Vết loét da lâu lành ở trẻ: khi nào nghĩ đến lao da, cần làm gì
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi
Trả lời nhanh
Phần lớn vết loét lâu lành ở trẻ là do nhiễm khuẩn da, do con gãi vết muỗi đốt, hoặc vết thương còn bẩn, còn dị vật. Một số ít là lao da: vết loét không đau, bờ tím, nham nhở, rỉ dịch kéo dài, hay mọc trên một hạch cổ sưng to, hoặc một mảng da đỏ nâu lan rất chậm. Đưa con đi khám khi vết loét quá 2 tuần không lành dần, nhất là khi trong nhà có người ho kéo dài hay bị lao, con sụt cân, sốt kéo dài. Đi cấp cứu ngay khi vùng da quanh vết loét sưng nóng đỏ lan nhanh kèm sốt cao, hoặc con li bì, đau đầu dữ dội, cổ cứng, co giật.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Vùng da quanh vết loét sưng, nóng, đỏ, đau lan nhanh trong vài giờ, hoặc có vệt đỏ chạy dài lên tay, chân, kèm sốt cao.
- Con sốt kèm li bì, khó đánh thức, tay chân lạnh, da tái hoặc nổi vân tím.
- Con đau đầu dữ dội, nôn, cổ cứng, sợ ánh sáng, co giật, hoặc thay đổi hành vi đột ngột.
- Con khó thở, thở nhanh, rút lõm lồng ngực, hoặc ho ra nhiều máu.
- Vết loét chảy máu nhiều, ấn chặt liên tục 10 phút vẫn không cầm.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Vết loét hay vết thương quá 2 tuần mà không nhỏ lại, không lên da non, hoặc lành rồi lại loét lại.
- Hạch ở cổ, nách, bẹn to dần, không đau, rồi mềm ra, dính vào da, vỡ rò mủ hoặc dịch như bã đậu.
- Mảng da đỏ nâu, sần hoặc như mụn cóc, lan rộng rất chậm qua nhiều tháng, để lại sẹo ở giữa.
- Trong nhà có người đang ho kéo dài, đang điều trị lao, hoặc mới được chẩn đoán lao.
- Con sụt cân, không tăng cân, chán ăn, sốt về chiều, ra mồ hôi đêm, hoặc ho quá 2 tuần.
- Con bị tiểu đường, suy dinh dưỡng, nhiễm HIV, hoặc đang dùng thuốc làm giảm miễn dịch mà có vết loét lâu lành.
Vì sao vết loét ở trẻ lâu lành
Da trẻ khỏe thường lành vết xước, vết thương nhỏ trong vòng vài ngày đến khoảng 2 tuần. Vết loét lâu lành hơn thế thường có lý do. Hay gặp nhất là nhiễm khuẩn da, như chốc loét sau khi con gãi vết muỗi, kiến, côn trùng đốt; vết thương còn đất cát hoặc dằm, mảnh vật lạ bên trong; hoặc con cứ gãi, bóc vảy liên tục.
Ít gặp hơn là các nhiễm trùng âm thầm như lao da, các vi khuẩn cùng họ với vi khuẩn lao, nấm ăn sâu dưới da. Trẻ bị tiểu đường, suy dinh dưỡng, thiếu máu nặng hay có bệnh làm giảm miễn dịch cũng chậm lành vết thương hơn. Vì nhiều nguyên nhân trông giống nhau, vết loét quá 2 tuần không đỡ cần bác sĩ khám, không nên tự bôi thuốc kéo dài.
Lao da là gì
Lao da do chính vi khuẩn lao gây ra, là một thể lao ngoài phổi. Ở trẻ, hay gặp nhất là lao từ một hạch cổ hoặc xương bên dưới lan ra da: hạch to dần, không đau, rồi mềm ra, vỡ thành lỗ rò rỉ dịch, vết loét bờ tím, nham nhở, lành rồi lại vỡ, để lại sẹo co kéo. Thể khác là một mảng da đỏ nâu, mềm, lan rất chậm, hay ở mặt, cổ; hoặc một mảng sần như mụn cóc ở tay, chân, đầu gối sau một vết trầy.
Lao da thường không đau, không sốt cao, nên dễ bị bỏ qua hàng tháng. Con có thể bị cả lao phổi hoặc lao hạch cùng lúc. Vì vậy khi bác sĩ nghĩ đến lao da, cả nhà thường được hỏi về người ho kéo dài, và con có thể được chụp phổi.
Dễ nhầm với gì
- Chốc lở, chốc loét: vết trợt có vảy vàng nâu, quanh viền đỏ, ngứa, dễ lan sang chỗ khác, thường đỡ trong vài ngày khi được điều trị đúng.
- Vết loét do côn trùng đốt bị gãi nhiều: ngứa, nhiều nốt cùng lúc, lành khi con thôi gãi.
- Phản ứng sau tiêm vắc xin lao (BCG): nốt ở vai trái loét nhẹ rồi tự lành trong khoảng 2–5 tháng, để lại sẹo nhỏ; đây là phản ứng bình thường, không phải lao da.
