Aiducation
Sổ từ

Tiền tố phủ định

Tiền tố un-: nghĩa, quy tắc thêm và bài tập

Tiền tố un- gắn vào trước tính từ (và một số động từ, danh từ) để tạo nghĩa phủ định hoặc ngược lại: happy → unhappy, lock → unlock. Thêm un- không làm đổi loại từ và không đổi chính tả của gốc. Trong đề, un- hay đi kèm -able: unforgettable, unbelievable, unpredictable.

Nghĩa · Với tính từ, un- nghĩa là "không": unhappy (không vui), unfair (không công bằng), unknown (chưa ai biết). Với động từ, un- nghĩa là làm ngược lại hành động: lock (khóa) → unlock (mở khóa), pack (xếp đồ vào) → unpack (lấy đồ ra). Loại từ giữ nguyên: tính từ vẫn là tính từ, động từ vẫn là động từ.

Cách thêm un-

  1. 1

    Thêm thẳng un- vào trước gốc, không bỏ chữ nào. Gốc bắt đầu bằng n thì thành hai chữ n.

    • happy → unhappy
    • necessary → unnecessary
    • natural → unnatural
    • known → unknown
  2. 2

    un- không đổi loại từ. Muốn đổi loại từ thì thêm hậu tố như bình thường, un- vẫn đứng đầu.

    • unhappy → unhappiness
    • unhappy → unhappily
    • unemployed → unemployment
    • unfortunate → unfortunately
  3. 3

    Với động từ, un- nghĩa là đảo ngược hành động (làm ngược lại), không phải "không làm".

    • lock → unlock
    • tie → untie
    • pack → unpack
    • load → unload
  4. 4

    Không phải tính từ nào cũng nhận un-. Nhiều từ dùng in-/im-/il-/ir- hoặc dis-: không có "unpossible", "unlegal", "unhonest". Gặp từ lạ thì đi thi cứ chọn dạng em đã từng thấy. Lưu ý: able → unable (tính từ), nhưng danh từ là inability.

    • possible → impossible
    • legal → illegal
    • honest → dishonest
    • able → unable

Từ thường gặp

30 từ học sinh THPT hay gặp, kèm từ gốc.

  • unhappy tính từbuồn, không vui← happy
  • unable tính từkhông thể, không có khả năng← able
  • unemployed tính từthất nghiệp← employed
  • unemployment danh từnạn thất nghiệp← employment
  • unforgettable tính từkhông thể quên, đáng nhớ← forgettable
  • unusual tính từkhác thường, hiếm← usual
  • unlikely tính từkhó xảy ra, ít khả năng← likely
  • unknown tính từchưa biết, không rõ← known
  • unfair tính từbất công, không công bằng← fair
  • unhealthy tính từkhông tốt cho sức khỏe← healthy
  • unexpected tính từbất ngờ, không ngờ tới← expected
  • uncomfortable tính từkhông thoải mái, khó chịu← comfortable
  • unnecessary tính từkhông cần thiết, thừa← necessary
  • unfortunately trạng từkhông may, tiếc là← fortunately
  • unfortunate tính từkhông may, xui xẻo← fortunate
  • unbelievable tính từkhông thể tin nổi← believable
  • unpredictable tính từkhó lường, không đoán trước được← predictable
  • uncertain tính từkhông chắc, phân vân← certain
  • unaware tính từkhông biết, không nhận ra← aware
  • unwilling tính từkhông sẵn lòng, không muốn← willing
  • unfriendly tính từkhông thân thiện, khó gần← friendly
  • unpopular tính từkhông được ưa chuộng← popular
  • unlucky tính từxui, không may← lucky
  • unsafe tính từkhông an toàn← safe
  • unacceptable tính từkhông thể chấp nhận được← acceptable
  • unsuccessful tính từkhông thành công← successful
  • unpleasant tính từkhó chịu, không dễ chịu← pleasant
  • unlimited tính từkhông giới hạn← limited
  • unlock động từmở khóa← lock
  • unpack động từdỡ đồ, lấy đồ ra← pack

Họ từ hay ra đề

Đề chọn dạng từ thường đưa cả họ từ làm 4 phương án.

employ

forget

fortune

happy

Phân biệt

  • un- hay in-, im-, il-, ir-, dis-

    Cả nhóm đều mang nghĩa phủ định, nhưng mỗi từ chỉ đi với một tiền tố cố định, không đổi qua lại được. un- hay đi với từ gốc Anh và từ đuôi -ed, -ing, -able, -ful; in-/im-/il-/ir- hay đi với từ gốc Latin; dis- hay đi với động từ và một số tính từ.

    • unhappy · không vui
    • impossible · không thể
    • illegal · bất hợp pháp
    • dishonest · không trung thực

  • unable hay inability / disable

    Tính từ là unable (be unable to V), nhưng danh từ lại là inability. disable là động từ: làm tàn tật, tắt (chức năng).

