Cách thêm -er, -or, -ee (chỉ người)
- 1
Thường chỉ cần thêm -er vào động từ. Động từ tận cùng -e thì chỉ thêm -r.
- teach → teacher
- work → worker
- write → writer
- manage → manager
- 2
Động từ một âm tiết tận cùng 1 nguyên âm + 1 phụ âm (hoặc 2 âm tiết, nhấn âm cuối) thì gấp đôi phụ âm cuối rồi thêm -er.
- begin → beginner
- run → runner
- shop → shopper
- 3
-or hay đi với động từ gốc Latin, nhất là động từ tận cùng -ate, -ct, -it. Động từ -ate thì bỏ -e thêm -or. Đây chỉ là xu hướng, không phải luật: vẫn phải học từng từ.
- educate → educator
- translate → translator
- act → actor
- visit → visitor
- edit → editor
- 4
-ee thêm vào động từ để chỉ người nhận hành động; động từ tận cùng -e chỉ thêm -e, động từ -ate thì bỏ -ate.
- employ → employee
- train → trainee
- interview → interviewee
- nominate → nominee
- 5
Một số từ có đuôi -ee/-eer nhưng không theo nghĩa "người được": refugee (người tị nạn), volunteer (tình nguyện viên). Tiếng Anh-Anh viết traveller (2 chữ l), tiếng Anh-Mỹ viết traveler; adviser và advisor đều đúng.
- refuge → refugee
- travel → traveller
- advise → adviser
Từ thường gặp
30 từ học sinh THPT hay gặp, kèm từ gốc.
- teacher danh từgiáo viên← teach
- worker danh từcông nhân, người lao động← work
- employer danh từngười chủ, nhà tuyển dụng← employ
- employee danh từnhân viên, người làm công← employ
- manager danh từngười quản lý← manage
- writer danh từnhà văn, tác giả← write
- player danh từngười chơi, cầu thủ← play
- visitor danh từkhách tham quan← visit
- actor danh từdiễn viên← act
- inventor danh từnhà phát minh← invent
- collector danh từnhà sưu tập← collect
- educator danh từnhà giáo dục← educate
- interviewer danh từngười phỏng vấn← interview
- interviewee danh từngười được phỏng vấn← interview
- trainer danh từhuấn luyện viên← train
- trainee danh từthực tập sinh, học viên← train
- examiner danh từgiám khảo← examine
- competitor danh từđối thủ, người dự thi← compete
- director danh từgiám đốc; đạo diễn← direct
- translator danh từngười dịch, biên dịch viên← translate
- researcher danh từnhà nghiên cứu← research
- photographer danh từnhiếp ảnh gia← photograph
- beginner danh từngười mới bắt đầu← begin
- learner danh từngười học← learn
- speaker danh từngười nói, diễn giả← speak
- traveller danh từkhách du lịch, lữ khách← travel
- survivor danh từngười sống sót← survive
- supervisor danh từngười giám sát← supervise
- creator danh từngười tạo ra, tác giả← create
- nominee danh từngười được đề cử← nominate
Họ từ hay ra đề
Đề chọn dạng từ thường đưa cả họ từ làm 4 phương án.
collect
- collectđộng từsưu tầm, thu thập
- collectiondanh từbộ sưu tập
- collectordanh từnhà sưu tập
- collectivetính từtập thể, chung
- collectivelytrạng từcùng nhau, chung
examine
- examineđộng từkiểm tra, xem xét
- examinationdanh từkỳ thi; sự kiểm tra
- examinerdanh từgiám khảo
- examineedanh từthí sinh
employ
- employđộng từthuê, tuyển dụng
- employmentdanh từviệc làm
- employerdanh từngười chủ
- employeedanh từnhân viên
- unemployedtính từthất nghiệp
educate
- educateđộng từgiáo dục
- educationdanh từgiáo dục
- educatordanh từnhà giáo dục
- educationaltính từthuộc giáo dục, mang tính giáo dục
Phân biệt
-er/-or hay -ee
-er/-or là người làm hành động, -ee là người nhận hành động. Đọc kỹ câu xem người đó đang làm hay đang được làm.
- employer · người thuê, chủ
- employee · nhân viên
- interviewer · người phỏng vấn
- interviewee · người được phỏng vấn
-er (người) hay -er (đồ vật)
Không phải từ đuôi -er nào cũng là người. cook là đầu bếp, còn cooker là cái nồi/bếp nấu. computer, heater, dishwasher cũng là máy móc.
- cook · đầu bếp
- cooker · nồi, bếp nấu
Bẫy đề thi
Lỗi học sinh hay mắc, và chỗ đề hay cài phương án nhiễu.
- 1
The company has 200 employers.
The company has 200 employees.
Công ty có 200 nhân viên, tức là người được thuê, phải dùng employee. employer là người chủ thuê họ.
- 2
an opportunity for collection, investors, and art enthusiasts
an opportunity for collectors, investors, and art enthusiasts
Đứng cùng dãy với investors và enthusiasts (đều là người) thì chỗ trống cũng phải là danh từ chỉ người: collectors.
- 3
My mother is a very good cooker.
My mother is a very good cook.
cook (danh từ) là người nấu ăn, cooker là cái bếp. Từ này không theo quy tắc -er chỉ người.
- 4
The examinee will mark your essay.
The examiner will mark your essay.
Người chấm bài là examiner. examinee là thí sinh, người được chấm.
- 5
He is a famous inventer.
He is a famous inventor.
invent đi với -or. Mấy từ -or (inventor, visitor, actor, editor) phải học thuộc chính tả.