- Hạch sưng sau tiêm BCG cùng bên tay tiêm: thường nhỏ; hạch to, dính da, rò mủ cần đi khám.
- Nấm da, chàm nhiễm trùng, vết bỏng hay vết thương có dị vật bên trong.
Bác sĩ chẩn đoán và điều trị thế nào
Bác sĩ hỏi vết loét có từ bao giờ, đã bôi những gì, trong nhà có ai ho kéo dài hay bị lao, rồi khám toàn thân và các hạch. Con có thể được lấy dịch hoặc một mẩu da nhỏ ở bờ vết loét để soi, cấy, làm xét nghiệm tìm vi khuẩn lao, kèm phản ứng da (Mantoux) hoặc xét nghiệm máu, và chụp X-quang phổi.
Nếu là lao da, con được điều trị như các thể lao khác: uống nhiều loại thuốc cùng lúc, thường khoảng 6 tháng, có khi lâu hơn, theo hướng dẫn chẩn đoán, điều trị lao của Bộ Y tế. Loại thuốc và liều do bác sĩ chuyên khoa lao quyết định. Vết loét thường đỡ dần sau vài tuần uống thuốc đúng, nhưng con phải uống đủ thời gian dù da đã lành.
Khi con bị lao da, cả nhà cần làm gì
- Đưa những người trong nhà đang ho, sụt cân, sốt kéo dài đi khám lao; trẻ khác trong nhà, nhất là trẻ dưới 5 tuổi, cũng nên được khám.
- Che vết loét bằng gạc sạch, thay khi ướt; người thay băng rửa tay trước và sau, bỏ gạc cũ vào túi kín.
- Cho con uống thuốc vào cùng một giờ mỗi ngày, đưa con tái khám đúng hẹn.
- Con vẫn có thể đi học khi vết loét được che kín và bác sĩ cho phép; nếu con có cả lao phổi, chờ bác sĩ xác nhận con không còn lây.
Chăm sóc con tại nhà
- Rửa vết loét mỗi ngày bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý, thấm khô, che bằng gạc sạch.
- Cắt ngắn móng tay cho con, nhắc con không gãi, không bóc vảy.
- Chụp ảnh vết loét vài ngày một lần cạnh một chiếc thước để xem có nhỏ lại không, mang theo khi đi khám.
- Không đắp lá, thuốc nam, bột, kem đánh răng lên vết loét; không tự bôi kem có corticoid hay kem trộn.
- Không tự mua kháng sinh cho con uống hay bôi kéo dài; nếu vết loét không đỡ sau 2 tuần, đưa con đi khám.
- Cho con ăn đủ bữa, đủ chất; theo dõi cân nặng mỗi tháng nếu con đang điều trị.
Hiểu lầm thường gặp
- Vết loét lâu lành chỉ cần bôi thêm kháng sinh là khỏi.
- Bôi kéo dài khi chưa rõ nguyên nhân có thể che lấp bệnh và làm chậm chẩn đoán. Vết loét quá 2 tuần cần bác sĩ tìm nguyên nhân.
- Bệnh lao chỉ ở phổi.
- Vi khuẩn lao có thể gây bệnh ở hạch, xương, màng não và cả da. Lao ngoài phổi ở trẻ thường âm thầm, kéo dài nhiều tuần.
- Đắp lá, rắc thuốc bột lên vết loét cho mau khô.
- Những thứ này dễ làm vết loét nhiễm bẩn thêm và khiến bố mẹ chậm đưa con đi khám.
- Lao da là do con ở bẩn.
- Lao do vi khuẩn lây từ người bệnh, thường là người lớn trong nhà ho kéo dài. Giữ vệ sinh vẫn quan trọng nhưng không thay được việc khám và điều trị.
Bố mẹ hay hỏi
+Vết loét ở trẻ bao lâu không lành thì phải đi khám?
Nếu sau khoảng 2 tuần vết loét không nhỏ lại, không lên da non, hoặc lành rồi lại loét, hãy đưa con đi khám. Đi sớm hơn nếu vết loét sưng đỏ lan rộng, chảy mủ hoặc con sốt.
+Lao da có lây không?
Lao da ít lây hơn lao phổi, nhưng dịch từ vết loét có thể chứa vi khuẩn, nên cần che kín vết loét và rửa tay khi thay băng. Điều quan trọng hơn là tìm người trong nhà đang bị lao phổi.
+Lao da có chữa khỏi được không?
Lao da điều trị được bằng thuốc chống lao, thường khoảng 6 tháng, theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa lao. Uống đều và đủ thời gian là điều quyết định.
+Nốt tiêm phòng lao ở vai con bị loét có sao không?
Nốt tiêm BCG loét nhẹ rồi tự lành trong vài tháng là bình thường. Đi khám nếu chỗ tiêm sưng to, chảy mủ nhiều, hạch nách to, dính da hoặc rò mủ.
+Con chỉ có vết loét, không ho, có thể là lao không?
Có thể, vì lao da và lao hạch nhiều khi không kèm ho. Bác sĩ sẽ dựa vào hình dạng vết loét, xét nghiệm và tiền sử tiếp xúc để kết luận.
