Cách thêm -ize, -ise
- 1
Đa số tính từ, danh từ chỉ cần thêm -ise/-ize.
- modern → modernise
- real → realise
- symbol → symbolise
- special → specialise
- standard → standardise
- 2
Gốc tận cùng -y: bỏ y rồi thêm -ise. Gốc tận cùng -ty như priority cũng bỏ y.
- apology → apologise
- memory → memorise
- sympathy → sympathise
- economy → economise
- priority → prioritise
- 3
Gốc tận cùng -um, -is hoặc -e: bỏ phần đuôi đó rồi thêm -ise. Riêng stable đổi thành stabil- rồi mới thêm -ise (stabilise).
- minimum → minimise
- maximum → maximise
- emphasis → emphasise
- immune → immunise
- stable → stabilise
- 4
Anh-Anh dùng -ise hoặc -ize đều được, Anh-Mỹ dùng -ize. Danh từ đi theo: -isation / -ization.
- realise → realize
- organise → organisation
- modernize → modernization
- 5
Một số động từ luôn viết -ise vì -ise là một phần của gốc, không phải hậu tố, nên không bao giờ viết -ize. Riêng analyse (Anh) / analyze (Mỹ) là đuôi -yse.
- advise → advice
- advertise → advertisement
- supervise → supervisor
- analyse → analyze
Từ thường gặp
30 từ học sinh THPT hay gặp, kèm từ gốc.
- realize động từnhận ra (Anh: realise)← real
- apologize động từxin lỗi (Anh: apologise)← apology
- memorize động từhọc thuộc (Anh: memorise)← memory
- modernize động từhiện đại hóa (Anh: modernise)← modern
- criticize động từchỉ trích, phê bình (Anh: criticise)← critic
- prioritize động từưu tiên (Anh: prioritise)← priority
- summarize động từtóm tắt (Anh: summarise)← summary
- emphasize động từnhấn mạnh (Anh: emphasise)← emphasis
- socialize động từgiao lưu, đi chơi với mọi người (Anh: socialise)← social
- specialize động từchuyên về (Anh: specialise)← special
- minimize động từgiảm thiểu (Anh: minimise)← minimum
- maximize động từtăng tối đa (Anh: maximise)← maximum
- visualize động từhình dung (Anh: visualise)← visual
- sympathize động từthông cảm (Anh: sympathise)← sympathy
- symbolize động từtượng trưng cho (Anh: symbolise)← symbol
- personalize động từcá nhân hóa (Anh: personalise)← personal
- standardize động từchuẩn hóa (Anh: standardise)← standard
- characterize động từlà đặc điểm của (Anh: characterise)← character
- legalize động từhợp pháp hóa (Anh: legalise)← legal
- finalize động từhoàn tất, chốt lại (Anh: finalise)← final
- economize động từtiết kiệm (Anh: economise)← economy
- publicize động từquảng bá (Anh: publicise)← public
- hospitalize động từcho nhập viện (Anh: hospitalise)← hospital
- energize động từtiếp sức, làm hăng hái (Anh: energise)← energy
- harmonize động từhài hòa (Anh: harmonise)← harmony
- commercialize động từthương mại hóa (Anh: commercialise)← commercial
- categorize động từphân loại (Anh: categorise)← category
- stabilize động từlàm ổn định (Anh: stabilise)← stable
- immunize động từtiêm chủng (Anh: immunise)← immune
- revolutionize động từlàm thay đổi hoàn toàn (Anh: revolutionise)← revolution
Họ từ hay ra đề
Đề chọn dạng từ thường đưa cả họ từ làm 4 phương án.
modern
real
economy
- economydanh từnền kinh tế
- economictính từthuộc kinh tế
- economicaltính từtiết kiệm
- economiseđộng từtiết kiệm
- economistdanh từnhà kinh tế học
apology
- apologydanh từlời xin lỗi
- apologiseđộng từxin lỗi
- apologetictính từtỏ vẻ hối lỗi
Phân biệt
-ise hay -ize
Cùng một hậu tố, khác cách viết. Anh-Anh chấp nhận cả hai (realise, realize), Anh-Mỹ chỉ dùng -ize. Đề thi Việt Nam theo Anh-Anh nên gặp kiểu nào cũng đúng; em chỉ cần viết thống nhất trong một bài.
- organise · Anh-Anh
- organize · Anh-Mỹ (Anh-Anh cũng chấp nhận)
-ise (hậu tố) hay -ise (gốc từ)
Ở advise, exercise, surprise, advertise, compromise, supervise, revise, -ise thuộc về gốc chứ không phải hậu tố "làm cho", nên Anh hay Mỹ đều viết -ise. Viết advize, surprize là sai.
- advise · khuyên
- surprise · làm ngạc nhiên
- exercise · tập thể dục
Bẫy đề thi
Lỗi học sinh hay mắc, và chỗ đề hay cài phương án nhiễu.
- 1
You should apology to her.
You should apologise to her.
Sau should cần động từ nguyên mẫu. apology là danh từ; nếu muốn dùng danh từ thì phải nói make an apology.
- 2
apologise him for being late
apologise to him for being late
Cấu trúc là apologise to sb for sth / for V-ing. Thiếu to là lỗi rất hay gặp.
- 3
emphasise on the importance of sleep
emphasise the importance of sleep
emphasise đi thẳng với tân ngữ, không có on. Chỉ danh từ mới đi với on: put emphasis on sth.
- 4
advize, surprize, exercize
advise, surprise, exercise
-ise ở mấy từ này là một phần gốc, không phải hậu tố, nên không bao giờ đổi sang -ize.
- 5
the modernise of the city
the modernisation of the city
Sau the và trước of cần danh từ, modernise là động từ.
