Trẻ bị tay chân miệng nên ăn gì, kiêng gì cho đỡ đau miệng
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi
Trả lời nhanh
Trẻ bị tay chân miệng nên ăn món lỏng, mềm, nguội hoặc mát như cháo nguội, súp, sữa, sữa chua, trứng hấp, chia nhiều bữa nhỏ, và uống đủ nước, sữa hoặc oresol pha đúng hướng dẫn. Chỉ cần tránh đồ nóng, chua, cay, mặn, đồ cứng giòn vì làm vết loét đau thêm; không cần kiêng tôm, cá, trứng, thịt hay sữa nếu con không dị ứng. Con bỏ bú, bỏ ăn hoặc ăn uống rất ít vì đau miệng thì đi khám ngay trong ngày. Đưa con đến viện ngay nếu con không uống được, hơn 6 giờ không đi tiểu, giật mình chới với, sốt cao từ 39°C khó hạ, nôn nhiều hoặc li bì.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con không uống được nước, nuốt sặc, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
- Con giật mình chới với, nhất là khi đang ngủ hoặc lúc chợp mắt, dù chỉ một lần.
- Sốt cao từ 39°C, uống thuốc hạ sốt mà không hạ, hoặc sốt liên tục quá 2 ngày.
- Con nôn nhiều lần, quấy khóc liên tục, li bì, mệt lả, hoặc đi loạng choạng, run tay chân.
- Con thở nhanh, khó thở, da nổi vân tím, tay chân lạnh, vã mồ hôi.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con bỏ bú, bỏ ăn hoặc ăn bú rất ít vì đau miệng: đưa con đi khám ngay trong ngày.
- Con uống ít hơn hẳn, môi khô, đi tiểu ít hơn mọi ngày dù chưa đến 6 giờ.
- Con dưới 3 tuổi, nhất là dưới 2 tuổi, bị tay chân miệng.
- Con chảy nước dãi nhiều, không chịu nuốt kể cả nước mát.
- Đã khỏi bệnh hơn một tuần mà con vẫn biếng ăn, mệt, không lấy lại cân.
Vì sao con không chịu ăn
Tay chân miệng làm nổi những vết loét nhỏ ở lưỡi, lợi, má trong và họng. Mỗi lần nhai, nuốt hay chạm đồ nóng, chua là con đau rát, nên trẻ hay quấy, chảy nước dãi, gạt thìa ra. Con không biếng ăn vì bệnh nặng ở dạ dày; con sợ đau.
Vết loét thường đỡ đau dần sau vài ngày. Trong những ngày đó, mục tiêu là giữ cho con uống đủ và ăn được một ít, chứ không phải ăn đủ bữa như ngày thường. Khi miệng hết đau, con sẽ ăn bù.
Nên cho con ăn gì
- Món lỏng, mềm, nguội hoặc mát: cháo nấu nhừ để nguội, súp, bún, mì nấu mềm, trứng hấp, đậu phụ non, khoai nghiền, chuối, bơ dầm.
- Sữa và sữa chua: mát, mềm, dễ nuốt, nhiều năng lượng; trẻ bú mẹ thì cho bú nhiều cữ hơn.
- Vẫn cho đủ đạm: thịt băm, cá gỡ xương, trứng, tôm xay nấu vào cháo, nếu con không dị ứng.
- Kem que, đá bào làm từ sữa hoặc nước lọc có thể giúp trẻ lớn đỡ rát miệng và uống thêm được nước.
- Chia 6–8 bữa nhỏ trong ngày, mỗi bữa ít một, thay vì ba bữa lớn.
Nên tránh gì trong những ngày đau miệng
- Đồ nóng: cháo, canh, sữa còn nóng làm vết loét rát hơn. Để nguội đến ấm hoặc mát rồi mới cho ăn.
- Đồ chua: nước cam, chanh, dứa, cà chua, nước ép chua.
- Đồ cay, mặn: ớt, tiêu, nước mắm đặc, đồ ăn vặt nhiều muối.
- Đồ cứng, giòn, sắc cạnh: bánh quy giòn, bim bim, đồ chiên giòn, cơm cháy, làm cọ xát vào vết loét.
- Nước ngọt có ga, đồ uống nhiều đường: không bù được nước bằng oresol, nước lọc, sữa.
Uống đủ để không mất nước
Mất nước là nguy cơ hay gặp nhất khi trẻ tay chân miệng không chịu ăn uống, nhất là trẻ nhỏ đang sốt. Mời con uống từng ngụm nhỏ nhiều lần: nước lọc mát, sữa, oresol pha đúng lượng nước ghi trên gói. Với trẻ nhỏ, có thể dùng thìa, cốc có vòi hoặc ống hút để nước ít chạm vào vết loét.