    • unable · không thể
    • inability · sự không có khả năng
    • disable · vô hiệu hóa

  • unforgettable hay forgettable / forgetful

    unforgettable là đáng nhớ, không thể quên; forgettable là nhạt nhòa, dễ quên (nói về sự việc); forgetful là hay quên (nói về người).

    • unforgettable · đáng nhớ
    • forgettable · nhạt nhòa
    • forgetful · hay quên

Bẫy đề thi

Lỗi học sinh hay mắc, và chỗ đề hay cài phương án nhiễu.

  1. 1

    It is unpossible to finish this in one day.

    It is impossible to finish this in one day.

    possible đi với im-, không có "unpossible". Tương tự illegal, irregular, dishonest.

  2. 2

    We had a forgettable trip to Ha Long Bay. I still remember every moment.

    We had an unforgettable trip to Ha Long Bay. I still remember every moment.

    Câu sau nói vẫn nhớ từng khoảnh khắc nên phải là unforgettable (đáng nhớ). forgettable là nhạt nhòa, dễ quên.

  3. 3

    The rate of unemployed is rising.

    The rate of unemployment is rising.

    Sau of cần danh từ: unemployment (nạn thất nghiệp). unemployed là tính từ, chỉ dùng the unemployed khi nói về nhóm người thất nghiệp.

  4. 4

    Unfortunate, it rained all day.

    Unfortunately, it rained all day.

    Đứng đầu câu, bổ nghĩa cả câu thì cần trạng từ: Unfortunately. unfortunate là tính từ.

  5. 5

    His unable to swim worried us.

    His inability to swim worried us.

    Sau tính từ sở hữu his cần danh từ. Danh từ của unable là inability, không phải "unability".

Ôn thi tốt nghiệp THPT

un- trong đề thi

4 đề thi tốt nghiệp, đề tham khảo và đề thi thử có câu chọn dạng từ mà đáp án mang tiền tố này.

  1. Đề thi thử 2026 · Chọn dạng đúng của từ

    Create Your Own Adventure Are you ready for a/an ______ trip but find that your friends just don’t have the time to join you?

    • A. forget
    • B. unforgettable
    • C. forgettable
    • D. forgetful

    Chỗ trống đứng sau a/an và trước danh từ trip nên cần tính từ. Loại forget (động từ). Còn ba tính từ: unforgettable (đáng nhớ), forgettable (nhạt nhòa, dễ quên), forgetful (hay quên, nói về người). Quảng cáo du lịch muốn chuyến đi đáng nhớ nên chọn B. unforgettable. Chú ý mạo từ a/an cho sẵn cả hai để không lộ đáp án.

  2. Đề thi thử 2025 · Chọn dạng đúng của từ

    We are using too many ______ materials that harm the environment.

    • A. recycling
    • B. recycled
    • C. recycle
    • D. unrecyclable

    Chỗ trống đứng sau too many và trước danh từ materials nên cần tính từ (hoặc phân từ). Vế sau nói những vật liệu này hại môi trường, nên phải là vật liệu không tái chế được: D. unrecyclable (un- + recyclable). recycled là đã tái chế, ngược nghĩa câu; recycle là động từ; recycling materials nghe lạ và cũng không mang nghĩa có hại.

Thử 8 câu kiểu đề thi

Athena

Thử xem, mình đợi em.

Câu 1The final result of the match was completely ______. Nobody thought the small team could win.

Câu 2______, the concert was cancelled because of the heavy rain.

Câu 3Many young people in the countryside are ______ because there are few factories nearby.

Câu 4Tìm lỗi sai: (A) It is (B) unpossible for him (C) to finish the project (D) on time.

Câu 5Tìm lỗi sai: (A) The unhappy of the workers (B) led to a strike (C) that lasted (D) for two weeks.

Câu 6Our trip to Sa Pa last winter was ______. We saw snow for the first time and we still talk about it every week.

Câu 7Fast food is cheap and quick, but eating it every day is ______. Doctors say it can lead to weight gain and heart problems.

Câu 8The weather in the mountains is very ______. It can be sunny in the morning and stormy in the afternoon, so always bring a raincoat.

Hỏi đáp

Tiền tố un- nghĩa là gì?
un- nghĩa là "không" khi gắn vào tính từ (unhappy, unfair), và nghĩa là làm ngược lại khi gắn vào động từ (unlock, unpack). un- không làm đổi loại từ.
Khi nào dùng un-, khi nào dùng in-, im-, dis-?
Không có quy tắc chắc chắn, mỗi từ đi với một tiền tố cố định nên em phải học theo từ. Mẹo: từ đuôi -ed, -ing, -ful và phần lớn từ -able hay đi với un- (unexpected, unsuccessful, unbelievable); possible, legal, regular thì dùng im-, il-, ir-; honest, agree, like dùng dis-.
Unable có danh từ là unability không?
Không. Danh từ của unable là inability (sự không có khả năng). Cấu trúc hay gặp: be unable to V = không thể làm gì.

Học tiếp

Ngữ pháp liên quan