Nguồn tham khảo
- Tuberculosis (TB) — NHS (Anh)
- WHO operational handbook on tuberculosis. Module 5: management of tuberculosis in children and adolescents — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
- Tuberculosis in Children and Teens — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Impetigo — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Lao ở trẻ em
Trẻ thường bị lây lao từ một người lớn trong nhà đang ho kéo dài. Dấu hiệu cần nghĩ đến lao là ho quá 2 tuần không đỡ, sốt kéo dài quá 2 tuần, sụt cân hoặc không tăng cân, mệt, ít chơi, ra mồ hôi đêm, nổi hạch cổ; khi đó đưa con đi khám để được làm xét nghiệm lao. Trẻ sống chung với người đang bị lao cần được khám dù khỏe, nhất là trẻ dưới 5 tuổi. Lao chữa khỏi được nếu uống thuốc đủ và đều theo chỉ định, thường ít nhất 4–6 tháng. Đi cấp cứu ngay nếu con đau đầu dữ dội, cổ cứng, co giật, li bì hoặc khó thở.
- Hạch nách sau tiêm lao
Sau tiêm lao (BCG) ở cánh tay trái, một số ít trẻ nổi hạch ở nách trái, đôi khi ở trên xương đòn hoặc cổ cùng bên, thường vài tuần đến vài tháng sau tiêm. Hạch nhỏ, mềm, con vẫn bú, chơi, tăng cân bình thường thì phần lớn tự nhỏ lại; kể cả hạch có mủ, đa số trẻ khỏi sau 4–6 tháng mà không để lại hậu quả. Đưa con đi khám khi hạch to dần, đỏ, mềm lùng nhùng, sắp vỡ hoặc đã vỡ chảy mủ, hoặc con sốt, chậm tăng cân. Không tự chích, nặn, đắp lá hay cho con uống thuốc.
- Tiêm lao BCG
Vắc xin lao (BCG) được tiêm miễn phí một lần cho trẻ trong vòng 1 tháng sau sinh, theo lịch tiêm chủng mở rộng; nếu lỡ, tiêm ngay khi có thể trước khi con đủ 12 tháng. Vắc xin bảo vệ tốt nhất trước các thể lao nặng ở trẻ nhỏ như lao màng não. Sau tiêm vài tuần, chỗ tiêm thường nổi một nốt đỏ, có thể thành mụn mủ nhỏ, loét nhẹ rồi đóng vảy và lành sau 2 đến 5 tháng, để lại sẹo nhỏ; đó là diễn tiến bình thường, cứ để khô thoáng, không nặn, không bôi đắp gì. Không có sẹo không có nghĩa là vắc xin không có tác dụng, và không cần tiêm lại.
- Trẻ nổi hạch cổ
Hạch ở cổ, sau tai, dưới cằm rất hay gặp ở trẻ và phần lớn là hạch phản ứng khi con bị viêm họng, cảm, sâu răng hay viêm da đầu. Hạch nhỏ dưới khoảng 1 cm, mềm, di động, hơi đau thường nhỏ lại sau 2–4 tuần khi hết bệnh. Đi khám khi hạch to từ 2,5 cm, to nhanh, cứng, dính, kéo dài quá 1 tháng, hoặc kèm sốt kéo dài, sụt cân, đổ mồ hôi đêm. Hạch cổ làm con khó thở, khó nuốt, hoặc con li bì thì đi cấp cứu ngay.
- Trẻ bị chốc lở
Chốc lở là nhiễm khuẩn ở lớp nông của da, rất hay lây ở trẻ nhỏ: nốt đỏ hoặc mụn nước vỡ nhanh, rỉ dịch rồi đóng vảy vàng nâu như mật ong, hay ở quanh mũi, miệng và tay. Bệnh thường không nặng nhưng cần đi khám để được kê kem kháng sinh hoặc thuốc khác phù hợp; trẻ dưới 1 tuổi, có nhiều nốt, hoặc kèm sốt cần khám sớm. Đi khám ngay nếu con sốt kèm vùng đỏ lan rộng, hoặc nước tiểu chuyển màu hồng, đỏ hay như nước trà. Không tự bôi kem 3 trong 1 có corticoid hay kem trộn.
- Vết đứt tay, trầy xước
Với vết đứt hay trầy xước nhỏ: lấy gạc hoặc khăn sạch ấn chặt liên tục khoảng 10 phút, không mở ra xem giữa chừng; khi máu cầm thì rửa bằng nước sạch, xà phòng quanh vết thương, rồi che bằng băng gạc sạch. Đưa con đi khám trong ngày nếu vết rách toác miệng, sâu, dài hơn khoảng 1 cm, ở mặt hoặc lòng bàn tay, bẩn đất cát, do đinh gỉ hay súc vật cắn, hoặc con chưa tiêm đủ mũi uốn ván. Gọi 115 hoặc 113 khi máu phun thành tia hoặc vẫn chảy sau 10 phút ấn chặt.
Chủ đề khác