Đếm số lần con đi tiểu mỗi ngày. Con đi tiểu ít đi, môi khô, khóc ít nước mắt là đang thiếu nước, cần cho con đi khám. Hơn 6 giờ không đi tiểu, hoặc con không uống được chút nào, thì đưa con đến viện ngay.
Vệ sinh khi cho con ăn
- Rửa tay bằng xà phòng trước khi nấu, trước khi cho con ăn và sau khi thay tã cho con.
- Dùng riêng bát, thìa, cốc cho con; rửa sạch bằng nước rửa bát và nước nóng sau mỗi bữa.
- Không thổi nguội thức ăn bằng miệng hay nếm thử bằng thìa của con.
- Lau sạch bàn ăn, ghế ăn, đồ chơi con ngậm.
Chăm sóc con tại nhà
- Để thức ăn nguội đến ấm hoặc mát trước khi cho con ăn.
- Nấu cháo, súp nhừ, ít muối, không chua cay; xay hoặc băm nhỏ thịt cá cho con dễ nuốt.
- Mời con uống nước, sữa hoặc oresol pha đúng hướng dẫn sau mỗi lần con thức dậy và giữa các bữa.
- Nếu con đau và sốt, hạ sốt bằng paracetamol 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách ít nhất 4–6 giờ.
- Cho trẻ lớn súc miệng nhẹ bằng nước sạch sau ăn; với trẻ nhỏ, cho uống vài ngụm nước sau bữa.
- Không ép ăn, không đút khi con đang khóc; ghi lại con ăn uống được bao nhiêu và số lần đi tiểu.
- Khi con khỏi, cho ăn đủ bữa và thêm bữa phụ để con lấy lại cân.
Hiểu lầm thường gặp
- Bị tay chân miệng phải kiêng tôm, cá, trứng, thịt gà cho nốt khỏi lan.
- Nốt lan hay không là do virus, không do món ăn. Con cần đủ đạm để hồi phục; chỉ cần xay nhỏ, nấu mềm và để nguội.
- Bị tay chân miệng phải kiêng sữa.
- Sữa và sữa chua mát, mềm, là món dễ nuốt nhất khi con đau miệng. Trẻ bú mẹ cần được bú nhiều cữ hơn.
- Cho con ăn đồ mát, ăn kem sẽ bị viêm họng nặng thêm.
- Đồ mát làm vết loét bớt rát và giúp con chịu ăn uống. Nhiều hướng dẫn khuyên cho trẻ tay chân miệng ăn uống đồ nguội, mát.
- Bôi mật ong, chà rau ngót hay thuốc rơ lên vết loét cho mau lành.
- Chà xát làm vết loét đau và dễ nhiễm trùng hơn; mật ong không dùng cho trẻ dưới 1 tuổi. Chỉ bôi thuốc vào miệng khi bác sĩ kê.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ bị tay chân miệng có được uống sữa không?
Có. Sữa mát là món dễ nuốt, nhiều năng lượng. Trẻ bú mẹ thì cho bú nhiều cữ hơn; nếu con bỏ bú hoặc bú rất ít, đưa con đi khám ngay trong ngày.
+Bị tay chân miệng có được ăn trứng không?
Được, nếu con không dị ứng trứng. Trứng hấp mềm hoặc cháo trứng để nguội là món dễ ăn khi con đau miệng.
+Trẻ tay chân miệng không chịu ăn mấy ngày thì phải đi viện?
Con ăn ít trong vài ngày đau miệng là thường gặp, miễn là con vẫn uống đủ và đi tiểu đều. Nhưng nếu con bỏ bú, bỏ ăn hoặc ăn bú rất ít, hãy cho con đi khám ngay trong ngày; nếu con không uống được hay hơn 6 giờ không đi tiểu, đến viện ngay.
+Trẻ bị tay chân miệng có ăn được kem không?
Được, với trẻ đã ăn được kem. Kem, đá bào làm từ sữa hay nước lọc giúp miệng đỡ rát và con uống thêm được nước. Tránh kem có vụn bánh, hạt cứng.
+Có nên cho con uống nước cam để tăng đề kháng?
Trong những ngày miệng còn loét thì không nên, vì nước cam chua làm vết loét rát hơn. Khi con khỏi đau miệng có thể cho uống lại lượng vừa phải.
