéo dài quá 2 tuần, đêm nào cũng ho kèm khò khè, hoặc ho tái đi tái lại cần đi khám để tìm hen hay dị ứng. Con thở rít khi nằm yên, rút lõm lồng ngực, môi tím thì đến cấp cứu ngay.

  • Hen phế quản ở trẻ

    Hen phế quản (hen suyễn) là bệnh viêm mạn tính của đường thở: con khò khè, ho về đêm và gần sáng, ho hoặc khó thở khi chạy nhảy, khi cảm lạnh hay trời trở lạnh, và các triệu chứng cứ tái đi tái lại. Hen chưa chữa khỏi hẳn được nhưng kiểm soát tốt được: phần lớn trẻ dùng thuốc dự phòng dạng hít đều đặn theo đơn sẽ đi học, chơi thể thao như bạn bè. Trong cơn hen, dùng thuốc cắt cơn theo kế hoạch bác sĩ đã dặn; nếu không đỡ, con mệt đến mức nói không hết câu, môi tím hoặc lơ mơ thì gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Trẻ bị viêm xoang

    Phần lớn viêm xoang ở trẻ đi kèm cảm lạnh, do virus và tự đỡ trong khoảng 10 ngày. Nghĩ tới viêm xoang do vi khuẩn khi con nghẹt mũi, chảy mũi hoặc ho ban ngày quá 10 ngày không đỡ, khi đã đỡ rồi lại nặng lên kèm sốt, hoặc khi sốt từ 39°C kèm chảy mũi đặc 3 ngày liền; lúc đó bác sĩ mới cân nhắc kháng sinh. Vùng quanh mắt sưng đỏ, mắt lồi, nhìn mờ, đau đầu dữ dội hoặc cổ cứng là biến chứng, cần đến cấp cứu ngay.

  • Hóc dị vật

    Nếu con còn ho được, khóc được, nói được, hãy để con tự ho và ở sát bên con; không vỗ, không móc họng. Nếu con không ho ra tiếng, không khóc, không thở được: trẻ dưới 1 tuổi thì vỗ lưng 5 lần rồi ấn ngực 5 lần; trẻ từ 1 tuổi thì vỗ lưng 5 lần rồi ấn bụng (thủ thuật Heimlich) 5 lần, lặp lại đến khi dị vật ra. Gọi 115 hoặc 113 ngay, và nếu con lả đi, bất tỉnh thì bắt đầu ép tim thổi ngạt.

  • Thuốc ho cho trẻ

    Phần lớn trẻ ho do cảm lạnh, virus và tự đỡ; thuốc ho, thuốc cảm bán sẵn không giúp con khỏi nhanh hơn và có thể gây hại. Trẻ dưới 6 tuổi không tự dùng thuốc ho, thuốc cảm; trẻ 6–12 tuổi chỉ dùng khi bác sĩ hoặc dược sĩ khuyên. Thuốc long đờm như acetylcystein, carbocistein chống chỉ định cho trẻ dưới 2 tuổi, thuốc có codein không dùng cho trẻ dưới 12 tuổi. Với trẻ từ 1 tuổi, một thìa mật ong trước khi ngủ, nước ấm và nhỏ nước muối sinh lý thường giúp dịu ho. Con thở nhanh, rút lõm lồng ngực, thở rít, tím tái, hoặc li bì sau uống thuốc thì đến cấp cứu ngay.

Chủ đề khác