Nguồn tham khảo
- Hand, foot and mouth disease — NHS (Anh)
- Tay chân miệng 2026: chẩn đoán, phân độ và điều trị (tài liệu tập huấn) — Cục Quản lý Khám, chữa bệnh – Bộ Y tế
- Xử trí biến chứng và chuyển viện an toàn bệnh tay chân miệng trẻ em — Cục Quản lý Khám, chữa bệnh – Bộ Y tế
- Hand, Foot, and Mouth Disease — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Tay chân miệng
Tay chân miệng do virus đường ruột gây ra, hay gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, với sốt, loét miệng và phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông, gối. Phần lớn trẻ tự khỏi sau 7–10 ngày, nhưng một số trẻ chuyển nặng rất nhanh, thường trong 3–5 ngày đầu. Đưa con đi viện ngay nếu con giật mình chới với, sốt cao từ 39°C khó hạ hoặc sốt quá 2 ngày, nôn nhiều, li bì, quấy khóc liên tục, đi loạng choạng, run chân tay hay thở bất thường.
- Kiêng ăn khi con ốm
Khi con bị thủy đậu, sởi hay ốm sốt thông thường, con không cần kiêng tôm, cá, trứng, thịt gà, thịt bò, rau muống hay sữa, trừ khi con dị ứng với món đó. Những món này không làm nốt nặng thêm hay để sẹo; sẹo thường do con gãi làm trầy và nhiễm trùng nốt. Điều quan trọng là cho con uống đủ, ăn món mềm, chia nhiều bữa nhỏ, và tắm nhanh bằng nước ấm. Nếu con không uống được, hơn 6 giờ không đi tiểu, khó thở, li bì hay co giật, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.
- Cho con ăn gì khi ốm
Khi con ốm, uống đủ quan trọng hơn ăn nhiều: cho con bú mẹ nhiều cữ hơn, uống thêm nước, sữa, canh, nước cháo; con tiêu chảy, nôn thì uống oresol pha đúng hướng dẫn. Vẫn cho con ăn món quen, mềm, chia nhiều bữa nhỏ, có cả cháo, thịt, cá, trứng, rau; không cần nhịn ăn hay kiêng tôm cá, sữa, rau. Không ép con ăn; khi khỏe lại con sẽ ăn bù. Nếu con không uống được, nôn tất cả, hơn 6 giờ không đi tiểu, li bì hoặc trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.
- Trẻ mất nước
Trẻ nhỏ mất nước nhanh khi nôn, tiêu chảy, sốt hoặc không chịu bú, uống. Dấu hiệu sớm là đi tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, khát, uống háo hức, môi khô, quấy hơn bình thường; khi đó cho con uống oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng hướng dẫn, trẻ bú mẹ thì cho bú nhiều hơn. Đưa con đi cấp cứu ngay khi con li bì, khó đánh thức, mắt trũng sâu, khóc không có nước mắt, thóp lõm, véo da bụng về rất chậm, tay chân lạnh, không uống được, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
- Pha oresol cho trẻ
Pha cả gói oresol với đúng lượng nước đun sôi để nguội ghi trên gói (có gói 200 ml, có gói 1 lít), đong bằng dụng cụ có vạch, không chia nhỏ gói, không thêm đường, sữa hay nước ngọt, và chỉ dùng trong 24 giờ. Sau mỗi lần đi ngoài lỏng, trẻ dưới 2 tuổi uống khoảng 50–100 ml, trẻ 2–10 tuổi khoảng 100–200 ml, trẻ lớn hơn uống theo nhu cầu, từng thìa hoặc từng ngụm nhỏ. Pha đặc hơn hướng dẫn có thể gây co giật, tổn thương não. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con li bì, không uống được, nôn tất cả, mắt trũng hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
- Trẻ bị nhiệt miệng
Nhiệt miệng (loét áp-tơ) là vết loét nhỏ, tròn, đáy trắng hoặc vàng, viền đỏ, ở má trong, môi trong, lưỡi hay lợi; rất đau nhưng không lây và thường tự lành sau 1–2 tuần. Cho con ăn đồ mềm, nguội, tránh đồ chua, cay, mặn, uống đủ nước, dùng paracetamol khi con đau. Đưa con đi khám nếu vết loét quá 2 tuần chưa lành, con có nhiều vết loét kèm sốt, lợi sưng đỏ, hoặc có nốt phỏng ở tay chân (có thể là tay chân miệng). Đến viện ngay nếu con không uống được, hơn 6 giờ không đi tiểu, giật mình chới với hoặc li bì.
Chủ đề khác